فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣٣
بلانات
بلاعة
بلاعة
(
ball at
) ا . ع . بالوعة و چاه سرتنگى در خانه جهت آب باران و جز آن . و جاى دست و رو شستن .
بلاعق
بلاعق
(
bal eq
) ص . ع . امكنة بلاعق :
مكانهاى فراخ .
بلاغ
بلاغ
(
bal q
) ا . ع . كفايت و بسندگى يق ان فى هذا البلاغا لقوم عابدين و ابلاغ و تبليغ يق ما علينا الا البلاغ . و فى الحديث : كل رافعة رفعت علينا من البلاغ اى ما بلغ من القرآن و السنن او المعنى من ذوى البلاغ اى التبليغ - اقام الاسم مقام المصدر و يروى الكسر اى من المبالغين فى التبليغ من بالغ مبالغة و بلاغا .
بلاغ
بلاغ
(
bal q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسانيدن و تبليغ . و شرط بلاغ : شرط تبليغ .
بلاغ
بلاغ
(
bel q
) م . ع . بالغ مبالغة و بلاغا . مر . مبالغة .
بلاغات
بلاغات
(
bal q t
) ا ج . ع . سعايت و سخن آرائيهاى دروغ .
بلاغة
بلاغة
(
bal qat
) م . ع . بلغ الرجل بلاغة ( از باب كرم ) : بليغ شد مرد . و بلغ الكلام : بليغ و نيكو شد سخن .
بلاغت
بلاغت
(
bal qat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح معانى بيان آوردن كلام مطابق اقتضاى مقام به شرط فصاحت چرا كه فصاحت جزو بلاغت است و فصاحت فقط را بلاغت شرط نيست .
و بعضى چنين تعريف كرده‌اند : بلاغت مطابق بودن كلام است مر مقتضاى مقام را يعنى آنچه سزاوار حال مخاطب و مناسب مقام است بيان كند و از غير آن به پرهيزد چنان كه در وقت احتمال مخاطب از طول مقال احتراز كند و آنچه اهم باشد تقديم نمايد و غير اهم را باز نگويد و ذكر امور مبغوضه را ترك سازد و امور محبوبهء مخاطب را ايراد نمايد و بر اين قياس . و نيز بلاغت : سخن نيكو كه مطلب را به خوبى برساند .
و مضمون بلاغت مشحون يعنى مضمونى كه از حشو و زوائد خالى باشد و همهء آن نيكو و نزديك بفهم بود . و بلاغت داشتن ف ل :
سخن را بطور نيكو كه نزديك بفهم مخاطب باشد ادا كردن .
بلاغن
بلاغن
(
bal qen
) ع . ج بلغن (
belaqn
) .
بلاغور
بلاغور
(
bal qur
) ا . پ . اجنبى و بيگانه و فرارى .
بلاغى
بلاغى
(
bal q
) و (
bol q
) ا . ع . مرد بليغ كه آنچه در دل دارد به خوبى بيان كند .
بلاق
بلاق
(
bal q
) ا . پ . پارچهء ازار و شلوار .
بلاق
بلاق
(
bol q
) ا . پ . زيورى كه در بينى نهند .
بلاقع
بلاقع
(
bal qe '
) ع . ج بلقع (
balqa '
) و بلقعة (
balqaat
) .
بلاكش
بلاكش
(
bal - kac
) ص . پ . مردم بدبخت مبتلا به بليه .
بلاگردان
بلاگردان
(
bal - gard n
) ص . پ .
دفع‌كنندهء بلا و بدى . و حراست‌كننده .
بلال
بلال
(
bal l
) ا . پ . آذربويه و اشنان .
بلال
بلال
(
bal l
) ا . ع . صلهء رحم . و خير و نيكوئى يق لا تبلك عند نابلال يعنى خير و نيكوئى از ما به تو نمىرسد .
بلال
بلال
(
bel l
) و (
bal l
) و (
bol l
) ا .
ع . آب يق فى سقائك بلال .
بلال
بلال
(
bel l
) ا . ع . ترى و نمناكى .
و هر چيز كه گلو را تر و تازه كند مانند آب و شير . و قولهم . انصجوا الرحم ببلالها اى صلوها بصلتها و ندوها .
بلال
بلال
(
bel l
) ع . ج بلة (
bollat
) .
بلال
بلال
(
bel l
) ا خ . ع . بلال بن رباح بن حمامة : مؤذن آن حضرت صلى اللّه عليه و آله از اهل حبشه - و حمامة نام مادر اوست و چون به خدمت آن حضرت شرفياب گرديد به زبان مردم آنجا شعرى عرض كرد و بنا بفرمايش آن حضرت حسان آن را به عربى ترجمه كرد و گفت :
اذا المكارم فى آفاقنا ذكرت * فانما بك فينا يضرب المثل
بلال در بدر واحد و خندق و ساير مشاهد ديگر با آن حضرت بود و پس از آن حضرت براى احدى اذان نگفت . و در سال 20 هجرى در دمشق به مرض طاعون وفات يافت درصورتىكه شصت سال از عمر شريفش مىگذشت رضى اللّه عنه . و نيز بلال : نام چند نفر صحابى .
بلال
بلال
(
bel l
) م . ع . بل‌بلا و بلالا .
مر . بل (
bell
) .
بلال
بلال
(
ball l
) ا . ع . طاووس بسيار آواز و بذر و تخم .
بلالة
بلالة
(
bal lat
) م . ع . بلل بلالة و بلولا و بللا . مر . بلل (
balal
) .
بلالة
بلالة
(
bal lat
) و (
bol lat
) ع . مر .
بلة (
bollat
) .
بلالة
بلالة
(
bol lat
) ا . ع . ترى و نمناكى .
و بقيهء مودت .
بلالك
بلالك
(
bal lak
) ا . پ . بلارك و شمشير هندى .
بلالير
بلالير
(
bal lir
) ع . ج بلور (
ballur
) و (
bellur
) .
بلاليط
بلاليط
(
bal lit
) ج ا . ع . زمينهاى هموار و برابر . و زمينهاى سنگ فرش شده .
بلاليع
بلاليع
(
bal li '
) ع . ج بلوعة (
balluat
) .
بلاليق
بلاليق
(
bal liq
) ع . ج بلوق (
balluq
) .
بلام
بلام
(
bol m
) ا . ع . شورهء گياه سبز .
بلامدار
بلامدار
(
bal - mad r
) ص . پ . مستمند و بدبخت .
بلان
بلان
(
ball n
) ا . ع . گرما . ج : بلانات (
ball n t
) و استاد حمامى .
بلانات
بلانات
(
ball n t
) ع . ج بلان (
ball n
) .