فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١١
بطاح
بضباضة
بضباضة (
bazb zat
) و بضة
(
bazzat
) ص . ع . جارية بضباضة : دختر تنگ پوست آگنده گوشت . و كذلك جارية بضة .
بضة
بضة
(
bazzat
) ا . ع . شير ترش .
بصز
بصز
(
bazr
) ا . ع . تلاق - لغتى است در بظر .
بصز
بصز
(
bezr
) م ف . ع . ذهب دمه بضرا مضرا يعنى برايگان رفت خون آن .
بضرة
بضرة
(
bazrat
) ا . ع . بطلان چيزى .
بضض
بضض
(
bazaz
) ا . ع . آب اندك .
بضع
بضع
(
baz '
) م . ع . بضعه بضعا ( از باب فتح ) : بريد آن را . و بضع الشيئ :
شكافت آن چيز را . و بضع اللحم : پاره پاره كرد آن گوشت را . و بضع فلان :
كدخدا شد فلان . و بضع جاريته :
جماع كرد با كنيزك خود . و بضع الشيئ :
هويدا كرد آن چيز را . و بضع الشيئ : هويدا گرديد آن چيز ( لازم و متعدى ) . و بضع الدمع بضعا و بضوعا : رسيد اشك در چشم و نريخت . و بضعت جبهته :
خوى كرد پيشانى او . و بضع زيد من الماء بضعا و بضوعا و بضاعا : سيراب شد زيد از آب و بضع من فلان بضوعا :
بستوه آمد از فلان .
بضع
بضع
(
baz '
) و (
bez '
) ع . ج بضعة (
baz'at
) و (
bez'at
) .
بضع
بضع
(
boz '
) ا . ع . جماع . و فرج . و كابين . و طلاق . و عقد نكاح . و ج : بضيع (
bazi '
) .
بضع
بضع
(
bez '
) و (
baz '
) ا . ع . پاره‌اى از شب . و پاره‌اى از عدد - و هو ما بين الثلث الى التسع اوالى الخمس او ما بين الواحد الى الاربعة او من اربع الى تسع او هو سبع و اذا جاوزت لفظ العشر ذهب البضع لا يقال بضع و عشرون او يقال ذلك قال الفراء لا يذكر مع العشرة و العشرين الى التسعين و لا يقال بضع و مأة و لا بضع و الف . و قال بعض البضع ما بين العقدين من واحد الى عشرة و من احد عشر الى عشرين و مع المذكر بهاء و مع المؤنث بغيرهاء يق بضعة و عشرون رجلا و بضع و عشرون امراة و لا تعكس و البضع غير معدود لانه بمعنى القطعة .
بضعات
بضعات
(
baza t
) ع . ج بضعة (
baz'at
) و (
bez'at
) .
بضعة
بضعة
(
baz'at
) و (
bez'at
) ا . ع . پاره‌اى از گوشت . الحديث : فاطمة بضعة منى اى جزو منى . ج : بضع (
baz '
) و (
bez '
) و بضاع . و بضعات (
baza t
) . و گوشت بن دندان .
بضعة
بضعة
(
bazaat
) ع . ج باضع .
بضك
بضك
(
bazk
) م . ع . بضكه بضكا ( از باب ضرب و يا نصر ) : بريد آن را . و لا يبضك الله يده : نبرد خداى دست او را .
بضم
بضم
(
bazm
) م . ع . بضم الزرع : ستبر دانه گرديد آن كشت . و بضم الحب :
اندك سخت شد دانه ( و الفعل من نصر ) .
بضم
بضم
(
bozm
) ا . ع . نفس . و خوشهء نوخيز روزافزون .
بضوض
بضوض
(
bazuz
) ص . ع . بئر بضوض :
چاه كم آب . ج : بضاض .
بضوض
بضوض
(
bozuz
) م . ع . بض بضا و بضوضا و بضيضا . مر . بض .
بضوصة
بضوصة
(
bozuzat
) م . ع . بض بضوضة و بضاضة . مر . بضاضة .
بضوع
بضوع
(
bozu '
) م . ع . بضع بضوعا و بضع بضعا و بضوعا . مر . بضع (
baz '
) .
بضوك
بضوك
(
bazuk
) ا . ع . شمشير بران .
بضيض
بضيض
(
baziz
) م . ع . بض بضا و بضيضا و بضوضا . مر . بض .
بضيضة
بضيضة
(
bazizat
) ا . ع . زن تنگ پوست آكنده گوشت . و باران اندك . و ترى . و آب اندك يق ما فى السقاء بضيضة .
بضيع
بضيع
(
bazi '
) ا . ع . آداك و خشكى ميان دريا . و خوى روان شدهء از آدمى و ستور .
و دريا . و آب گوارا . و شريك . و گوشت يق دابة كثيرة البضيع يعنى ستور پر گوشت و رجل خاطى البضيع يعنى مرد آكنده گوشت . و ا خ . لشكرگاهى متصل به يمن غير جده . و كوهى ج . بضع (
boz '
) .
بضيع
بضيع
(
bozay '
) ا خ . ع . موضعى يا كوهى بشام . و موضعى بر چب شهر جار .
بضيعة
بضيعة
(
bazi'at
) ا . ع . شتر كتل .
بط
بط
(
bat
) ا . پ . مرغابى . و صراحى شراب به شكل مرغابى . و بط سرخاب‌زاى : صراحى شراب .
بط
بط
(
bat
) ع . بجاى باطل نويسند .
بط
بط
(
batt
) ا . ع . نوعى از مرغابى - بطة يكى - و يستوى فيه المذكر و المؤنث . و ا خ . دهى در راه دقوق . و ابو الفتح بطى محدث منسوب به اين ده است .
بطء
بطء (
bot '
) و بطوء
(
botu '
) ا . ع . درنگى .
و آهستگى و قولهم لم افعله بطء يا هذا يعنى نكرده‌ام آن كار را گاهى .
بطء
بطء (
bot '
) و بطاء
(
bet '
) م . ع . بطا بطء و بطاء ( از باب كرم ) : درنگ كرد .
و آهستگى نمود .
بطاء
بطاء
(
bet '
) ع . ج بطئ (
bati '
) .
بطاح
بطاح
(
bet h
) ع . ج ابطح (
abtah
) و بطحاء (
bath '
) و بطح (
bateh
) و قولهم بطاح بطح (
bottahon
) بطريق مبالغه است چنان كه اعوام عوم گويند . و قريش البطاح ج ا خ . : آنان كه ميان دو كوه مكه يعنى ابو قبيس و احمر سكونت داشتندى .