فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣٥
بلخچ
علف . و برقرظ كه نوعى از مغيلان بود . و جاء فلان و لم ياتنا بهلة و لا بلة :
الهلة من الفرج و البلة من الخير و البلل .
بلة
بلة
(
bellat
) م . ع . بلل بلا و بلة .
مر . بل (
ball
) .
بلت
بلت
(
balt
) ا . خ . ع . از اعلام است .
بلت
بلت
(
balt
) م . ع . بلته بلتا ( از باب ضرب ) : بريد آن را .
بلت
بلت
(
balat
) م . ع . بلت بلتا ( از باب سمع و نصر ) : بريده گرديد . و يق بلت اذا انقطع عن الكلام .
بلت
بلت
(
bolat
) ا . ع . گويند مرغى سوزان پر كه اگر يك پر آن بر پرهاى ديگر پرندگان افتد آنها را بسوزاند .
بلتاء
بلتاء (
belt '
) و بلتاة
(
balt t
) م . ع .
بلتيته بلتاء : بريدم آن را . و كذلك بليتة بلتاة .
بلتع
بلتع
(
balta '
) ص . ع . ماهر و داناى در هر چيزى .
بلتعانى
بلتعانى
(
balta niy
) ص . ع . آنكه بتكلف ظرافت و زيركى نمايد و چيزى از آن نداشته باشد .
بلتعة
بلتعة
(
baltaat
) ا . ع . زن زبان دراز بسيارگوى .
بلتعى
بلتعى
(
baltaiy
) ص . ع . زبان‌آور فصيح .
و كسى كه زبانش در سخن پيچيده شود .
بلتم
بلتم
(
baltam
) ا . ع . مرد عاجز گران زبان . و ا ج . خلق و مردم .
بلتيس
بلتيس
(
beltis
) ا . پ . داروئى .
بلث
بلث
(
bals
) ا خ . ع . جد سماك بن مخرمة .
بلثوق
بلثوق
(
bolsuq
) ا . ع . آب گردآمدهء در جائى و يا منبسط شدهء بر زمين . ج : بلاثق (
bal seq
) و بلاثيق .
بلج
بلج
(
balj
) ا خ . ع . نام بتى . و يا از اعلام است . و ص . رجل بلج : مرد گشاده‌رو .
و حمام بلج ا خ حمامى است در بصره .
بلج
بلج
(
balj
) م . ع . بلج الباب بلجا ( از باب ضرب ) : گشاد در را .
بلج
بلج
(
balaj
) م . ع . شادمان شدن . و گشاده ابرو شدن ( و الفعل من سمع ) .
بلج
بلج
(
balaj
) ا . ع . گشادگى ابرو .
بلج
بلج
(
boloj
) ج ا . ع . گشادگيهاى مفارق مو .
بلجان
بلجان
(
balj n
) ا خ . پ . موضعى در بصره . و دهى در مرو .
بلجة
بلجة
(
baljat
) و (
boljat
) ا . ع . سپيدهء صبح . و گشادگى ميان دو ابرو و ص . روشن و منه ليلة القدر بلجة .
بلجم
بلجم
(
baljam
) ا . پ . بلغم كه يكى از اخلاط اربعهء متقدمين باشد .
بلجمة
بلجمة
(
baljamat
) م . ع . بلجم البيطار الدابة : بست آن بيطار پايهاى ستور را به جهت علتى كه در رسيد آن را .
بلجيك
بلجيك
(
beljik
) ا خ . پ . مر . بلژيك .
بلح
بلح
(
balh
) م . ع . بلح بلحا و بلوحا .
مر . بلوح (
boluh
) .
بلح
بلح
(
balah
) ا . ع . غورهء خرما ميان خلال و بسر . بلحة : واحد آن . ج : بلحات (
balah t
) .
بلح
بلح
(
bolah
) ا . ع . كركس كهن و كلان سال . و يا مرغى سوزان پر بزرگتر از كركس كه اگر يك پر آن در پرهاى مرغ ديگر افتد بسوزاند . ج : بلحان (
belh n
) .
بلحات
بلحات
(
balah t
) ع . ج بلح (
balah
) و بلحة (
balahat
) .
به لحاظ
به لحاظ
(
be - leh z
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به نظر . و بملاحظه . و برحسب .
و بموجب .
بلحان
بلحان
(
belh n
) ع . ج بلح (
bolah
) .
بلحة
بلحة
(
balahat
) ا . ع . و حدا بلح يعنى يك غورهء خرما . ج : بلحات (
balah t
) .
بلحتة
بلحتة
(
belhetat
) ا . ع . گياهى كه به روى زمين مانند دايره منبسط مىگردد - گويند غرغرهء آن زلوى ماندهء در حلق را مىكشد .
بلحلح
بلحلح
(
balahlah
) ا . ع . كاسهء بىتك .
بلخ
بلخ
(
balx
) و (
belx
) ص . ع . مرد متكبر و بزرگ‌منش .
بلخ
بلخ
(
balox
) درخت هنديان . و طول و درازنا . و ا خ . نام شهرى در خراسان .
بلخ
بلخ
(
balax
) ا . ع . بزرگ‌منشى و تكبر .
بلخ
بلخ
(
balax
) م . ع . بلخ الرجل بلخا ( از باب سمع ) : تكبر كرد آن مرد و بزرگ منشى نمود .
بلخ
بلخ
(
bolx
) ع . ج بليخ (
balix
) .
بلخ
بلخ
(
balx
) ا خ . پ . به اين اسم يك جزء از باختريان قديم را مىنامند كه واقع است در جنوب مملكت بخارا و امروز در تصرف اوزبك و تاجيك و جزو افغانستان است . و نيز شهر حاكم‌نشين اين ايالت كه موسوم به خانات بلخ است به اين اسم ناميده مىشود . و اين شهر از رودخانهء دهاز مشروب مىگردد و اكنون داراى 20000 نفر جمعيت است و همان شهرى است كه در قديم باختر ناميده مىشد كه قديم‌ترين و و آبادترين شهرهاى ايران بوده و تا قبل از غلبهء مغول و قتل و نهب ايران اين شهر را قبة الاسلام مىناميدند . و اكنون تاتارها آن را ام القرى مىگويند و در سال 618 هجرى چنگيز اين شهر را تصرف كرده قتل عام نمود و در سال 771 هجرى امير تيمور در اين شهر بسرير حكمرانى متمكن گرديد .
بلخاء
بلخاء
(
balx '
) ص . ع . زن گول و احمق .
بلختة
بلختة
(
belextat
) ا . ع . درخت كوتاهى كه شاخه‌هاى آن بسطح زمين گسترده مىشوند .
بلخچ
بلخچ
(
balxac
) و (
balaxac
) ا . پ .
زاج سياه .