فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٩
بخار
الرجل بحضلة : برجست آن مرد مانند موش .
به حق
به حق
(
be - haq
) و (
be - haqq
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - براستى و درستى و بطور حقانيت . و نيز به حق : كلمهء سوگند و به حق خدا : سوگند به خدا . و در دعا گويند به حق النبى و آله يعنى بحقانيت پيغمبر و آل او صلوات اللّه و سلامه عليهم اجمعين . و به حق پيوستن ف ل . : مردن . و به حق شريك شدن : بطور حقانيت شريك شدن . و ضامن حيوة و يا سلامتى كسى گشتن .
بحقيدن
بحقيدن
(
be - hoqidan
) ف ل . پ . فواق كندن .
به حكم
به حكم
(
be - hokm
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بموجب فرمان و بموجب حكم .
و موافق و بر وفق . و بمناسبت . و بطور موافقت . و به زور و اجبار . و به حكم بشريت :
موافق طبيعت بشرى . و به حكم ديانت :
موافق ديندارى . و به حكم ضرورت :
از روى احتياج و ضرورت . و به حكم گرفتن ف م . : به زور و اجبار گرفتن .
بحل
بحل
(
bahl
) م . ع . بحله بحلا ( از باب نصر ) : سخت راند او را .
بحل
بحل (
behel
) و (
bahel
) و بحلى
(
beheli
) پ . كلمه‌ايست كه در طلب آمرزش و مغفرت و معذرت و عذرخواهى استعمال مىكنند .
به حمد الله !
به حمد الله !
(
be - hamdellah
) م ف . پ .
- مأخوذ از تازى - در موقع شكر استعمال مىشود يعنى شكر خدا را .
بحناء
بحناء
(
bahn '
) ا . ع . آوند بزرگ كه از برگ خرما و جز آن سازند .
بحنانة
بحنانة
(
bahn nat
) ا . ع . بخناء . و پارهء بزرگ از آتش . الحديث : اذا كان يوم القيامة تخرج بحنانة من الجهنم و تلقط المنافقين لقط الحمامة القرطم .
بحنة
بحنة
(
b hnat
) ا خ . ع . نام زنى . و بنات بحنة : نخلستانى بود نزديك خانهء وى .
و ج ا . بمعنى تازيانه‌ها نيز مىباشد .
بحوت
بحوت
(
bohut
) ع . ج بحت (
baht
) .
بحوتة
بحوتة
(
bohutat
) م . ع . بحت بحوتة ( از باب كرم ) : ساده و بىآميغ گرديد .
بحوث
بحوث
(
bahus
) ص . ع . بسيار بحث كننده - مذكر و مؤنث در وى يكسان است - و شترى كه بدست خود خاك كاويده پس خود اندازد . و ا خ . سورهء توبه .
بحوث
بحوث
(
bohus
) ع . ج بحث (
bahs
) .
بحوح
بحوح (
bohuh
) و بحوحة
(
bohuhat
) م . ع . بح بحا و بحوحا و بحوحة . مر . بح .
بحور (
bahur
) ص . ع . اسب تيز رفتار فراخ گام .
بحور
بحور
(
bohur
) ع . ج بحر (
bahr
) .
بحون
بحون
(
bahvan
) ا . ع . ريگ تو بر تو نشسته .
و نوعى از خرما . و ص . آنكه در شتافتن گام نزديك نهد . و ا خ . نام شخصى .
بحونة
بحونة
(
bahunat
) ص . ع . زن كوتاه .
و مشك فراخ شكم . و ا خ . نام شخصى .
بحيثى
بحيثى
(
bohhays
) ا . ع . بازيچه‌اى كه كودكان به خاك بازند .
بحيح
بحيح
(
bahih
) ص . ع . از اتباع شحيح است گويند . بحيح شحيح يعنى حريص و بخيل .
بحير
بحير
(
bahir
) ص . ع . مسلول . و ا خ .
نام چهار صحابى . و چهار تابعى . و بحيرآباد : دهى بمرو .
بحير
بحير
(
bohayr
) ا خ . ع . نام مردى . و كوهى در تهامة . و بحير اسدى : يكى از روات حديث است . و در تصغير بحر بحير كمتر استعمال كنند و ابيحر گويند .
بحيرا
بحيرا
(
bohayr
) ا خ . ع . عابدى نصرانى .
بحيرة
بحيرة
(
bahirat
) ا . ع . ناقه يا گوسپند كه در جاهليت رسم تازيان بود هرگاه ده شكم مىزائيد گوش آن را شكافته سر مىدادند تا برود و هرجا كه خواهد بچرد . و چون مىمرد گوشت آن را مردان خوردندى و بخورد زنان ندادندى يا آنكه آن را بىشبان مىگذاشتند . و يا آنكه اگر در شكم پنجم نر مىزائيد آن را ذبح مىكردند و اگر ماده مىزائيد گوش آن را مىشكافتند و شير و سوارى آن را بر خود حرام مىكردند و بعد مردن گوشت آن را بر زنان حلال مىكردند . و نيز بحيرة بمعنى بچهء سائبة است كه ماده پيدا شود . و نيز گوسپندى باشد كه چون پنج شكم مىزائيد گوش آن را شكافته رها مىكردند . و نيز بمعنى مادهء بسيار شير آمده . ج :
بحائر و بحر (
bohor
) . و ا خ . نام زن قعقاع بن شور كه دختر هانى بود .
بحيرة
بحيرة
(
bohayrat
) ا خ . ع . مدينهء منوره و نام پانزده موضع .
بحيره
بحيره
(
bohayre
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درياى كوچك .
بخ
بخ
(
baxx
) ا . ع . مرد مهتر . و كلمهء تحسين كه در تحسين و مدح و فخر و شگفت چيزى گويند يعنى زه و خه . و در حالت افراد خاى آن را گاه ساكن و گاه مكسور و گاه مضموم منون آرند . و اگر براى مبالغه آن را مكرر كنند گويند بخ‌بخ (
baxxen - bax
) و بخ‌بخ .
و بخ‌بخ (
baxen - baxen
) و بخ‌بخ (
baxxen - baxxen
) .
بخ
بخ
(
baxx
) م . ع . بخ بخا ( از باب ضرب و نصر ) : فرونشست خشم او . و بخ فى النوم :
خرخر كرد در خواب .
بخات
بخات
(
baxx t
) ا . ع . گردآورندهء شتران بختى .
بخاتج
بخاتج
(
bax tej
) ع . ج بختج (
boxtaj
) .
بخاتى
بخاتى
(
bax tiy
) و (
bax ti
) ع . ج بختى (
boxti
) .
بخار
بخار
(
box r
) ا . ع . وشمى كه از جاى