فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٧

ببان

ابى طالب .

بائت

(

b 'et

) ا . ع . آب شبينه و نان شبينه و نان مانده .

بائج

(

b 'ej

) ا . ع . نام رگى در ران

بائجة

(

b ejat

) ا . ع . سختى . ج : بوائج .

بائح

بائح (

b eh

) و بائخ

(

b ex

) ص . ع .

خسته و مانده .

بائد

(

b ed

) ع . بمعنى غير . و على . و من اجل و بيد (

bayd

) .

بايد

(

b yad

) پ . كلمهء امر از بايستن يعنى حكما و البته و بطور لزوم .

بايدو

(

b ydu

) ا خ . پ . پادشاه ششم از هلاكوئيان كه در 694 هجرى كمتر از يك سال پادشاهى كرد .

بائر

(

b er

) ص . ع . هلاك شده . و زمين خراب و نامزروع . بور (

bovr

) و (

bur

) ج . و رجل حائر بائر : مرد سرگشتهء خودراى .

باير

(

b yer

) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زمين خراب و لم يزرع .

بائرة

(

b erat

) ا . ع . زمين خراب و نا مزروع .

بائز

(

b ez

) ا . ع . زنده و مرد نيكوحال .

بايزيد

(

b yazid

) ا خ . پ . يكى از معارف عرفا و از اهل بسطام و اسمش طيفور بن عيسى ابن سروشان و در 261 وفات يافت و گويند سروشان بدوا مجوس بوده و بعد اسلام اختيار كرد . و بايزيد ايلدرم : پادشاه چهارم از سلاطين عثمانى معاصر با امير تيمور . و بايزيد دويم : پادشاه هشتم از سلاطين آل عثمان و مدت ملك او از 886 تا 918 .

بائس

(

b es

) ص . ع . مردى كه بوى سختى و درويشى رسيده باشد .

بايست

(

b yest

) پ ح م . بايستن يعنى البته و حكما . و در بايست : آنچه در كار بود و ضرورى باشد .

بايستگاه

(

b yest - g h

) ا . پ . آرزو و ميل و تمنى .

بايستن

(

b yestan

) ف ل . پ . لازم بودن و واجب بودن و ضرورى بودن و اين فعل از افعال تأكيد است كه با ساير افعال صرف شده و تأكيد در صدور آنها مىكند مانند فعل بائيدن و شايستن و توانستن .

بايستنى

(

b yestani

) ا . پ . لازم و واجب .

بايسته

(

b yeste

) ص . پ . چيزى كه لازم و واجب باشد .

بايستهء هستى

(

b yesteye - hasti

) پ .

يعنى واجب الوجود چنان كه شايستهء هستى ممكن الوجود را گويند .

بايسك

(

b yesk

) ا . پ . قيافه . و معرفت به حال كسى .

بايش

(

b yec

) ا . پ . هستى و وجود .

بائضة

(

b ezat

) ص . ع . دجاجة بائضة : ماكيان خايه نهاده . ج : بيض (

boyoz

) و بيض (

biz

) .

بائع

(

b e '

) ا . ص . ساعى و نمام و فروشنده و خرنده . ج : باعة (

b at

) و امراة بائع : زن رواج يافته بحسن و جمال خويش .

و بچهء آهو كه در رفتن گام فراخ نهد . ج :

بوع (

bu '

) .

بايع

(

b ye '

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فروشنده مقابل مشترى كه خرنده باشد .

بائق

(

b eq

) ص . ع . متاع بائق :

متاعى كه ثمن ندارد .

بائقة

(

b eqat

) ا . ع . سختى و بلا و كار بد .

ج : بوائق .

بائك

(

b ek

) ص . ع . شتر فربه شونده .

ج . بوك (

bovvak

) و بيك (

boyyak

) .

بائكة

(

b ekat

) ص . ع . مؤنث بائك .

ج : بوائك .

با يكديگر

(

b - yek - digar

) م ف . پ .

با هم‌ديگر و همراه هم .

بايكر

(

b yekar

) ا . پ . سبب و موجب و جهة و علت .

بايگان

(

b yg n

) ا . پ . حافظ . و خزانه‌دار .

بائل

(

b el

) ص . ع . كميز اندازنده و بول كننده .

بائن

(

b en

) ا . ص ع . آنكه در دوشيدن ناقه از چپ درآيد و معلى آنكه از راست درآيد . و كمان نرم كه زه آن نهايت دور باشد . و امراة بائن : زنى كه از شوهر خود بواسطهء طلاق جدا شده باشد .

بائنة

(

b enat

) ا . ص ع . كمان نرم كه زه آن نهايت دور باشد . و چاه فراخ دورتك .

ج : بوائن (

bav en

) . و طليقة بائنة :

طلاقى كه رجعت در آن درست نباشد .

بايونيستى

(

b yu - nisti

) ص . پ . نابود شدنى و تباه‌شدنى .

بائهة

(

b ehat

) ص . ع . شاة بائهة :

گوسپند لاغر .

بائيدن

(

b idan

) ف م . پ . بايستن و لازم بودن و شايستن .

بب

(

babb

) ا . ع . روش و طريقه و كودك فربه .

ببا

(

bab

) ا . پ . در خانه و در سرا . و آشى كه از بنه پزند .

بباره

(

bab re

) ا . پ . ساقهء گياه و ريشهء يك قسم گياه طبى .

به بالا

(

be - b l

) م ف . پ . فوق وسعت فوق و سمت بالا .

ببان

(

babb n

) و (

bab n

) ا . ع . روش و طريقه و رسم و عادت . و راه گذران و معيشت يق هم ببان واحد و على ببان