فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٠
بتلة
درع رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله سميت بذلك لقصرها .
بترة
بترة
(
batrat
) ا . ع . خر ماده و اتان .
بترجا
بترجا
(
batar - j
) ا . پ . مقعد مردان و فرج زنان . و فرجهء ما بين ناخن و گوشت كه در آنجا چرك جمع مىگردد .
به ترك
به ترك
(
betark
) پ . كلمهء دعا كه در هنگام وداع گويند يعنى خدا حافظ و به ترك گفتن :
خدا حافظ گفتن و فراغت حاصل كردن از كارى .
بت روى
بت روى
(
bot - ruy
) ص . پ . جميل و زيبا مانند بت .
بتره
بتره
(
batre
) ا . پ . تمرد و سركشى و گردنكشى و مجروح از زدن .
بترية
بترية
(
botriyat
) ا . ع . گروهى از زيديه منسوب بسوى مغيرة ابتر بن سعد .
بترير
بترير
(
batrir
) ا خ . ع . قلعه‌اى از مضافات مرمية (
marmiyat
) .
بتستان
بتستان
(
botest n
) ا . پ . جائى كه در آن بت فراوان باشد و اين را در باغى مىگويند كه از گل و شكوفه مزين شده باشد .
بتسيار
بتسيار
(
betesy r
) ا . پ . بلا و سختى و داهيه .
بت‌شكن
بت‌شكن
(
bot - cekan
) ص . پ . كسى كه بت مىشكند .
بت‌شكنى
بت‌شكنى
(
bot - cekani
) ا . پ . عمل بت شكستن .
بتع
بتع
(
bat '
) م . ع . بتع النبيذ بتعا ( از باب ضرب ) : ساخت نبيذ را .
بتع
بتع
(
bata '
) م . ع . بتع الفرس بتعا ( از باب سمع ) : سخت و دراز گردن شد آن اسب . و بتع بامر لم يؤامرنى فيه :
يكسو كرد كار را بدون مشاورت با من . و بتع الجسد او الرجل : قوى و سخت مفاصل گرديد آن تن و يا آن مرد .
بتع
بتع
(
beta '
) و (
bet '
) ا . ع . نبيذ تند از شهد يا عصارهء انگور .
بتع
بتع
(
bet '
) ا . ع . مى . و مرد دراز قامت .
بتع
بتع
(
bata '
) ا . ع . درازى گردن و سختى آن . و پرى رسغ . و سختى مفاصل بدن .
بتع
بتع
(
bate '
) ص . ع . جسم قوى . و مرد قوى . و سخت مفاصل . و اسب سخت و دراز گردن . و ذو بتع : لقب بعضى از ملوك حمير .
بتع
بتع
(
bot '
) ع . ج ابتع و بتعاء (
bat ' '
) .
بتع
بتع
(
bota '
) ع . از اتباع جمع (
joma '
) است يق جائت النساء كلهن جمع كتع (
kotao
) بصع (
bosao
) بتع (
botao
) و هر سه از اتباع جمع (
jomao
) مىباشد .
بتعاء
بتعاء
(
bat ' '
) ص . ع . مؤنث ابتع . قوى و سخت مفاصل ج : بتع (
bot '
) .
بتعة
بتعة
(
bateat
) ص . ع . قوى و سخت مفاصل مونث بتع (
bate '
) .
بتغور
بتغور
(
batqur
) و
بتغوز
بتغوز
(
batquz
) ا .
پ . بتفوز .
بت‌فريب
بت‌فريب
(
bot - ferib
) ا . پ . روز بيست و چهارم از ماه‌هاى ملكى . و كنايه از معشوق صاحب جمال .
بتفور
بتفور (
batfur
) و بتفوز
(
batfuz
) ا . پ . گرداگرد دهان حيوانات و انسان . و اطراف بينى . و منقار مرغان . و گرداگرد كلاه .
بتقريب
بتقريب
(
be - taqrib
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - تقريبا .
بتك
بتك
(
batk
) م . ع . بتكه بتكا ( از باب ضرب و نصر ) : بريد آن را . و نيز بتك گرفتن كشيدن چيزى مانند پر مرغ و موى و پشم و جز آنها .
بتك
بتك
(
betak
) ع . ج بتكة (
betkat
) .
بتك
بتك
(
betek
) ا . پ . خط و نامه و مكتوب و كتاب .
بتك
بتك
(
botak
) ا . پ . مصغر بت كه بت كوچك بود .
بتكة
بتكة
(
betkat
) و (
batkat
) ا . ع . پارهء بريده . و آنچه بركشيده شود از موى و پر مرغ و پشم و مانند آن . ج : بتك (
betak
) .
و تاريكى شب .
بتكچى
بتكچى
(
betekci
) ا . پ . نويسنده و كاتب .
بتكده
بتكده
(
bot - kade
) ا . پ . بت خانه و ميخانه .
بتكن
بتكن
(
betkan
) ا . پ . مالهء برزيگران .
و مازو . و درد سرى كه از بد هضمى طعام پديد آيد . و نفرت از طعام .
بتكندن
بتكندن (
betkandan
) و بتكنديدن
(
betkandidan
) ف م . پ . آزار يافتن از بد هضمى طعام و نفرت داشتن از طعام و تهوع داشتن .
بتكوب
بتكوب (
batkub
) و بتكوت
(
betkut
) ا . پ . ريچالى كه از مغز جوز و شير و ماست و شبت سازند .
بتكيش
بتكيش
(
batkic
) ا . پ . تركش و تيردانى كه پر از تير باشد .
بتل
بتل
(
batl
) ص . ع . عطاء بتل :
عطيهء بىمانند يا پسين كه بعد از اين عطيهء ديگر نباشد .
بتل
بتل
(
batl
) م . ع . بتله بتلا و بتلة ( از باب ضرب و نصر ) : جدا كرد آن را از غير و ممتاز ساخت و بريد آن را . و منه طلقها بتلة .
بتل
بتل
(
botal
) ع . ج بتيل (
batil
) .
بتلاء
بتلاء
(
batl '
) ا و ص . ع . عمرة بتلاء :
عمرهء بدون حج . و مر على بتلاء من رايه اى عزيمة لا ترد .
بتلاب
بتلاب
(
betl b
) ا . پ . غلاف گل خرما .
بتلة
بتلة
(
batlat
) م . ع . بتل بتلا و بتلة .
مر . بتل (
batl
) .