فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢
آماجگاه
و مجازآلود : آلودهء بگناه .
آلودگان
آلودگان
(
ludeg n
) پ . ج آلوده .
آلودگى
آلودگى
(
ludegi
) ا . پ . آلايش به كار هاى به دو دشوار و با زحمت و مشقت . و ناپاكى و پليدى .
آلودن
آلودن
(
ludan
) ف ل . پ . لكه‌دار شدن و ناپاك شدن . و ف م . ملوث كردن و لكه‌دار كردن . و ناپاك كردن و نجس كردن . و اندودن .
آلوده
آلوده
(
lude
) ص . پ . ملوث و نجس شده . و لكه‌دار و ناپاك و پليد . و اندود شده .
و آشفته و مضطرب و پريشان و مشوش و شوريده .
و مغلوب . و آلوده دامن : كسى كه دامنش به عيب و عارى لكه‌دار شده باشد .
و آلوده خون : گريان و اشك‌ريز .
آلور
آلور
(
lur
) ا . پ . سرين . و نشستنگاه .
آلوزرد
آلوزرد
(
lu - zard
) ا . پ . يكى از اقسام آلو كه در آخر تابستان و اول پائيز مىرسد .
آلوس
آلوس
(
lus
) ا . پ . نگاه بر گوشهء چشم كه از روى خشم و ناز باشد .
آلوسن
آلوسن
(
lusan
) ا . پ . قسمى از آلو .
و ص . چيزى كه موجب شكم روش شود و لينت شكم آورد .
آلو سياه
آلو سياه
(
lu - si h
) ا . پ . قسمى از آلو كه ترش‌مزه و سياه رنگ بود .
آلوشيدن
آلوشيدن
(
lucidan
) ف م . پ . در بغل گرفتن .
آلو قيصى
آلو قيصى
(
lu - qeysi
) ا . پ . ميوه‌اى ما بين آلو و زردآلو و قيصى .
آلو گرده
آلو گرده
(
lu - gorde
) ا . پ . ميوه‌اى هسته‌دار و زرد رنگ شبيه به زردآلو .
آلوند
آلوند
(
lvand
) ا خ . پ . مر . الوند .
آلونك
آلونك
(
lunak
) ا . پ . منزل محقر و كوچك .
آلونه
آلونه
(
lune
) ا . پ . سرخاب . و بزك زنها .
و وجاهت .
آلوه
آلوه
(
luh
) ا . پ . عقاب .
آلوه
آلوه
(
lovve
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوب عود .
آله
آله
(
le
) ا . پ . آلك و سنبل الطيب .
آله
آله
(
loh
) ا . پ . عقاب .
آله
آله
(
leh
) ص . ع . سرگشته و آشفته و سرگردان و حيران .
آلهة
آلهة
(
lehat
) ع . ج إله (
el h
) .
آلى
آلى
(
l
) ص . ع . مرد بزرگ سرين .
و گوسپندى كه دنبه‌اش بزرگ باشد .
آلى
آلى
(
li
) ص . ع . كوسپندى كه دنبه‌اش بزرگ باشد . يقال كبش آل . و نيز رجل آل : مرد بزرگ سرين . و نيز درنگ كننده و تقصير نماينده . ج : اوالى .
آلى
آلى
(
li
) ص . پ . زعفرانى رنگ .
آلى
آلى
(
li
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به آلت . و در اصطلاح طبيعى مادهء آلى ماده ايرا گويند كه داراى آلات مختلف بوده و تعريف جزء آن بر كلش صادق نيايد . بر خلاف مادهء غير آلى كه داراى آلات مختلف نيست و تعريف جزء بر كلش صادق مىآيد . مثلا درخت داراى آلات مختلف است از قبيل ساقه و ريشه و برگ و ميوه كه هيچيك از اين آلات را درخت نمىتوان خواند . و همچنين حيوان كه داراى دست و پا و سر و شكم و غيره مىباشد ، اما آب ماده‌اى غير آلى است : يك قطره را آب و يك دريا را نيز آب مىگويند . و همچنين سنگ :
يك قطعهء كوچك را سنگ و يك كوه را هم سنگ مىگويند .
آلىبالى
آلىبالى
(
li - b li
) ا . پ . آلوبالو .
آلية
آلية
(
liat
) ص . ع . مؤنث آلى . زن درنگ‌كننده و تقصير نماينده . ج :
اوالى .
آليختن
آليختن
(
lixtan
) ف ل . پ . سرد و پا ايستادن و لگد انداختن .
آليدن
آليدن
(
lidan
) ف ل . پ . برگشتن و باز ايستادن . و لرزيدن از ترس . و تقصير كردن و گناه كردن . و وفا نكردن به عهد خود .
و ملامت كردن .
آليز
آليز
(
liz
) ا . پ . جفته و لگد و جست و خيز ستور .
آليزش
آليزش
(
lizec
) م ح . پ . آليدن .
آليزنده
آليزنده
(
lizande
) ص . پ . شرور و لگد زننده مانند اسب .
آليزيدن
آليزيدن
(
lizidan
) ف م . پ . لگد زدن و جنبانيدن . و آزردن . و بيزار كردن .
و ملامت كردن . و ف ل . جست‌وخيز كردن .
و جهيدن . و غم خوردن و دلتنگ شدن .
و متشنج شدن . و شكايت كردن .
آليه
آليه
(
lie
) ص . پ . مأخوذ از تازى مؤنث آلى مانند مواد آليه . مر . آلى را .
آم
آم
(
m
) ا خ . ع . شهريست كه جهت كارخانه هاى پارچه‌بافى مشهور شده .
آم
آم
(
mm
) ص . ع . قصدكننده . ج : امام .
آما
آما
(
m
) ا . پ . مشاطه و زينت‌كننده .
آما
آما
(
m
) ص . پ . كسى كه بياماند و پر كند . و حاضر نمايد و مهيا سازد .
آماج
آماج
(
m j
) ا . پ . قلبه . و فدان .
و تودهء خاك براى نشانهء تير . و يك تير پرتاب را يك آماج گويند . و آماج آهن :
افزاريست كه برزگران زمين را بدان شيار كنند . و گويند آماج يك حصه از بيست و چهار حصهء فرسخ است چه هر فرسخى سه ميل و هر ميلى دو ندا و هر ندائى چهار آماج است .
و آماج ساختگى نشانه‌اى را گويند كه مصنوعى باشد نه طبيعى . و نيز آماج بمعنى تخت .
آماجگاه
آماجگاه
(
m j - g h
) ا . پ . جايى كه نشانهء تير در آنجا نهند . و دنيا .