فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٨
بتا
واحد . و قال عمر رضى اللّه عنه : ان عشت فسا جعل الناس ببانا واحدا يريد التسوية فى القسم .
بباى
بباى
(
bab y
) پ . كلمهء امر يعنى بپاى و بمان و توقف كن .
ببة
ببة
(
babbat
) ا . ع . حكايت آواز طفل و جوان تناور سايه پرورد . و احمق . و لقب عبد اللّه بن حارث بن عبد المطلب قرشى . و دار ببة : به مكه است .
ببتك
ببتك
(
bebtak
) ا . پ . پاره‌اى از خوشهء خرما و خوشهء انگور كه در آن چند دانه‌اى مانند خوشهء كوچكى يك جا جمع شده باشد .
ببدى
ببدى
(
be - badi
) م ف . پ . بطور شرارت و بدى .
ببر
ببر
(
babr
) ا . پ . جانورى درنده از جنس شير .
ببر
ببر
(
babr
) ا . ع . - مأخوذ از ببر فارسى و به همان معنى . ج : ببور (
bobur
) .
ببر
ببر
(
babar
) ا . پ . جانورى صحرائى شبيه بگربه و بىدمب كه از پوست آن پوستين سازند .
و نانى كه در ميان روغن بريان كرده باشند .
ببر
ببر
(
bebar
) ا . پ . موش و فاره .
ببراله
ببراله
(
bobr le
) ا . پ . زراوند طويل .
ببربيان
ببربيان
(
babr - bay n
) و (
babre - bay n
) ا . پ . قسمى از جامهء بلند سپاهيان كه از پوست پلنگ سازند و رستم زال در جنگها آن را مىپوشيد . و ببر و جانورى شبيه به آن و دشمن شير كه شير شرزه نيز گويند . و چست و چالاك و تيز و تند . و ديباى منقش رومى و جامه‌اى كه پادشاهان و امرا در روز جنگ مىپوشند و گفته‌اند ببربيانى كه رستم در جنگها مىپوشيد از پوست اكوان و بوده .
ببروج
ببروج
(
babruj
) ا . پ . استرنگ و مردم گياه . و يبروج الصنم .
ببسودن
ببسودن
(
bebsudan
) ف م . پ . دست زدن و لمس كردن و دست ماليدن . و سودن و سفتن . و سوراخ كردن .
ببسوده
ببسوده
(
bebsude
) ص . پ . دست زده و لمس كرده و دست ماليده . و سوده و مس نموده . و سوراخ كرده .
ببغا
ببغا
(
babq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طوطى و عندليب و بلبل . و ببغاى شيرين ادا : بلبل خوش‌خوان .
ببغاء
ببغاء
(
babq
) و (
babbaq '
) ا . ع .
طوطى سبز پر و لقب ابو الفرج عبد الواحد مخزومى شاعر و چون لثغت در زبان داشت بدين لقب ناميده شده بود .
ببك
ببك
(
babak
) ا . پ . حدقهء چشم . و بچه و فرزند .
ببلس
ببلس
(
bablos
) ا . پ . تريتى كه از نان خشك و روغن و دوشاب سازند .
ببنى
ببنى
(
babbani
) ا . خ . ع . محمد بن بشر بن بكر محدث .
ببور
ببور
(
bobur
) ع . ج ببر (
babr
) .
به بول
به بول
(
babul
) ا . پ . يك قسم گياهى كه صمغ مىدهد .
بپاباش
بپاباش
(
be - p - b c
) پ . كلمهء امر يعنى بايست و برخيز .
بپاى
بپاى
(
be - p y
) پ . كلمهء امر يعنى . برخيز و بايست . و بپاى اندر آمدن : لغزيدن و افتادن . و بپاى ماندن : لغزيدن . و بپاى دادن : دور انداختن . و پرت كردن و بپاى شدن : راست ايستادن .
بپريشيدن
بپريشيدن
(
bepricidan
) ف م . پ .
پريشان كردن و پراكنده ساختن .
بپساويدن
بپساويدن
(
beps vidan
) ف م . پ .
سودن و سائيدن و ماليدن .
بپسودان
بپسودان
(
bepsud n
) ا . پ . مالش و لمس و لامسه .
بپسودن
بپسودن
(
bepsudan
) ف م . پ . لمس كردن و اندودن . و طلا كردن .
بپسوده
بپسوده
(
bepsude
) ص . پ . لمس شده و طلا شده . و اندود شده . و سفته شده .
بپغا
بپغا (
bapq
) و بپغى
(
bapqi
) ا . پ .
طوطى و بپغى دربند : آنكه باندك چيزى ترديد نمايد .
بپگن
بپگن
(
bepgan
) ص . پ . كسى كه از طعام سرباز زند و از غايت سيرى نگاه بطعام نكند .
بپيش
بپيش
(
be - pic
) م ف . پ . در پيش و در قبل و در سابق . و در حضور و روبرو .
بت
بت
(
bat
) ا . پ . آهار جولاهگان . و مرغابى و بط معرب آن است و بابت يعنى خطى كه براى تفرقه و تمايز به روى كلمات و يا فقرات حساب مىكشند . و خط و نشان .
بت
بت
(
bot
) ا . پ . صنم و هرچه جز خداى آن را پرستيده ستايش كنند . و باصطلاح شعرا معشوق .
بت
بت
(
batt
) ا . ع . طيلسان خز و صوف و مانند آن . و گليم ستبر چهار گوشه . ج : بتوت (
botut
) . و قيل اين الذين طرحوا الخزوز و الجرات و لبسوا البتوت و النمرات . و رسن به زير فروتافته . و نام دو اسب . و دهى در عراق نزديك راذان و طحن بتا : گردانيد آسيا را از جانب چپ بجانب راست در وقت آرد كردن خلاف شزر .
بت
بت
(
batt
) م . ع . بته بتا و بتة و بتاة ( از باب نصر و ضرب ) : بريد و قطع كرد و عاجز گردانيد او را از رسيدن بقافله و بريده و فرو مانده شد در راه ( لازم و متعدى ) و بتت عليه القضاء اى اقطعته . و سكران لا يبت امرا : شخص مست قطع و يك سو نمىكند كار را . الحديث : لا صيام لمن لا يبت الصيام من الليل : نيست روزه مر كسى و كه نيت و عزم نكند آن را از شب .
بتا
بتا
(
bat
) ا . پ . نوعى از طعام كه بتازى