فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٤
بخور
بخصوص
بخصوص
(
be - xosus
) پ . كلمهء تخصيص - مأخوذ از تازى - بويژه و خصوصا و مخصوصا .
بخع
بخع
(
bax '
) م . ع . بخع نفسه بخعا ( از باب فتح ) : كشت خود را از خشم و اندوه و بخع الركية : كند چاه را تا آب برآمد و بخع له نصحه : پند بىآميغ داد او را و مبالغه كرد در آن . و بخع الارض بالزراعة : پياپى كاشت زمين را و نگذاشت سالى بىگشت . منه حديث عايشة فى صفة عمر رضى اللّه عنهما بخع الارض فقائت اكلها اى قهر اهلها و اذلهم و اخرج ما فيها من الكنوز و اموال الملوك . و بخع فلانا خبره : تصديق كرد خبر فلان را . و بخع بالشاة : مبالغه كرد در ذبح گوسپند تا از حد ذبح درگذشت و برگ بخاع رسيد .
هذا اصله ثم استعمل فى كل مبالغة و منه قوله تعالى : فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ : اى مهلكها مبالغا فيها حرصا على اسلامهم .
بخعة
بخعة
(
baxaat
) ع . ج باخع .
بخفد
بخفد
(
bexafad
) پ . كلمهء فعل يعنى عطسه بزند .
بخفد
بخفد
(
bexofad
) پ . كلمهء فعل يعنى بسرفد و سرفه بزند .
بخفد
بخفد
(
baxafd
) ا . پ . سرفه و سعال .
بخق
بخق
(
baxaq
) ا . ع . مرد يك چشم بسيار زشت .
بخق
بخق
(
baxaq
) م . ع . بسيار چرك دادن چشم و منطبق ناشدن پلكهاى چشم به روى حدقه و رفتن بينائى آن ( و الفعل من سمع و نصر ) .
بخق
بخق
(
baxq
) م . ع . بخق عينه بخقا ( از باب فتح ) : كور كرد چشم او را .
بخق
بخق
(
boxq
) ع . ج ابخق (
abxaq
) و بخقاء (
baxq '
) .
بخقاء
بخقاء
(
baxq '
) ص . ع . مؤنث ابخق يعنى زن يك چشم . ج : بخق (
boxq
) ، و عين بخقاء : چشم كور .
بخكلول
بخكلول (
baxkalul
) و بخكلون (
baxkalun
) و بخكله (
baxkale
) و بخكليون
(
baxkalyun
) ا . پ . مردم سخت‌رو و پوست كلفت و بىشرم . و نام گياهى .
بخل
بخل
(
boxl
) و (
boxol
) و (
baxal
) م . ع . بخل الرجل بكذا بخلا و بخولا ( از باب كرم و سمع ) : زفتى گرد آن مرد به آن .
بخل
بخل
(
baxl
) و (
boxol
) ا . ع . زفتى - ضد جوانمردى وجود .
بخل
بخل
(
baxal
) ص . ع . رجل بخل :
مرد زفت - وصف بالمصدر بالمبالغة .
بخل
بخل
(
boxl
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زفتى و آز و امساك و لامت و طمع . و بخل كردن ف ل . امساك كردن و زفتى كردن .
بخل
بخل
(
boxxal
) ع . ج باخل .
بخلاء
بخلاء
(
boxal '
) ع . ج بخيل (
baxil
) .
بخلاف
بخلاف
(
be - xal f
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به عكس و برعكس . و بطور واژگونه و بر ضد .
بخلوت
بخلوت
(
be - xalvat
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - جداگانه و تنها .
بخله
بخله
(
boxle
) ا . پ . باقلا . و خرفه .
بخم
بخم
(
baxam
) و (
baxm
) ا خ . پ . ولايتى كه مشك خوب از آنجا آورند .
بخمه
بخمه
(
baxme
) ا . پ . نوعى از كنگر كه بيد گياه گويند .
بخن
بخن
(
baxan
) ص . ع . مردم دراز بالا .
بخنداة
بخنداة (
baxand t
) و بخندى
(
baxand
) ص . ع . زن تمام ساق كامل اندام . و ساق پرگوشت . ج بحاند .
بخنق
بخنق
(
boxnaq
) و (
boxnoq
) ا . ع .
خرقه‌اى كه زنان زير معجر افگنند تا معجر چرب نشود . و برقع كوتاه . و كلاه كوچك و چادر مانندى كه بربن گردن ملخ باشد .
بخنك
بخنك
(
boxnak
) ا . ع . مر . بخنق .
بخنو
بخنو
(
baxnov
) ا . پ . رعد . و پدراندر و شوهر مادر .
بخنود
بخنود
(
baxnud
) ا . پ . رعد .
بخنودن
بخنودن
(
baxnudan
) ف ل . پ .
غريدن رعد و زدن برق .
بخنونه
بخنونه
(
baxnune
) ا . پ . رعد و برق .
بخنوه
بخنوه
(
boxnuh
) و (
baxnavah
) ا . ب .
برق .
بخنويدن
بخنويدن
(
baxnavidan
) ف ل . پ .
غريدن رعد و زدن برق .
بخو
بخو
(
baxv
) ص . ع . نرم و سست . و ا . رطب ردى .
بخو
بخو
(
baxv
) م . ع . بخا غضبه بخوا ( از باب نصر ) : فرونشست خشم او .
بخو
بخو
(
baxov
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - بخاو و زولانه و زاولانه .
بخوة
بخوة
(
baxvat
) ا . ع . واحد بخو .
به خود
به خود
(
be - xod
) م ف . پ . بخويش و بخويشتن . و به خود آمدن ف ل . : به حال آمدن .
و بيرون آمدن از حمله‌هاى غشى . و به هوش آمدن . و به خود فرورفتن و به خود فروشدن : سر را آويزان كردن از شرم و يا از غصه و در فكر فرورفتن .
به خودى خود
به خودى خود
(
be - xodiye - xod
) م ف . پ . بنفسه و بشخصه . و به تنهائى و تنها .
بخور
بخور
(
baxur
) ا . ع . آنچه بدان بوى دهند و بوى خوش پراكنده كنند . و بخور الاكراد و بخور السودان : نام دو گياه .
بخور
بخور
(
boxur
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوب عود و مشك و عنبر و ميعه و مصطكى