فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٤
بدن
بدل
بدل
(
badl
) م . ع . بدلت الثوب بغيره بدلا ( از باب نصر ) . عوض كردم آن جامه را با غير آن .
بدل
بدل
(
badal
) و (
bedl
) ا . ع . هرچه بجاى ديگرى بود . ج : ابدال . در اصلاح نحو بدل بر چهار قسم است : بدل الشيئى بالشيئى نحو مررت باخيك زيد . و بدل البعض من الكل نحو لقيت القوم اكثرهم .
و بدل الاشتمال نحو نفعنى زيد جوده .
و بدل الغلط نحو مررت بزيد عمرو .
و يعرب الثانى فى جميع ذلك باعراب الاول .
و حروف بدل چهارده حرف مىباشند كه همهء آنها در اين عبارت مجتمع‌اند : انجدته يوم سال زط . و حروف بدل كه در غير ادغام شايع‌اند بيست و دو حرف‌اند در اين عبارت : لجد صرف شكس امن طى ثوب عزته .
بدل
بدل
(
badal
) م . ع . بدل بدلا ( از باب سمع ) : درد گرفت مفاصل و دستها و پاهاى او .
بدل
بدل
(
badal
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عوض و گهولى و هر چيز كه بجاى ديگرى واقع شود . و نايب و قائم مقام . و بدل آن : بجاى آن . و بدل فراغت : رشوه‌اى كه به كسى جهت فايده دهند . و بدل مال :
معاوضهء مال . و قيمت مال . و دلالى . و بدل دادن ف م . : چيزى را بجاى ديگرى دادن . و بدل كردن : معاوضه كردن و گهوليدن .
بدل
بدل
(
bedl
) و (
bedl
) ص . ع . شريف و كريم يق رجل بدل : مرد شريف و كريم . ج : ابدال .
بدل
بدل
(
b del
) ص . ع . كسى كه پاها و دستها و مفاصل وى درد كند .
بدل
بدل
(
be - del
) م ف . پ . در دل . و خالصا و از روى دل و جان .
بدلاء
بدلاء
(
bodal '
) ع . ج بديل .
بدلجام
بدلجام
(
bad - lej m
) ص . پ . بدلگام .
بدلجامى
بدلجامى
(
bad - lej mi
) ا . پ . نافرمانى و عدم انقياد .
بدلحاظ
بدلحاظ
(
bad - leh z
) ص . پ .
بىحيا . و بىادب و گستاخ . و زشت .
و بىشرم .
بدلقا
بدلقا
(
bad - leq
) ص . پ . زشت .
و بىفايده و بىمصرف .
بدلگام
بدلگام
(
bad - leg m
) ص . پ . بددهنه و سخت‌سر .
بدلنگرگاه
بدلنگرگاه
(
b d - langar - g h
) ص .
پ . جائى كه لنگرگاهش بد بود .
بدله
بدله
(
bedlah
) ا . پ . درختى كه هرگز بار ندهد . و درختى كه تنها براى سوزاندن باشد . و لباس هر روزه .
بدلهجه
بدلهجه
(
bad - lahje
) ص . پ . بد زبان . و بدخواه . و آنكه سخن را ببدى ادا كند .
بدليس
بدليس
(
bedlis
) ا خ . پ . شهرى نزديك خلاط .
بدليون
بدليون
(
badliun
) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - مقل .
بدم
بدم
(
bedam
) م ف . پ . بانفس . و به زودى . و شتابان و بتعجيل .
بدمحبت
بدمحبت
(
bad - mahabbat
) ص . پ .
نامهربان .
بدمذهب
بدمذهب
(
bad - mazhab
) ص . پ .
بدكيش و آئين و بددين . و ملحد . و بت‌پرست .
بدمرد
بدمرد (
bad - mard
) و بدمزاج
(
bad - mez j
) ص . پ . تندخوى و كژخلق .
بدمزاجى
بدمزاجى
(
bad - mez ji
) ا . پ . بد خوئى و تندخوئى و كژخلقى .
بدمزگى
بدمزگى
(
bad - mazegi
) ا . پ . بد طعمى . و بىلذتى . و برودت ميان دوستان .
بدمزه
بدمزه
(
bad - maze
) ص . پ . بدطعم و چيزى كه گوارا نباشد .
بدمست
بدمست
(
bad - mast
) ص . پ . معربد و كسى كه در هنگام مستى هرزه‌گوئى كند و سركشى نمايد و شهوت‌پرستى كند .
بدمستى
بدمستى
(
bad - masti
) ا . پ . عربده و هرزه‌گوئى و بدخوئى هنگام مستى . و شهوت‌پرستى .
بدمظنه
بدمظنه
(
bad - mazanne
) ص . پ .
بدگمان و غير معتمد و سوءظن‌دار .
بدمعاش
بدمعاش
(
bad - ma c
) ص . پ . كسى كه معيشت و گذران او فراخ نباشد . و بد پيشه و فاسق .
بدمعاشى
بدمعاشى
(
bad - ma ci
) ا . پ . بدگذرانى .
و بدوضعى . و شرارت . و فسق و فجور .
بدمعاملگى
بدمعاملگى
(
bad - mo melegi
) ا . پ .
رفتار ناپسنديدهء در معامله و سوداگرى .
بدمعامله
بدمعامله
(
bad - mo mele
) ص . پ .
كسى كه در معامله داراى كارهاى ناپسند و زشت بود .
بدمموم
بدمموم
(
bad - memum
) ا . پ . بلغت زند ترس و رم و فرار .
بدمو
بدمو
(
bad - mov
) ا . پ . برمو و انتظار و نگرانى .
بدمهر
بدمهر
(
bad - mehr
) ص . پ . نامهربان و بىمحبت . و بدانديش و بدخواه .
بدمهرى
بدمهرى
(
bad - mehri
) ا . پ .
نامهربانى و بدخواهى .
بدن
بدن
(
badan
) ا . ع . تن غير از سر و غير مقتل از تن همچو دستها و پاها و جز آن و يا بمعنى مطلق عضو است . يا خاص است به اعضاى جزور . و مرد كلان سال . و زره كوتاه و جبهء كوتاه بىآستين . و تنهء جامه . ج :
ابدان . و بز كوهى كلانسال . ج : ابدن (
abdon
) .
و نسب و حسب مرد .
بدن
بدن
(
badan
) ا . پ . - مأخوذ از تازى -