فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٠
بالاقتضا
باكيدن
باكيدن
(
b kidan
) ف ل . پ . ترسيدن .
و ف م . بيم كردن .
باكيده
باكيده
(
b kide
) ا . پ . قسمى از حرير منقش . و ياقوت .
باگره
باگره
(
b gre
) ا . پ . مر . باغره .
باگل
باگل
(
b gal
) ا . پ . آب نيم گرم .
بال
بال
(
b l
) ا . پ . آن جزء از بدن انسان كه از كتف تا سر ناخنها بود . و يا از كتف تا آرنج . و در حيوانات از كتف تا منتهاى دست . و در پرنده‌ها جناح كه بواسطهء آن پرواز مىكنند و بمنزلهء دست است مر ساير حيوانات را . و اندام و قامت و بالا . و يك قسم ماهى بسيار بزرگ و عظيم الجثه كه از طايفهء پستاندار است و از همهء حيوانات برى و بحرى بزرگتر و قد آن از 20 تا 30 متر و به زبان لاطينى بالنا و به زبان فرانسه بالن مىنامند . و بال افگندن ف ل . : عاجز شدن .
بال
بال
(
b l
) ص . پ . بالنده و نموكننده .
بال
بال
(
b l
) ا . ع . حال و شأن . يق ما بالك اى ما حالك . و تناسائى يق فلان رخى البال اى فى سعة من العيش . و دل و خاطر يق خطر ببالى اى بقلبى . ج :
بالات . و ماهى بزرگ . و بيل آهنى و كلنگ كه بدان زمين زراعت را اصلاح كنند . و قولهم ليس هذا من بالى اى مما اباليه .
و امر ذو بال : كار شريف كه بدان اهتمام كرده شود يق كل امر ذو بال لم يبدأ فيه به حمد الله فهو ابتر .
بال
بال
(
b l
) م . ع . ما اباليه بالا و بالة و بلاء . مر . بالة .
بالا
بالا
(
b l
) م ف . پ . زبر و فوق در مقابل پائين و تحت . و نيز ا . درازى و بلندى . و قد و قامت . و سال و عمر . و كوتل كه جنبيت بود . و بالا و پست : فوق و تحت . و آسمان و زمين . و عالم . و عالم بالا ا خ . : آسمانها . و بالا گرفتن ف م . : بلند كردن و به روى دست گرفتن .
بالا
بالا
(
b l
) ا . پ . - مأخوذ از سانسكريت - گياه معطر .
بالابال
بالابال
(
b l b l
) ا . ص . پ . محكم و ثابت . و م ف . به سختى و بشدت . و با زور .
بالابالا
بالابالا
(
b l b l
) م ف . پ . محيلانه و بطور خدعه .
بالابان
بالابان
(
b l b n
) ا . پ . طبل و دهل .
بالابانچى
بالابانچى
(
b l b n - ci
) ا . پ . طبل‌زن .
بالابر
بالابر
(
b l - bar
) ا . پ . بالاتنه .
بالا برآمدگى
بالا برآمدگى
(
b l - bar - madegi
) ا . پ . ارتفاع .
بالا برآمده
بالا برآمده
(
b l - bar - made
) ص .
پ . مرتفع و برجسته .
بالا بلند
بالا بلند
(
b l - boland
) ص . پ . بلند قامت و دراز قد .
بالابند
بالابند
(
b l - band
) ا . پ . عمامه .
و لباس روى .
بالابه
بالابه
(
b l be
) ص . پ . متملق و خوش‌آمدگوى .
بالاپوش
بالاپوش
(
b l - puc
) ا . پ . لباس بالائى و لباس‌روئى . و لحاف .
بالاتر
بالاتر
(
b l - tar
) ص . پ . مرتفع‌تر و عالىتر .
بالاتفاق
بالاتفاق
(
bel'ettef q
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همه با هم و بطور اتفاق و متفقا .
بالاجماع
بالاجماع
(
bel'ejm '
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همه با هم و بطور اجماع .
بالاجمال
بالاجمال
(
bel'ejm l
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور اجمال و اختصار .
و بالجمله .
بالاخانه
بالاخانه
(
b l - x ne
) ا . پ . عمارت فوقانى .
بالاخوانى
بالاخوانى
(
b l - x ni
) ا . پ . - مبالغه و اغراق . و ستايش و مدح .
بالاد
بالاد
(
b l d
) ا . پ . اسب جنيبت . و اسب پالانى باركش .
بالادست
بالادست
(
b l - dast
) ا . پ . بالاتر و بلندتر . و مقدم و صدر مجلس . و هر چيز نفيس و گرانمايه . و حريف غالب .
بالادستى
بالادستى
(
b l - dasti
) ا . پ . تكاليف نهفته و پنهان .
بالادوى
بالادوى
(
b l - davi
) ا . پ . سرعت و شتاب .
بالاده
بالاده
(
b l de
) ا . پ . اسب جنيبت و كوتل .
بالار
بالار
(
b l z
) ا . پ . اسب باركش پالانى و اسب كوتل .
بالار
بالار
(
b l r
) ا . پ . شاه تير و حمال عمارت . و فرزندى كه مطيع مادر خود بود .
بالارشگى
بالارشگى
(
b l - racgi
) ا . پ . نمو و روئيدگى . و باليدگى .
بالاز
بالاز
(
b l z
) ا . پ . اسب بارى و اسب بارگير .
بالاس
بالاس
(
b l s
) ا . پ . - ابريشم نرم و صاف . و قسمى از پارچهء صاف و كهنه . و پارچهء كلفت پشمين كه در زير پالان اسب بارى و يا شتر بارى نهند . و پلاس كه در راه‌رو اطاق اندازند .
بالاصاله
بالاصاله
(
bel'es le
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - شخصا و به خودى خود .
بالاضطرار
بالاضطرار
(
bel'ezter r
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور بيچارگى . و بطور حاجتمندى و بطور احتياج و مضطرانه .
بالافتن
بالافتن
(
b l ftan
) ف م . پ . - پالودن و صاف كردن .
بالاقتضا
بالاقتضا
(
bel'eqtez
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور لزوم و بطور اقتضا .