فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٨
برجيس
را بدان پهن مىكنند و وردنه نيز گويند .
برج
برج
(
borj
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آبام و الوا . و كرانهء برآمده و قويتر از ديوار قلعه . و هر يك از آبامها يعنى دوازده بخش فلك كه در مدار آفتاب واقع شده‌اند .
و برج آبى : جوزا و ميزان و دلو . و برج آتشى و يا برج آذرى : حمل و اسد و قوس . و برج آسمان : هر يك از صور منطقة البروج . و برج ثريا : ثور .
و دهان معشوق . و برج چهل ساله : ملك و فرشته . و ادراك انسانى . و برج خوشه :
برج سنبله . و برج سيوم : برج جوزاء و برج هلال : برج سرطان . و برج شرف : خانهء شرف و بلندترين درجهء منصب و سرافرازى . و برج دريدن ف ل . : بىحجاب شدن .
برج
برج
(
borj
) ا . پ . كبوترخان .
برج
برج
(
borj
) ا . ع . كوشك و قلعه . و كرانهء قوىتر قلعه . و يكى از دوازده بخش فلك . ج : بروج و ابراج . وا . خ نام شاعرى .
و دهى در اصفهان . و شهرى كه سرما در آنجا بسيار مىشود . و موضعى در دمشق . و روستائى در نواحى حلب . و موضعى ما بين بليباس و مرقيه . و ابو البرج : شاعرى .
برج
برج
(
baraj
) ا . پ . علم و رايت معطر و خوشبوى .
برج
برج
(
baraj
) ص . ع . خوب روى باجمال و روشن نمايان . ج : ابراج .
برج
برج
(
baraj
) م . ع . برج برجا ( از باب سمع ) : فراخ عيش شد . و نيز برج : سپيدى سخت سپيد و سياهى سخت سياه شدن چشم .
و فراخ چشم گرديدن .
برجا
برجا
(
bar - j
) م ف . پ . روى زمين و در روى زمين افتاده . و آرام و برقرار . و مناسب جاى گرفته . و درست و صحيح و راست . و برجا شدن ف ل . : تمام شدن و مرتب شدن و برجا كردن ف م . : ملاحظه كردن و رعايت نمودن . و مرتب كردن .
برجاء
برجاء
(
barj '
) ص . ع . مؤنث ابرج - زنى كه سپيدى چشمش سخت سپيد و سياهى آن سخت سياه بود . و زن فراخ چشم كه چشمهايش شوخ بود . و عين برجاء : چشمى كه سپيدى آن سخت سپيد و سياهى آن سخت سياه بود .
برجاس
برجاس
(
borj s
) و (
barj s
) ا . پ .
آماجگاه و نشانهء تير بخصوص نشانه‌اى كه بر سر نيزه و مانند آن كرده در هوا نگاه دارند . و سنگى كه در چاه اندازند و چشمه‌هاى آن گشوده و آبش خوشمزه گردد .
برجاس
برجاس
(
borj s
) ا . ع . - مأخوذ از برجاس فارسى و بمعنى آن . و نيز سنگهائى كه در راه علامت و نشان گذارند .
برجاسب
برجاسب (
borj sb
) و برجاسپ
(
borj sp
) ا خ . مبارزى تورانى كه با پيرانويسه بجنگ گودرز آمده بود .
برجاف
برجاف
(
borj f
) ا . پ . قسمى از غله از قبيل نخود و لوبيا .
برجامه
برجامه
(
bar - j me
) ا . پ . لباس پر بهاى باشكوه .
بر جان
بر جان
(
borj n
) ا خ . ع . صنفى از روم .
و نام دزدى يق اسرق من بر جان . و حساب البرجان ا . : مجموع عدد مضروب و مضروب فيه مثلا سه را در سه ضرب كنند حاصل نه مىشود پس سه را جذر و نه را جداء و جملهء آن را بر جان گويند .
بر جان
بر جان
(
barraj n
) ا خ . ع . ابن بر جان :
صوفى و مفسر بوده .
برجاى
برجاى
(
bar - j y
) م ف . پ . بر مكان و بر محل .
برجاىماندگى
برجاىماندگى
(
bar - j y - m ndegi
) ا . پ . فالج . و اندوه و رنج و سستى و ماندگى و بازماندگى در جاى .
برجاىمانده
برجاىمانده
(
bar - j y - m nde
) ص .
پ . مانده و خسته و فرسوده از ماندگى . و مبتلا به بيمارى فالج .
برجد
برجد
(
barjad
) ا خ . ع . لقب مردى از عرب .
برجد
برجد
(
borjod
) ا . ع . نوعى از گليم ستبر . ج : براجد .
برجزوى
برجزوى
(
bar - jozvi
) م ف . پ . چيزى و اندكى و قدرى و حصه‌اى .
برجستگى
برجستگى
(
bar - jastegi
) ا . پ . برآمدگى و جهندگى و طاول و بثره و جوشش .
برجستن
برجستن
(
bar - jastan
) ف ل . پ . جهيدن و بالا جستن . و مبتلا شدن به بثورات جلدى مانند آبله و سرخجه و طپيدن و جنبيدن رگ .
برجسته
برجسته
(
bar - jaste
) ص . پ . با افراز و برآمده . و جهنده . و مناسب و لايق و باموقع .
برجمة
برجمة
(
barjamat
) ا . ع . درشتى سخن .
برجمة
برجمة
(
borjomat
) ا . ع . پيوند ميانى از سه پيوند انگشتان . و يا پشت استخوان انگشتان و يا سر پشت پيوند انگشتان كه هرگاه مشت را بند كنند كشيده و مرتفع ماند . ج : براجم .
بر جوشيدگى
بر جوشيدگى
(
bar - jucidegi
) ا .
پ . آبله و سرخجه .
برجوشيدن
برجوشيدن
(
bar - jucidan
) ف ل . پ .
بجوشش آمدن و جوشيدن .
برجهانيدن
برجهانيدن
(
bar - jah nidan
) ف م .
پ . باعث برجهيدن گشتن .
برجهنده
برجهنده
(
bar - jahande
) ص . پ .
با ارتجاع مانند فنر . و جست‌وخيزكننده .
برجى
برجى
(
borji
) ص . پ . منسوب به برج وا . برج كوچك .
برجيس
برجيس
(
berjis
) ا خ . ع . - مأخوذ از تازى - ستارهء مشترى . وا . ماده شتر بسيار شير .