فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧١
بردانه
سرد و خنك و خوب قوله تعالى : لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً . و آب دهان . و برد النهار :
اول روز . و برد الخيار : از القاب است .
برد
برد
(
bard
) م . ع . برده بردا ( از باب نصر ) : سرد و خنك كرد آن را . و يا به برف آميخت . و بردنا الليل و برد علينا الليل : سرد شد بر ما شب . و برد فلان : بمرد فلان . و برد حقى : واجب و لازم گشت حق من . و برد مخه : لاغر گرديد . و برد امره : آسان شد كار او .
و برد الحديد : سوهان كرد آهن را .
و برد العين : برود كشيد چشم را . و برد الخبز : آب ريخت بر آن نان . و برد السيف : برجست و كار نكرد آن شمشير .
و برد برادا و برودا . مر . براد . و برد بردا و برودة . مر . برودة .
برد
برد
(
bord
) ا . پ . سود و نفع . و آنچه در قمار كسى مىبرد - ضد باخت - . و چيستان و لغز و احجيه . و يك قسم بازى شطرنج كه مهره‌هاى حريف همه كشته شوند و تنها شاه مانده باشد و اين بمنزلهء نصف مات است كه لات نيز گويند .
برد
برد
(
bord
) ا . ع . جامهء خطدار . ج :
ابراد و ابرد و برود . و گليم سياه چهار گوشه‌اى كه عرب آن را در خود پيچد . ج :
برد (
borad
) . و برد الجندب : دو بال ملخ .
برد
برد
(
barad
) ا . ع . يخچه و تگرك . و ا خ . نام موضعى . و كوهى . و آبى .
برد
برد
(
bared
) ص . ع . سحاب برد :
ابر تگرگ بار .
برد
برد
(
borod
) ع . ج بريد .
برد
برد
(
borad
) ع . ج برد (
bord
) .
بردا
بردا
(
bard
) ا . پ . لغز و چيستان . و فرياد جنگيان .
برداء
برداء
(
borad '
) ا . ع . تب از سردى .
بردابرد
بردابرد
(
bard - bard
) ا . پ . كلمهء امر كه پاسبانان و فراشان در پاك كردن راه استعمال مىكنند يعنى خبردار و بايست .
بردابرد
بردابرد
(
bard - bard
) ا . پ . آشوب و غوغا و هنگامه .
بردادن
بردادن
(
bar - d dan
) ف م . پ . رها كردن و آزاد كردن . و بار دادن و ميوه و ثمر دادن .
بردار
بردار
(
bard r
) ا . پ . خانهء تابستانى .
بردار
بردار
(
bard r
) ص . م ف . پ . افراخته شده و برداشته شده . و آويزان و معلق . و مصلوب . و بردار زدن ف م . : مصلوب كردن و آويختن .
بردار
بردار
(
bar - d r
) ص . پ . حمل‌كننده .
و بردارنده و بلندكننده . و تحمل‌كننده . و نگرنده . و اطاعت‌كننده و اجراكننده - و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند باربردار و فرمان‌بردار و جز آن .
بردار
بردار
(
bar - d r
) ص . پ . باردار و ميوه‌دار .
بردار
بردار
(
bord r
) ص . پ . بردبار و صابر و شكيبا .
بر داركشيده
بر داركشيده
(
bar - d r - kacide
) ص . پ . مصلوب .
برداريدن
برداريدن
(
bar - d ridan
) ف م . پ .
بلند كردن . و آويختن . و بدار آويختن .
برداشت
برداشت
(
bar - d ct
) ا . پ . تحمل و بردبارى و صبر و طاقت . و يك قسم سازى مخصوص به شخص سلطنت . و برداشت كردن ف م : رنج كشيدن و تحمل كردن با صبر و بردبارى كردن .
برداشتن
برداشتن
(
bar - d ctan
) ف م . پ . بر افراختن و بالا بردن و بلند كردن و مرتفع نمودن . و برداشت كردن و تحمل نمودن .
و برپا داشتن . و نقل كردن . و تقديم كردن و برچيدن . و اختيار كردن و براى خود گرفتن و حركت دادن . و از بالا نگريستن . و تغافل كردن . و ف ل . گريختن براى پناه و آب بر داشتن : آب كشيدن . و دل از سر برداشتن : ترك زندگانى كردن . و دل برداشتن : مايوس و نااميد شدن .
برداشتنى
برداشتنى
(
bar - d ctani
) ص . پ . قابل تحمل . و قابل برداشتن . و قابل بردن . و بودنى و يقينى .
برداشته
برداشته
(
bar - d cte
) ص . پ . حمل شده و برده شده و شخصى كه از ترس سياست و تنبيه فرار مىكند . و كسى كه پناه مىبرد در يك جاى مقدس .
برداشته خاطر
برداشته خاطر
(
bar - d cte - x ter
) ص . پ . ناراحت و بىآرام و مضطرب و دل‌فكار .
برداغ
برداغ
(
bard q
) ا . پ . اسپرك و گياهى كه بدان چيزها را رنگ كنند .
بردال
بردال
(
bard l
) ا . پ . پرگار .
بردال
بردال
(
bord l
) ا خ . پ . ايالت بردو از ايالتهاى فرانسه .
بردان
بردان
(
bard n
) ا . پ . شيرهء گياهى بغايت بدبو و گنده .
بردان
بردان
(
bard n
) ص . ع . رجل بردان :
مردى كه در بدن خويش سردى احساس كند .
بردان
بردان
(
bard ne
) ا . ع . ( بصيغهء تثنيه ) - صبح و شام . الحديث : من صلى البردين دخل الجنة .
بردان
بردان
(
barad n
) ا خ . ع . لقب ابراهيم ابن سالم . و چشمه‌اى در نخلة شامية . و آبى در سماوة . و آبى در حجاز . و دهى در نجد .
و دهى در كوفه . و نهرى در طرسوس . و نهرى در مرعش . و چاهى در تباله . و موضعى در يمن . و موضعى در يمامه .
بردانه
بردانه
(
bard ne
) ا . پ . نانى كه در شير