فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٠
بضباض
بصق
بصق
(
basq
) م . ع . بصق بصقا ( از باب نصر ) : حذو انداخت . و بصق الشاة :
دوشيد گوسپند آبستن را .
بصقة
بصقة
(
basqat
) ا . ع . زمين سنگلاخ سوختهء بلند . ج : بصاق (
bos q
) .
بصل
بصل
(
basal
) ا . ع . پياز . بصلة يكى .
المثل : هو اكسى من البصل . و خود آهنين . و اقليم البصل ا خ . : در اشبيلية است .
بصلة
بصلة
(
basalat
) ا . ع . واحد بصل يعنى يك دانه پياز .
بصلة
بصلة
(
boslat
) ا . خ ع . از اعلام است .
بصلية
بصلية
(
basaliyat
) ا خ . ع . محله‌اى در بغداد .
بصم
بصم
(
bosm
) ا . ع . مقدارى معين و آن از سر خنصر باشد تا سر بنصر و رجل ذو بصم : مرد ستبر . و ثوب ذو بصم :
جامهء ستبر .
بصنى
بصنى
(
basann
) ا خ . ع . دهى . و منها الستور البصنية .
بصوة
بصوة
(
basvat
) ا خ . ع . موضعى . و ا . ما فى الرماد بصوة يعنى نيست در خاكستر اخگر و نه خدرك آتش .
بصوق
بصوق
(
basuq
) ا . ع . كم‌شيرترين گوسپندان .
بصى
بصى
(
basiy
) ا . ع . از اتباع خصى مىباشد يق خصى بصى . يعنى خايه كشيده .
بصير
بصير
(
basir
) ص . ع . بينا . و نابينا - از لغات اضداد است - ج : بصراء (
bosar '
) .
و دانا و دانشمند . و ا خ . يكى از اسمهاى خداى تعالى و هو الذى يشاهد الاشياء كلها ظاهرها و خافيها به غير جارحة . و ابو بصير عتبة بن اسيد ثقفى : صحابى .
بصير
بصير
(
basir
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بينا . و دانا . و از صفات خداى تعالى جل شأنه . و بصيرتر : بيناتر . و داناتر . و بصير بودن ف ل . : بينا و دانا بودن .
و بصير شدن : بينا و دانا شدن .
بصيرة
بصيرة
(
basirat
) ا . ع . بينائى . و يقين و زيركى . و ما بين دو شقهء خانه . و پرده و سايبان . و حجت . و خونى كه بدان دليل گيرند بر شكار زخم خورده . ج : بصائر . و خون دوشيزه . و سپرد زره . و عبرت و گواه .
بصيرت
بصيرت
(
basirat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بينائى . و دانائى . و زيركى و هوشيارى . و ارباب بصيرت : اهل حل و عقد و تدبير . و بىبصيرت : بىتدبير و بىعقل . و چشم بصيرت : هوشيارى .
بصيص
بصيص
(
basis
) ا . ع . لرزه . و درخش .
و يق حصيصهم و بصيصهم كذا يعنى عدد اينها اين قدر است .
بصيص
بصيص
(
basis
) م . ع . بص بصيصا ( از باب ضرب ) : درخشيد . و بص لى بيسير : اندك داد من را . و بص الماء :
تراويد آب .
بصيع
بصيع
(
basi '
) ا . ع . خوى روان شدهء از آدمى و جز آن . ج : بصع (
bos '
) .
بض
بض
(
bazz
) ا . ع . مرد تنگ پوست آگنده گوشت . و شير ترش . و عطيهء اندك .
بض
بض
(
bazz
) م . ع . بض الماء بضا و بضوضا و بضيضا ( از باب ضرب ) :
اندك اندك روان شد آب . المثل : ما يبض حجره : نمىتراود سنگ او ، دربارهء بخيل گويند . و ابريشم رود جامه را ساز كردن تا بنوازد يق بض اوتاره . و بض له : اندك عطا كرد او را .
بض
بض
(
bezz
) ا . ع . يق ما علمك اهلك الامضا و بضا و بيضا و ميضا ( بكسر هن ) يعنى نياموختند ترا اهل تو مگر آنكه اگر كسى از تو سؤال كند بكام و زبان آواز برآرى و جواب صاف از لا و نعم نگوئى .
بضابض
بضابض
(
boz bez
) ص . ع . رجل بضابض : مرد قوى و توانا .
بضاض
بضاض
(
bez z
) ع . ج بضوض .
بضاضة
بضاضة
(
baz zat
) م . ع . بض الرجل بضوضة و بضاضة ( از باب ضرب و سمع ) : تنگ پوست و آگنده گوشت گرديد آن مرد .
بضاصة
بضاصة
(
boz zat
) ا . ع . آب اندك يق ما فى السقاء بضاضة يعنى در اين مشك آب كمى هم نيست .
بضاع
بضاع
(
baz '
) م . ع . بضع بضعا و بضوعا و بضاعا . مر . بضع (
baz '
) .
بضاع
بضاع
(
bez '
) م . ع . باضع جاريته مباضعة و بضاعا : جماع كرد با كنيزك خود . المثل : كمعلمة امها البضاع .
بضاع
بضاع
(
bez '
) ع . ج بضعة (
baz'at
) و (
bez'at
) .
بضاعة
بضاعة
(
bez at
) ا . ع . پاره‌اى از مال كه بدان تجارت كنند . ج بضائع . و قليل البضاعة ص . : كم مال .
بضاعة
بضاعة
(
boz at
) و (
bez at
) ا خ . ع .
نام چاهى در مدينه كه قطر سر آن شش ذراع است .
بضاعت
بضاعت
(
bez at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مال التجاره . و مكنت و ثروت . و اسباب و متاع . و ملك . و بىبضاعت ص . : پريشان و فقير و محتاج .
بضان
بضان
(
boz n
) ا . ع . ماه چهارم عربى كه ربيع الاخر نيز گويند .
بضايع
بضايع (
baz ye '
) و بضائع
(
baz e '
) ع . ج بضاعة .
بضباض
بضباض
(
bazb z
) ا . ع . سماروغ و غارچ .