فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥١٦
باطنا
(
b cgune
) ص . پ . واژگون و واژگونه و معكوس و سرنگون و وارونه وا . جنينى كه پهلو و يا پاى او در نزديكى دهان رحم واقع شده باشد .
باشگونگى
باشگونگى
(
b cgunegi
) ا . پ . مخالفت و مباينت و ضديت .
باشليغ
باشليغ (
bacliq
) و باشليق
(
b cliq
) ا . پ . سردار و سالار .
باشماقچى
باشماقچى
(
b cm q - ci
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كفش‌دار .
باشنامه
باشنامه
(
b c - n me
) ا . پ . - لقب نيك و بد . و تفاخر و منت و تكبر . و لاف .
باشندگان
باشندگان
(
b candeg n
) ج ا . پ .
ساكنين ج باشنده .
باشنده
باشنده
(
b cande
) افا . پ . مقيم و ساكن .
باشنك
باشنك (
b cank
) و باشنگ
(
b cang
) ا . پ . خوشهء انگور آويزان از درخت .
و خوشهء انگور كوچكى كه بر تاك خشك شده باشد . و خيارى كه جهت تخم نگاهدارند .
باشنگان
باشنگان
(
b cang n
) ا . پ . فاليز خربوزه .
باشنين
باشنين
(
b cnin
) ا . پ . شاخه و يا پوست جدا شدهء از درخت .
باشو
باشو
(
b cu
) ا . پ . چلپاسه .
باشومه
باشومه
(
b cume
) ا . پ . مقنعه و باشامه‌اى كه زنان بر سر كنند .
باشه
باشه
(
b ce
) ا . پ . مرغ شكارى از جنس زرد چشم و كوچكتر از باز . و باشهء فلك آفتاب . و صورت نسر از صور فلكى .
باشى
باشى
(
b ci
) ص . پ . - مأخوذ از تركى - سرور و رئيس و مدير . و حكيمباشى : سر پزشكان و رئيس اطباء .
و فراشباشى : رئيس فراشها . و نانوا باشى : رئيس نانواها . و منشىباشى :
رئيس منشيها و مدير منشيها .
باشيدن
باشيدن
(
b cidan
) ف ل . پ . بودن .
و ايستادن . و توقف كردن . و ماندن و منزل كردن . و پايمال كردن و پا سپردن .
باشين
باشين
(
b cin
) ا . پ . تراشه‌هاى چوب .
و شاخه‌هاى درخت .
باصر
باصر
(
b sar
) ا . ع . پالان خرد .
باصر
باصر
(
b ser
) ص . ع . لمح باصر :
نگاه تيز . و اريته لمحا باصرا اى نظرا بتحديق شديد .
باصرة
باصرة
(
b serat
) ا . ع . چشم .
باصره
باصره
(
b sere
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بينائى . و قوهء باصره : قوهء بينائى كه يكى از قواى پنج‌گانهء ظاهر باشد .
باصفا
باصفا
(
b - saf
) ص . پ . پاكيزه و صاف . و آزاد . و لطيف . و خوش‌نما و خوش‌آيند .
باصور
باصور
(
b sur
) ا . ع . گوشت . و پالان بىخوىگير . و دارو كه چشم را روشن كند .
باضة
باضة
(
b zzat
) ص . ع . زن تنگ پوست آكنده گوشت يق جارية باضة .
باضع
باضع
(
b ze '
) ا . ع . دلال شتران .
و حمال مال و متاع مردمان . و شمشير بران .
ج : بضع (
baza '
) و آب گوارا . و ا خ .
موضعى بساحل درياى يمن . و يا جزيره‌اى در آن - و به اين معنى بدون الف و لام آيد .
باضعة
باضعة
(
b zeat
) ا . ع . شكستگى سر كه پوست و گوشت كفته باشد و از وى خون رود . و ا ج . گلهء بزرگ از گوسپندان .
و چند گوسپند بازماندهء از گله . ج : بواضع .
باضك
باضك
(
b zek
) ا . ع . شمشير بران .
باضوض
باضوض
(
b zuz
) ا . ع . ترى و رطوبت يق ما فى البئر باضوض .
باطخ
باطخ
(
b tex
) ص . ع . ليسنده . و باطخ الماء : احمق و نادان .
باطرون
باطرون
(
b tarun
) ا خ . پ . نام موبدى معاصر انوشيروان . و نام كوهى بلند در روم كه در آنجا هر سال عيش كنند .
باطس
باطس
(
b tes
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تموش و توت سه گل .
باطسه
باطسه
(
b tese
) ا . پ . مزرعه . و جلگه .
باطش
باطش
(
b tec
) ص . ع . كسى كه حمله كند بر كسى و سخت گيرد . و يا سخت گيرد در هر چيز كه باشد الحديث : فاذا موسى باطش بجانب العرش .
باطل
باطل
(
b tel
) ا . ع . ناچيز - ضد حق - ج اباطيل . و ا خ . ابليس . و منه ما يبدئ الباطل و ما يعيد .
باطل
باطل
(
b tel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناراست و دروغ . و ناحق . و بيهوده و چاژه و بىفايده . و بىكاره . و بىمعنى و ياوه . و بىاثر و ناچيز و ناصواب و خطا .
و معطل . و كلام باطل : سخن بيهوده و بىمعنى . و باطل السحر : هر آنچه جادو و سحر را بىاثر كند . و باطل شدن ف ل . : ناچيز شدن و هيچ شدن .
باطلا
باطلا
(
b telan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى بيهودگى و بىعقلى . و بطور دروغ .
باطلانه
باطلانه
(
b tel ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور باطل
باطن
باطن
(
b ten
) ا . ع . پنهان . ج : بواطن و داخل هر چيز . و زمين پست و مغاك .
وا . خ . نامى از نامهاى خداى عز و جل . ج :
ابطنة (
abtenat
) و بطنان (
botn n
) . و آب راهه در زمين درشت . ج : بطنان (
botn n
) .
باطن
باطن
(
b ten
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درون و داخل . و حقيقت و اصل . و فلسفهء پنهانى . و پنهان . و ضمير و دل .
باطنا
باطنا
(
b tenan
) م ف . پ . - مأخوذ