فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٠
براد
لقب شخصى .
براءة
براءة
(
bar at
) م . ع . برئ براء و براءة و بروء . مر . بروء .
برائت
برائت
(
bar at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رهائى و خلاصى و وارهيدگى . و برائت ذمه : وارهيدگى از وام و دين .
بر آب
بر آب
(
bar - b
) م ف . پ . بالاى آب .
و صحراى كشته‌شدهء آب داده . و بر آب آمدن ف ل . : ظاهر شدن و فاش گرديدن .
و بر آب گفتن ف م . : زود گفتن و فورا گفتن . و زود جواب دادن . و بر آب فلان : بطريق فلان و روش فلان .
برابخ
برابخ
(
bar bex
) ع . ج بربخ .
برابر
برابر
(
bar - bar
) م ف . پ . سينه به سينه .
و مساوى و معادل . و هموار . و مقابل . و هموزن . و هم‌قد . و برابر هم : مقابل هم . و برابر بودن ف ل . : مساوى بودن .
و هموزن بودن . و هم‌قد بودن . و برابر شدن : مساوى و معادل شدن . و هموزن و هم‌قد شدن . و برابر كردن ف م . :
هموزن كردن . و يك قد و يك اندازه كردن .
برابر
برابر (
bar ber
) و برابرة
(
bar berat
) ع . ج بربر (
barbar
) .
بربران
بربران
(
barbar n
) ا . پ . گياهى دوائى كه بيونانى سطاريون گويند .
برابرى
برابرى
(
bar bari
) ا . پ . مقابلى و مساوات . و هموارى . و هم‌وزنى . و برابرى كردن ف ل . : ستيزه كردن و مقابلى كردن و منازعه كردن در همسرى و مساوات .
برابط
برابط
(
bar bet
) ع . ج بربط .
برابير
برابير
(
bar bir
) ا . ع . طعامى كه از دانه‌هاى خوشهء ماليدهء گندم با شيرهء تازه ترتيب دهند .
براة
براة
(
bar t
) ا . ع . كارد كمان‌تراش .
برأة
برأة
(
bor'at
) ا . ع . گازهء صيادان . ج :
برء (
bora '
) .
برات
برات
(
bar t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوشته‌اى كه بموجب آن پول و جز آن دريافت كنند و هندى و هندوى نيز گويند . و برات ديوانى : نوشته‌اى كه دولت بخزانه‌دار خود براى دريافت وجه و جز آن حواله مىكند .
و نيز برات : سند . و چك . و دستاويز . و مكتوب عنايت شدهء در آزادى . و روز چهاردهم ماه شعبان . و برات بر شاخ آهو : وعدهء دروغ .
برات
برات
(
bor t
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - ملحى كه از تركيب اسيد بريك با يك بزى حاصل شده باشد .
برات
برات
(
bor t
) ع . ج برة (
borat
) .
برات
برات
(
barr t
) و (
berr t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اعمال نيك و خيرات .
برات‌دار
برات‌دار
(
bar t - d r
) ا . پ . كسى كه داراى برات باشد و حواله‌دار و سنددار .
براتك
براتك
(
bar tek
) ا . ع . پشته‌هاى خرد - جمعى است كه واحد ندارد .
براتى
براتى
(
bar ti
) ا . پ . جامهء كهنه و مانند آن كه در وجه برات مواجب بمردم دهند . و مردمى كه در عروسى بهمراه داماد بخانهء عروس روند .
برات
برات
(
ber s
) ع . ج برت (
bart
) .
براثن
براثن
(
bar sen
) ع . ج برثن .
براثى
براثى
(
bar si
) ا . ع . گياهى . و ا خ .
دهى . و محله‌اى . و نام چند نفر .
براج
براج
(
barr j
) ا . ع . كبوترخان . و منسوب به كبوترخان .
براجد
براجد
(
bar jed
) ع . ج برجد (
borjod
) .
براجم
براجم
(
bar jem
) ع . ج برجمة (
borjomat
) . و براجم ج ا خ . : قومى از اولاد حنظل بن مالك است . و در مثل :
ان الشقى وافد البراجم در حق كسى گويند كه خود را از طمع در هلاكت اندازد .
اصل اين مثل آنست كه شخصى از بنى تميم سعد برادر عمرو بن هند را كشت و گريخت پس عمرو سوگند ياد كرد كه صد كس از بنى تميم را در قصاص برادر خويش خواهم سوزانيد و نود و نه نفر را دستگير كرده در آتش انداخته بود كه مردى بدلالت دود و بوى سوختگان بطمع طعام وارد گرديد ؛ از وى پرسيدند كيستى گفت از براجم پس عمرو بن هند حكم كرد او را در آتش انداختند و عدد صد را به آن كامل كرد .
براجيل
براجيل
(
bar jil
) ا . ع . گياهى مأكول و دوائى كه جعفرى نيز گويند .
براح
براح
(
bar h
) ا . ع . زمين فراخ بىكشت و درخت . و راى منكر و بد . و امر پيدا و آشكار يق جاءنا بالامر براحا . و ا خ . نام زنى . و لا براح يعنى نيست جنبش و زوال - مانند لا ريب منصوب مىباشد و رفع آن نيز جايز است . حبيل براح :
دلاور . و شير .
براح
براح
(
bar h
) م . ع . برح براحا و برحا ( از باب سمع ) : زايل گرديد . و برح مكانه : زايل شد از جاى خود و منه لا ابرح افعله اى لا ازال افعله . و برح الرجل : در براح شد آن مرد . و برح الخفاء : دور شد خفا و پيدا و روشن شد كار .
براح
براح
(
bar he
) ا خ . ع . علم است آفتاب را .
براحت
براحت
(
be - r hat
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به آسانى . و به خوشى .
براد
براد
(
bor d
) ص . ع . ماء براد : آب سرد و خنك .
براد
براد
(
bor d
) م . ع . برد برادا و