فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٣
بطلميوس
كرد . و يقال بطرت عيشك كما يق المت بطنك و رشدت امرك اى الم بطنك و رشد امرك . و نير بطر : سرگشته شدن . و ناسپاسى نعمت كردن . و مكروه داشتن چيزى كه سزاوار كراهت نباشد . و گردن‌كشى كردن از حق و قبول ناكردن آن را الحديث :
الكبر بطر الحق .
بطر
بطر
(
betr
) ا . ع . رايگان يق ذهب دمه بطرا .
بطر
بطر
(
bater
) ص . ع . بزرگ‌منش . و فيرنده . و كسى كه مكروه دارد چيزى را كه سزاوار كراهت نباشد .
بطرا
بطرا
(
batr
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - كوه و جبل . و سنگ .
بطراخو
بطراخو (
batr xu
) و بطراخوس
(
batr xus
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - وزغ و ضفدع .
بطراساليون
بطراساليون
(
batr s liun
) ا . پ .
- مأخوذ از يونانى - كرفس كوهى .
بطراكة
بطراكة
(
batr kat
) ا . ع . ريش سفيد معبد . و منزل ريش سفيد .
بطرالاون
بطرالاون
(
batr l van
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نفت .
به طرز
به طرز
(
be - tarz
) م ف . پ . بطريق و بروش و برسم . و مانند .
به طرف
به طرف
(
be - taraf
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بجانب و بسوى .
بطرك
بطرك
(
betrak
) و (
betark
) و (
batrak
) ا . ع . بطريق و يا سردار مجوس .
بطرى
بطرى
(
botri
) ا . پ . - مأخوذ از انگليسى - آوندى شيشه‌اى استوانه‌اى شكل .
بطرير
بطرير
(
betrir
) ا . ع . مردم بىشرم زبان دراز منهمك در گمراهى .
بطريرة
بطريرة
(
betrirat
) ا . ع . زن بىشرم زبان دراز منهمك در گمراهى .
بطريق
بطريق
(
be - tariq
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطريقه و به راه و بروش و برسم . و بطريق حق : به راه حق .
بطريق
بطريق
(
betriq
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - سرهنگ روم كه ده هزار مرد جنگى در زير حكم او باشد . و رئيس مذهب نصارى . و مرغ فربه . و ص . مرد متكبر . ج : بطارقة .
بطريقان
بطريقان
(
betriq ne
) ا . ع . - بصيغهء تثنيه - . دو شراك در پشت قدم .
بطريكية
بطريكية
(
batrikiyat
) ا . ع . ريش سفيدى معبد . و منزل ريش سفيد .
بطش
بطش
(
batc
) م . ع . بطش به بطشا ( از باب نصر و ضرب ) : حمله كرد بر وى و سخت گرفت . و نيز بطش : سخت گرفتن بهر چيز كه باشد الحديث : فاذا موسى باطش بجانب العرش . و دليرى كردن .
و بطش من الحمى : افاقه يافت از تب ولى هنوز ضعف دارد . و بطشت يده :
كار كرد دست او .
بطش
بطش
(
batc
) ا . ع . گرفتگى سخت . و بأس و حمله .
بطشة
بطشة
(
batcat
) ا . ع . قوت و برترى بر ديگران . و قدرت و سطوت و اقتدار . و شدت . و البطشة الكبرى : طبل بزرگ و ا خ . جنگ بدر .
بطغ
بطغ
(
bataq
) م . ع . بطغ بالعذرة بطغا : آلوده شد به نجاست - لغت فى بدغ - و نيز بطغ : ماليدن چيزى بر زمين . و پاىكشان بر زمين رفتن .
بطك
بطك
(
batak
) ا . پ . - مصغر بط - مرغابى كوچك . و صراحى شراب . و جاميكه به شكل بط ساخته شده باشد .
بطل
بطل
(
botl
) ا . ع . ذهب دمه به طلا :
برايگان رفت خون او .
بطل
بطل
(
botl
) م . ع . بطل الشيئ به طلا و بطولا و بطلانا ( از باب نصر ) : ناچيز و فاسد گشت آن چيز . و ساقط شد حكم آن و ضايع گشت .
بطل
بطل
(
batal
) ص . ع . شجاع و دلير و دلاور . ج : ابطال .
بطلات
بطلات
(
bottal t
) ج ا . ع . ترهات و اباطيل ج : بطلة (
bottalat
) و بطل (
bottal
) .
بطلان
بطلان
(
botl n
) م . ع . بطل به طلا و بطولا و بطلانا . مر . بطل (
botl
) .
بطلان
بطلان
(
botl n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فساد و باطل‌شدگى . و سقوط حكم .
بطلة
بطلة
(
batalat
) ا . ع . مردم ساحر و جادوگر .
بطلة
بطلة
(
batalat
) ص . ع . امراة بطلة :
زن شجاع دلاور .
بطلميوس
بطلميوس (
batlamyus
) و بطليموس
(
batlimus
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - چهارده نفر از پادشاهان مصر را گويند كه پس از مرگ اسكندر فيلفوس مقدونيائى در آن مملكت سلطنت كردند بدين تفصيل : بطليموس اول ( سوترويالاگوس ) - از 323 تا 285 قبل از ميلاد در مصر سلطنت نمود و پس از مرگ اسكندر بر تخت پادشاهى اين مملكت عروج كرده و بانى سلطنت طايفهء بطلميوس گرديد .
و بطلميوس دوم ( فيلادلف ) از 285 تا 247 قبل از ميلاد سلطنت نموده و مروج ادبيات و مقنن قوانين عاليه بود . و بطلميوس سوم ( اورژت ) - از 247 تا 222 قبل از ميلاد . و بطلميوس چهارم ( فيلوپاتور ) - از 222 تا 205 . و بطلميوس پنجم ( اپيفان ) از 205 تا 181 . و بطلميوس ششم ( فيلومتور ) از 181 تا 149 . و بطلميوس هفتم ( اورژت ) از 149 تا 117 . و بطلميوس هشتم ( سوتر ) از 117 تا 107 قبل از ميلاد در مصر سلطنت نمودند و در اين سال اين پادشاه يعنى سوتر را از اسكندريه اخراج كردند و در سال 88 مجددا