فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٥
بچكله
بجل
بجل
(
bajal
) ا . ع . فرومايگى و پست فطرتى و دنائت .
بجل
بجل
(
bajale
) ع . حرف ايجاب يعنى آرى مانند نعم و اسم فعل بمعنى يكفى و حسبك يعنى كفايت مىكند ترا و بس است .
بجل
بجل
(
bajal
) و (
bojl
) ا . ع . بهتان عظيم . و تهمت و افترا . و چيزى عجيب و شگفت .
بجل
بجل
(
bojol
) ا . پ . استخوان شتالنگ و كعب و بجول .
بجلات
بجلات
(
bajal t
) ع . ج بجلة (
bajlat
) .
بجلة
بجلة
(
bajlat
) ا . ع . درخت ريزه . ج : بجلات .
و هيأت نيكو . وا . خ بطنى از قبيلهء سليم و به اين معنى بدون الف و لام باشد .
بجلك
بجلك (
bajalka
) و بجلنى
(
bajalni
) ع . اسم فعل يعنى حسبك و حسبنى .
بجلى
بجلى
(
bajli
) ع . اسم فعل بمعنى بجلنى .
بجلى
بجلى
(
bajaliy
) ص . ع . منسوب بقبيلهء بجلة .
بجم
بجم
(
bajm
) م . ع . بجم بجما و بجوما ( از باب ضرب ) : خاموش ماند از عجز بيان و يا از ترس و بيم و درنگ نمود و منقبض گرديد .
بجم
بجم
(
bojm
) و (
bejm
) ا . پ . گز نازك كه ثمر درخت گز باشد .
بجملگى
بجملگى
(
be - jomlegi
) م ف . پ .
عموما و جميعا . و بالتمام و همگى .
بجميع
بجميع
(
be - jami '
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به همه و از همه جهة .
بجنس
بجنس
(
be - jens
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به قسم و بنوع .
بجنود
بجنود
(
bojnud
) ص . پ . فريادى و غوغائى و فتنه‌انگيز .
بجوج
بجوج
(
bajuj
) ا . خ پ . نام شخصى كه در ديوثى مشهور بود .
بجوجيا
بجوجيا
(
bajuji
) ا . پ . پلغت زند و پازند مادهء از هر حيوانى و فرج زنان .
بجود
بجود
(
bojud
) م . ع . بجد بالمكان بجودا ( از باب نصر ) : مقيم گرديد در آنجاى و بجدت الابل : لازم گرفتند آن شتران چراگاه را .
بجودات
بجودات
(
bojud t
) ا خ . ع . چند موضع بديار بنى سعد .
بجور
بجور
(
bejvar
) ا خ . پ . ولايتى ما بين كابل و هند .
بجوس
بجوس
(
bojus
) م . ع . دشنام دادن يق بجس فلانا بجوسا : دشنام داد فلان را ( و الفعل من نصر و ضرب ) .
بجول
بجول
(
bojul
) ا . پ . استخوان شتالنگ و كعب و بجل (
bojol
) .
بجول
بجول
(
bojul
) م . ع . بجل بجلا و بجولا مر . بجل (
bojl
) و بجل بجالة و بجولا . مر . بجالة .
بجوم
بجوم
(
bojum
) م . ع . بجم بجما و بجوما . مر . بجم (
bajm
) .
بجهة
بجهة
(
be - jahat
) پ . كلمهء تعليل - مأخوذ از تازى - يعنى از براى و بواسطه و از بابت .
بجيد
بجيد
(
bojayd
) ا خ . ع . شخصى و ام بجيد : كنيهء زنى .
بجير
بجير
(
bajir
) ا . ع . از اتباع كثير گويند كثير بجير .
بجير
بجير
(
bojayr
) ا . ع . مصغر ابجر (
abjar
) و در مثل گويند عير بجير بجرة يعنى عيوبه . و كذلك نسى بجير بجره . و نيز بجير از اعلام است .
بجيس
بجيس
(
bajis
) ا . ع . چشمهء بسيار آب .
بجيل
بجيل
(
b jil
) ص . ع . ستبر از هر چيز و وسيع و فراخ . حديث القبور : السلام عليكم اصيتم خيرا بجيلا . و رجل بجيل :
مردى كه او را تعظيم كنند و مهتر بزرگ با عظمت و جمال مانند رجل بجال و شيخ بجيل : پير مرد تنومند .
بجيلة
بجيلة
(
bajilat
) ا خ . ع . قبيله‌اى در يمن از اولاد معد بن عدنان .
بچ
بچ
(
boc
) ا . پ . اندرون لنبوس دهان .
و موى پيش سر .
بچبچ
بچبچ
(
boc - boc
) ا . پ . حرفى كه در نهايت آهستگى گويند . و سرگوشى و نجوا و شبان بواسطهء اين لفظ بز را پيش خود مىخواند و نوازش مىكند .
بچراغ رسيدن
بچراغ رسيدن
(
be - cer q - rasidan
) ف ل . پ . بدولت رسيدن و يا به خدمت دولتمندى رسيدن .
بچرك
بچرك
(
becrak
) و (
becrek
) ا . پ .
سخره . و فريب‌خورنده .
بچش
بچش
(
bacae
) ا . پ . نرمهء بينى و پره‌هاى بينى . و سستى و رنج و مشقت .
بچشك
بچشك
(
bececk
) ا . پ . پزشك و طبيب و گياه‌فروش . و طبيعت .
به چشم
به چشم
(
be - cecm
) پ . كلمه‌اى كه در جواب استعمال كنند يعنى باميل و رغبت اطاعت مىكنم و چون به كسى گويند اين كار را بكن در جواب مىگويد به چشم يعنى اطاعت مىكنم و به چشم آمدن : در چشم زخم گويند يعنى آزار و آسيب به كسى رسيدن . و به چشم كردن :
انتخاب نمودن و نشان كردن و تند و تيز نگريستن و چشم‌زده كردن و چشم زخم رسانيدن .
بچك
بچك
(
bacak
) ا . پ . يك نوع سلاحى و هر آلت برنده .
بچكاندن
بچكاندن (
be - cak ndan
) و بچكانيدن
(
be - cak nidan
) ف م . پ . چكانيدن و تقطير كردن .
بچكله
بچكله
(
bacele
) ا . پ . بجكله و بطرى سنگى و خمرهء محكم جهة شراب .