فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٤
بطيطة
داخل اين شهر شده و تا 81 قبل از ميلاد دو دفعه پادشاهى كرد . بطلميوس نهم ( اسكندر اول ) - از 107 تا 88 در زمانى كه سوتر معزول بود سلطنت كرد . بطلميوس دهم ( اسكندر دوم ) - از 81 تا 80 .
بطلميوس يازدهم ( اولت ) - از 80 تا 51 . بطلميوس دوازدهم - از 51 تا 47 . بطلميوس سيزدهم از 47 تا 43 قبل از ميلاد در مصر پادشاهى نمودند و بطلميوس چهاردهم كه سزاريون پسر قيصر باشد از 42 تا 30 قبل از ميلاد نيز در مصر سلطنت كرد .
بطلميوس
بطلميوس
(
batlamyus
) ا خ . پ .
منجم معروف و مشهور كه در مائهء دويم بعد از ميلاد مسيح در مصر متولد گرديد . و اين دانشمند چنان فرض كرد كه زمين ثابت و ساكن و مركز عالم است و فرضيات اين منجم تا ظهور معلم معروف كوپرنيك مسلم بود مثل آنكه هنوز در نزد بيشتر منجمين ايران مسلم است - و بعد بواسطهء اين دانشمند فرضيات بطلميوس باطل گرديد .
بطليوس
بطليوس
(
batalyus
) ا خ . ع . شهرى در اندلس
بطم
بطم
(
botm
) و (
botom
) ا . ع . نام درخت سقز . و ميوهء اين درخت را كه به فارسى بنه گويند نيز بطم نامند .
بطماج
بطماج
(
betm j
) ا . ع . ميوهء معاث .
بطن
بطن
(
batn
) ا . ع . شكم - خلاف ظهر - ( مذكر است ) . ج : ابطن (
abton
) و بطنان (
botn n
) و بطون (
botun
) . و گروه كمتر از قبيله يا كمتر از فخذ و زائد از عمارة ج . ابطن و بطون و شكم هر چيز . و جانب درازتر پر . و زمين مغاك .
ج : بطنان (
botn n
) و ا خ . نام بيست موضع . و ذو البطن ا . پليدى .
و القت المراة ذا بطنها يعنى زاد آن زن .
و القت الدجاجة ذا بطنها : تخم نهاد آن مرغ . المثل : الذئب يغبط بذى بطنه لانه لا يظن به الجوع ابدا و انما يظن به البطنة لعدوه على الناس و الماشية .
بطن
بطن
(
batn
) م . ع بطن بطنا ( از باب نصر ) : نهان شد . و بطنه الداء و به : اثر كرد بيمارى در باطن وى . و بطن الرجل ( مجهولا ) : دردمند شد شكم آن مرد . و بطن من فلان و به : درونى و خاصهء فلان گرديد . و بطنه و له بطنا :
بر شكم وى زد . و نيز بطن : درون وادى درآمدن . و درون و حقيقت چيزى شناختن يق بطنت الخبر اى عرفت باطنه .
بطن
بطن
(
batn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكم . و عبد البطن ص . : شكم‌پرست .
بطن
بطن
(
batan
) م . ع . بطن الرجل بطنا ( از باب سمع ) : بزرگ شد شكم آن مرد از پر خوردن .
بطن
بطن
(
batan
) ا . ع . رنج شكم از پر خوردن .
بطن
بطن
(
baten
) ص . ع . توانگر متكبر .
و بندهء شكم و عبد البطن . و بسيارخوار كلان شكم . ج : بطان (
bet n
) .
بطن
بطن
(
boton
) ع . ج بطان (
bet n
) .
بطنان
بطنان
(
botn n
) ع . ج بطن (
batn
) و باطن . و بطنان الجنة ا خ . : ميانهء بهشت .
بطنة
بطنة
(
betnat
) ا . ع . تكبر و فيريدگى . و سيرى و پرى شكم از طعام المثل : البطنة تذهب الفطنه . و يق ليس للبطنة خير من خمصة تتبعها .
بطوء
بطوء (
botu '
) و بطء
(
bot '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درنگى . و كندى و آهستگى . و بطوء حركت : جنبش آهسته و كند .
بطوط
بطوط
(
botut
) ع . ج بط (
batt
) .
به طول
به طول
(
botul
) م . ع . بطل به طلا و بطولا و بطلانا . مر بطل (
botl
) .
بطولة
بطولة
(
botulat
) ا . ع . دليرى .
بطولة
بطولة
(
botulat
) م . ع . بطل بطالة و بطالة و بطولة . مر . بطالة (
bat lat
) و بطالة (
bet lat ?
) .
بطون
بطون
(
botun
) ع . ج بطن (
batn
) .
بطون
بطون
(
botun
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكمها . و درون چيزى .
بطون
بطون
(
botun
) م . ع . بطن الشيئى بطونا ( از باب نصر ) : پنهان شد آن چيز .
بطئ
بطئ
(
bati '
) ص . ع . سست‌رو . ج :
بطاء (
beta '
) . و بطئى الحركة : كسى كه به آرامى حركت كند .
بطئ
بطئ
(
bati '
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آهسته و سست و كند . و بطيئ شدن ف ل . : كند شدن .
بطية
بطية
(
betiyat
) ا . ع . درنگى .
بطيحة
بطيحة
(
batihat
) ا . ع . جوى در سنگلاخ . ج : بطايح و بطائح . و البطيحة ا خ . : زمين پست شوره‌زارى در ميان بصره و وازيت . و زمين ديگرى در ميان بصره و اهواز .
بطيخ
بطيخ
(
bettix
) ا . ع . كدو . و خيار . و خربزه . و مانند آنها و ا خ . نام شخصى .
و دار البطيخ : محله‌اى در اصفهان . و بطيخ الهندى ا . : هندوانه .
بطيخة
بطيخة
(
bettixat
) ا . ع . واحد بطيخ .
بطيخى
بطيخى
(
bettixiy
) ا . ع . خربزه‌فروش .
بطير
بطير
(
batir
) ص . ع . كفانيده و شكافته شده . و ا . پزشك ستور و بيطار .
بطيش
بطيش
(
batic
) ص . ع . سخت‌گير .
و توانا .
بطيط
بطيط
(
batit
) ا . ص . ع . شگفت و دروغ يق جاءنا بامر بطيط . و ا . كفش بىنوك نيم موزه . و بلا .
بطيطة
بطيطة
(
batitat
) ا . ع . مور سپيد كه بتازى سرفة نيز گويند .