فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥١٤
باسق
و خاموشى و سكوتى كه مغان‌گاه شستشوى تن و خواندن زند و پرستش خداى و خوردن طعام بجاى آرند .
باژ
باژ
(
b j
) ا خ . پ . نام قريه‌اى از توابع طوس مولد حكيم فردوسى و آن را تازيگانيده فاز مىگويند .
باژبان
باژبان
(
b j - b n
) ا . پ . كسى كه باج از مردم مىگيرد . و ا خ . طايفه‌اى از تركمان .
باژخواه
باژخواه (
b j - x h
) و باژدار
(
b j - d r
) ا . پ . باجگير .
باژدان
باژدان
(
b j - d n
) ا . پ . خزينهء دولت و بيت المال .
باژرند
باژرند (
b j - rand
) و باژرنگ
(
b j - rang
) ا . پ . كمربند و سينه‌بند زنان و كودكان .
باژستان
باژستان
(
b j - set n
) ص . پ . باج ستاننده . وا . باجگير .
باژگاه
باژگاه
(
b j - g h
) ا . پ . آنجائى از رودخانه كه باج مىستانند .
باژگون
باژگون (
b j - gun
) و باژگونه
(
b j - gune
) ص . پ . واژگون و سرنگون و منكوس . و ناراست . و منحوس .
باژگير
باژگير
(
b j - gir
) ا . پ . كسى كه باج و خراج و ماليات مىگيرد و باجگير .
باژن
باژن
(
b jan
) ا . پ . گوسپند و يا بزى كه پيشاپيش گله رود .
باژنامه
باژنامه
(
b j - n me
) ا . پ . لقب . و رفيق و مصاحب .
باژه
باژه
(
b je
) ا . پ . باج و خراج و باژ .
باس
باس
(
b s
) ا . پ . قديم - مقابل حادث - كه باش نيز گويند . و ترس و بيم . و زارع و كشاورز .
بأس
بأس
(
ba's
) ا . ع . بيم و عذاب . و سختى قوت در حرب . و دليرى . و لا بأس يعنى ترسى نيست و باكى نيست .
بأس
بأس
(
ba's
) م . ع . بؤس الرجل بأسا : ( از باب كرم ) : سخت حرب شد آن مرد . و بئس الرجل بأسا و بؤسا مر . بؤس .
بأساء
بأساء
(
ba's '
) ا . ع . سختى و بلا .
باساتير
باساتير
(
b s tir
) ا . پ . بيان و تفسير و شرح .
باسار
باسار
(
b s r
) ص . پ . آماده و مهيا .
باسامان
باسامان
(
b - s m n
) ص . پ . مرد متدين و صابر و پرهيزگار و زاهد . و عاقل و بافراست .
باسان
باسان
(
b ss n
) ا . پ . بلسان . و درخت بلسان .
باسبوس
باسبوس
(
b s - bus
) ا . پ . نوعى از ريحان كه مرزنجوش نيز گويند .
باسة
باسة
(
b ssat
) ا خ . ع . شهر مكهء معظمه زادها اللّه شرفا و تعظيما .
باستار
باستار
(
b st r
) ا . پ . بواسطهء اين لفظ شيئى و يا شخص غير معلوم را بيان مىكنند و بيشتر باستار و بيستار مىگويند يعنى فلان و به همان . و گاهى باستار به تنهائى استعمال مىشود مانند فلان .
باستان
باستان
(
b st n
) ص . پ . چيز گذشته و قديم و ديرينه . و شخص مجرد . وا . درزند و پازند بمعنى تاريخ و نوعا تاريخ قديم را گويند . و كنايه از عالم و دهر و گردون . و باستان يهود : تاريخ يهود .
باستان‌نامه
باستان‌نامه
(
b st n - n me
) ا . پ .
تاريخ نامه كه كتاب تاريخ پارسيان باشد .
باستراك
باستراك (
b star k
) و باسترك
(
b starak
) ا . پ . نوعى از سار .
باستى
باستى
(
b sti
) ا . پ . افتادگى و فروتنى .
باستيان
باستيان
(
b sti n
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - استحكام برآمدهء برج مانندى كه در قلعه مىسازند .
باستين
باستين
(
b stin
) ا . پ . مر . باشتين .
باسر
باسر
(
b ser
) ص . ع . بد روى و ترش روى و بد هيئت .
باسرة
باسرة
(
b serat
) ص . ع . روى ترش و بد هيئت . و غمگين قوله تعالى : وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ .
باسر شدن
باسر شدن
(
b - ser - codan
) ف ل . پ .
فرار كردن . و عقب نشستن .
باسرم
باسرم
(
b sram
) ا . پ . زمينى كه جهت كشت و زراعت آماده كرده باشند . و كشتزار .
باسره
باسره
(
b sare
) و (
b sre
) و (
b sere
) ا . پ . كشت و زراعت .
باسط
باسط
(
b set
) ص . ع . فراخ‌كننده . و گسترنده . و يكى از نامهاى خداى تعالى جل شانه زيرا كه فراخ مىگيرد رزق را بر هر كه مىخواهد و خمس باسط : شتران به آب خور شتابنده و قال اللّه تعالى : وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ يعنى فرشتگان مسلطند بر آنها . و قال اللّه تعالى : كَباسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْماءِ لِيَبْلُغَ فاهُ : مانند خواهندهء آب كه اشاره كند بسوى آن تا آب اجابت نمايد او را .
و نيز باسط ا . : آب دور از سبزه و چراگاه .
باسطة
باسطة
(
b setat
) ص . ع . عقبة باسطة :
عقبه‌اى كه از آن بر دو منزل آب باشد . و يقال ركيته فلان قامة باسطة ( بالوصفية ) و قامة باسطة ( بالاضافة غير منصرفة ) اى قامة و بسطة كان المراد قامة و سعة و قيل المعنى مقدار قامة باسطة اليدين .
باسطيوس
باسطيوس
(
b stius
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - كارفرماى لشكر روم . و نايب پادشاه مظفر .
باسغاق
باسغاق (
b sq q
) و باسقاق (
b seq q
) و باسقان
(
b seq n
) ا . پ . بلغت اهالى خوارزم نايب پادشاه و امير و حاكم .
باسق
باسق
(
b seq
) ا . ع . ميوه‌اى زرد رنگ