فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣١
بتيل
بتلة
بتلة
(
batlat
) ص . ع . صدقة بتلة :
صدقه‌اى كه دهنده را باز رجوع در آن جايز نبود .
بتلوب
بتلوب
(
batlub
) ا . پ . ريچالى كه بتكوب نيز گويند .
بتم
بتم
(
botm
) و (
batam
) و (
bottam
) ا خ . پ . ناحيه و يا قلهء كوهى بفرغانه .
بتمامه
بتمامه (
be - tam me
) و بتمامها
(
be - tam meh
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همهء آن و تمام آن .
بتنج
بتنج
(
batanj
) و (
betanj
) ا . پ . فشردگى و فشار .
بتنج
بتنج
(
betanj
) پ . كلمهء امر يعنى بيفشار . و درهم پيچ و از پى در آى .
بتنجيدن
بتنجيدن
(
batanjidan
) ف م . پ . افشردن و فشار دادن و درهم پيچيدن و از پى در آمدن .
بت‌نگار
بت‌نگار
(
bot - neg r
) ا . پ . مصور و نقاش .
بتنها
بتنها
(
be - tanh
) ف م . پ . منفرد و يگانه و تنها و فرد و جداگانه .
به تو
به تو
(
batv
) م . ع . اقامت نمودن يق بتا بالمكان بتوا : اقامت نمود در آن جاى .
( و الفعل من نصر ) .
به تو
به تو
(
batu
) ا . پ . مشرق مقابل مغرب .
و جايى كه آفتاب در آنجا هميشه بتابد . و شمال مقابل نسا .
به تو
به تو
(
batov
) ا . پ . قيف . و گره ساقهء گياه . و دستهء هاون . و سنگ درازى كه در روى آن داروها را مىسايند و صلايه مىكنند و هاون سنگى .
به تو
به تو
(
betov
) ا . پ . سنگ صلايه و دبه‌اى كه روغن در آن ريزند . و دسته و قبضه . و دستهء هاون .
بتواز
بتواز
(
batv z
) ا . پ . آرامگاه و نشيمنگاه باز و شاهين و مانند آن .
بتوت
بتوت
(
batut
) م . ع . بت بتوتا ( از باب ضرب ) : لاغر گرديد .
بتوت
بتوت
(
botut
) ع . ج بت (
batt
) .
بتوراك
بتوراك
(
batur k
) ا . پ . چاهى كه غله و مانند آن دروى كنند و خلاشه و خاشاك بر بالاى آن ريزند . و دف و دايره .
بتوسط
بتوسط
(
be - tavassot
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بواسطه و بميانجىگرى .
بتوع
بتوع
(
botu '
) م . ع . بتع منه بتوعا ( از باب نصر ) : منقطع گرديد و فروماند در راه از وى . و بتع فى الارض :
دور دست رفت .
بتوك
بتوك
(
batuk
) ا . پ . طبق چوبينى مانند دف بزرگ كه بقالان جنس در آن گذارند .
بتوك
بتوك
(
batuk
) ص . ع . بران و برنده .
بتول
بتول
(
betul
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - يكى از داروهاى جديد كه عبارتست از ساليسيلات نفتول .
بتول
بتول
(
batul
) ا . ع . نهالى كه از بن درختى برآمده و مستغنى از آن درخت شده باشد و زن دوشيزه‌اى كه از مردان رغبت و حاجت خود بريده باشد . و لقب مريم مادر حضرت مسيح عليهما السلام . و زنى كه جهة خداى تعالى از دنيا بريده باشد . و لقب حضرت فاطمه دخت حضرت پيغمبر صلوات اللّه و سلامه عليهما بدان جهت كه در فضل و دين و حسب از زنان زمانهء خود و زنان امت متفرد بود و همتا نداشت .
بته
بته
(
bate
) ا . پ . خشكه پلاو .
بته
بته
(
bate
) و (
batte
) ا . پ . سنگ صلايه و دستهء هاون .
بته
بته
(
battah
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - دستور فوق العادهء سپاه در ميدان جنگ . و جزر مقابل مد .
بته
بته
(
battah
) ا خ . ع . دهى در بلنسيه و از آن ده است ابو جعفر اديب .
بتهو
بتهو
(
bathu
) ا . پ . قسمى از اسفناج كه اسفناج رومى نيز گويند .
بتى
بتى
(
batti
) ا . ع . بت باف و فروشندهء آن .
بتى
بتى
(
batt
) ا خ . ع . دهى پس حولايا .
بتيا
بتيا
(
baty
) و (
bety
) ا . پ . سينه و صدر .
بتياب
بتياب
(
bot - y b
) ا . پ . آنكه مشابه بت باشد و آنكه شبيه به بت مىسازد و هر چيزى كه در نظر خوش‌آيند باشد .
بتيار
بتيار
(
bety r
) ا . پ . مشقت و رنج و محنت و شيشهء قارورهء بيمار .
بتيار
بتيار
(
baty r
) ا . پ . هر چيز كه در نظر زشت و كريه نمايد .
بتياره
بتياره
(
bety re
) ا . پ . رنج و محنت و مشقت و بلا و آفت .
بتياره
بتياره
(
baty re
) ا . پ . هر چيز كه در نظر زشت و قبيح نمايد . و مردمان آن را دشمن دارند و غول بيابان و ديو كه در جنگلها مسكن دارد .
بتيراء
بتيراء
(
botayr '
) ا . ع . خورشيد و يا خورشيد در اول روز و ناتمام و مصغر بتراء (
batr '
) كه مؤنث ابتر باشد . الحديث انه نهى عن البتيراء و هو ان يوتر بركعة واحدة و قيل هو ان يشرع فى ركعتين فاتم الاولى و قطع الثانية .
بتيرة
بتيرة
(
botayrat
) ا . ع . مصغر بترة (
batrat
) يعنى ماده خر كوچك .
بتيغ خاستن
بتيغ خاستن
(
be - tiq - x stan
) ف ل .
پ . از بن راست شدن موى .
بتيل
بتيل
(
batil
) ا . ع . زن از دنيا بريده بجهة خداى تعالى . و لقب مريم مادر حضرت عيسى عليهما السلام . و نهالى كه از بن درختى برآمده و مستغنى از آن درخت شده باشد و جويچه در پائين رودبار . ج : بتل (
botol
) و درختى كه خوشه‌هايش آويزان باشد . و ا خ . كوهى در يمامه . و وادى .