فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٤٥
بن
نمناك - واحد و جمع در آن يكسان است . و قليل بليل از اتباع است .
بليل
بليل
(
bolayl
) ا . ع . راه روشن . و آبشخور صفين . وا . خ . از اعلام است .
بليلا
بليلا
(
balil
) ا خ . پ . نام حضرت ابو الحسن على بن ابى طالب عليه السلام در انجيل .
بليلانه
بليلانه
(
baleyl ne
) ص . پ . سزاوار پوشيده شدن بلال كه مؤذن آن حضرت صلى اللّه عليه و آله باشد .
بليلة
بليلة
(
balilat
) ا . ع . باد سرد نمناك .
بليلج
بليلج
(
balilaj
) ا . ع . - مأخوذ از بليلهء فارسى و به معناى آن .
بليله
بليله
(
balile
) ا . پ . داروئى از جنس هليله .
بليه
بليه
(
baliyye
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - رنج و آزار و سختى و مشقت و زحمت .
بليناس
بليناس (
balin s
) و بلينوس
(
balinus
) ا خ . پ . نام حكيمى در دربار اسكندر فيلفوس .
بم
بم
(
bam
) ا . پ . با دست زدن بر سر كسى به قوت . و صداى پر و بانگ بلند كه از تار و رود و جز آن برآيد مقابل زير كه آواز باريك باشد .
بم
بم
(
bam
) ا خ . پ . نام شهرى در جنوب كرمان و نزديك بمپور و گرمسير و داراى نخيلات و مركبات و انار آنجا به خوبى موصوف .
بم
بم
(
bamm
) ا . ع . تار ستبر بلند آواز از تارهاى رود . ج : بموم . و ا خ . شهرى بكرمان .
بم
بم
(
bomm
) ا . ع . بوم كه جغد باشد .
بم
بم
(
bema
) ع . به طريقى كه . و چگونه و بچه وضع .
بما
بما
(
bem
) ع . به طريقى كه . و چگونه و با وجود اينكه .
بماذا
بماذا
(
bem z
) ع . چرا . و كه در آن و بكدام .
بمپور
بمپور
(
bampur
) ا خ . پ . شهرى ما بين بم و بلوچستان كه هواى آنجا گرمتر از هواى بم و داراى محصولات گرمسيرى .
بمان !
بمان !
(
bem n
) پ . كلمهء امر از ماندن يعنى بايست و توقف كن . و ساكن باش .
بمانده
بمانده
(
bem nde
) ص . پ . ثابت و برقرار . و خسته و درمانده و عاجز . و تلف شده .
بمثابه
بمثابه
(
be - mas beh
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بدرجه و بمرتبه .
به مثل
به مثل
(
be - mesl
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مانند و شبيه .
به مثل
به مثل
(
be - masal
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور مثل و بطور نمونه .
به مجرد
به مجرد
(
be - mojarrad
) م ف . پ .
مأخوذ از تازى - فى الفور و در حال . و بلافاصله و در همان آن .
بمحض
بمحض
(
be - mahz
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به مجرد و در همان آن و در همان وقت . و بمحض گفتن : در همان آن گفتن .
بمدد
بمدد
(
be - madad
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به يارى و باعانت و بكمك .
به مد نظر
به مد نظر
(
be - madde - nazar
) م ف .
پ . - مأخوذ از تازى - بقدرى كه مىتواند چشم ببيند .
بمرتبه
بمرتبه
(
be - martabe
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بدرجه و به اندازه .
بمرور
بمرور
(
be - morur
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بتدريج و كم‌كم . و بمرور ايام :
گذشتن روزگار .
بمعنى آنكه
بمعنى آنكه
(
be - ma'niye - n - ke
) پ .
كلمهء موصول - مأخوذ از تازى - كه در تفسير و بيان مقصود استعمال مىگردد .
بمقتضا
بمقتضا
(
be - moqtaz
) م ف . پ .
- مأخوذ از تازى - موافق تقاضا . و موافق خواهش و ميل و اراده .
بمنك
بمنك (
bamank
) و بمنگ
(
bamang
) ا . پ . اندوه . و رنج و آزار .
بمنكيدن
بمنكيدن (
bamankidan
) و بمنگيدن
(
bamangidan
) ف ل . پ . ناليدن . و رنجور شدن . و اندوهناك شدن . و فانى شدن و معدوم شدن . و مدفون شدن . و غروب كردن آفتاب و جز آن .
بمواجهه
بمواجهه
(
be - mov jahe
) م ف . پ .
- مأخوذ از تازى - حضورا و روبرو .
بموجب
بموجب
(
be - movjeb
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مطابق و موافق . و بنابراين . و برحسب .
بموم
بموم
(
bomum
) ع . ج بم (
bamm
) .
بمه
بمه
(
bemah
) ع . يعنى بچه واسطه .
به مهر
به مهر
(
be - mohr
) ص . پ . بسته و مهر كرده و كيسهء سر به مهر : كيسهء مهر كرده شده .
بن
بن
(
ban
) ا . پ . خرمن . و باغ . و زراعت و ميوهء درخت بنه كه ميوه‌ايست هسته مانند و بزرگتر از هستهء گيلاس و مغزش سبز شبيه بمغز پسته و آن را ون نيز گويند و بتازى حبة الخضراء و بتركى چتلانقوش . و بن كوهى : يك قسم علفى كه در طباخى به كار مىبرند .
بن
بن
(
bon
) ا . پ . بنياد . و پايان هر چيز و انتهاى هر چيز . و درخت . و تنهء درخت .
و بيخ درخت . و سوراخ مقعده . و ته و تحت و دنبالهء كشتى . و آبكامه . و نتيجه و سرانجام و خوشهء خرما . و عموما چون اين كلمه را ملحق باسم ميوه كنند بمعنى درخت آن مىگردد مانند آلوبن يعنى درخت آلو و سيب بن :
درخت سيب . و خرمابن : درخت خرما .
و اناربن : درخت انار . و بن بغل : زير بغل و يا ريشهء آن . و بركندن بن : از ريشه درآوردن و ريشه كن نمودن . و از بن بركندگى : ريشه‌كنى و از بيخ‌افگنى .