فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٩
بادبرك
بادافرا
بادافرا (
b d - afr
) و بادافراش
(
b d - afr c
) ا . پ . مكافات و عقوبت و انتقام .
بادافراه
بادافراه (
b d - afr h
) و بادافره
(
b d - afrah
) ا . پ . عقوبت و مكافات و انتقام و سياست . و بازيچه‌اى مر كودكان را كه فرفره نيز گويند .
بادافراهى
بادافراهى (
b d - afr hi
) و بادافزا
(
b d - afz
) ا . پ . جزا و مكافات و انتقام .
بادام
بادام
(
b d m
) ا . پ . ميوهء بادام بن .
و چشم معشوق و محبوب . و چاك گوش اسب . و بادام دو مغز : كنايه از ترك و تركيده . و بادام شكوفه فشان :
چشم گريان . و بادام شكوفه كردن ف ل . : گريه كردن و گريان شدن و اشك ريختن .
بادام‌بن
بادام‌بن
(
b d m - bon
) ا . پ . درختى است ميوه‌دار و بومى مشرق زمين از طايفهء رزاسه كه ميوهء آن بادام است و اين درخت را در سال 1548 ميلادى از مشرق زمين بفرنگستان برده‌اند .
بادامتره
بادامتره
(
b d m - tare
) ا . پ . هر گياه معطر . و ريحان .
بادامستان
بادامستان
(
b d mest n
) ا . پ . باغ و يا بيشه‌اى كه همهء درختهاى آن بادام بن بود .
بادام فروش
بادام فروش
(
b d m - foruc
) ا . پ .
كسى كه بادام مىفروشد .
بادامه
بادامه
(
b d mah
) ا . پ . پيلهء ابريشم و نگين و مهر انگشترى كه به شكل بادام باشد و گلى كه بر كلاه كودكان از طلا و نقره نصب كنند و يا از ابريشم دوزند . و خال گوشتى كه از بشرهء آدمى برآمده باشد و هر دانه و حلقهء زنجير . و رقعه و پينه . و مرقع درويشان كه از پارچه‌هاى رنگارنگ دوخته شده باشد و جنسى از ابريشم . و هر جنس مطبوع .
بادامى
بادامى
(
b d mi
) ص . پ . هر چيز كه برنگ و يا به شكل بادام باشد .
بادامى
بادامى
(
b d mi
) ا . پ . يك قسم از خواجه‌سرايان .
بادان
بادان
(
b d n
) ص . پ . مخفف آبادان - نقيض خراب - وا . پاداش و جزاى نيكى . و ا خ .
فيلسوفى از شاگردان جمشيد جم .
بادان
بادان
(
b d ne
) ا . ع . تثنيهء باد . و نيز جاى بودن هر دو ران سوار از پشت اسب .
بادانجير
بادانجير
(
b d - anjir
) ا . پ . قسمى از درخت انجير كه پيش از ساير درختان انجير بار آورد و انجير آن كاواك و كم شيرينى است .
بادان نروز
بادان نروز
(
b d n - nerovz
) و
بادان نيروز
بادان نيروز
(
b dan - niruz
) ا خ . پ .
نام شهر اردبيل .
بادانگيز
بادانگيز
(
b d - angiz
) ا . پ . گويند گلى است كه هرگاه دهقانان و كشاورزان خواهند غله را از كاه جدا كنند و باد نباشد آن گل را بدست مالند و بر هوا پاشند باد وزيدن گيرد . و زعفران را نيز گويند .
بادآور
بادآور
(
b d - var
) ا خ . پ . گنج دويم از هشت گنج خسرو پرويز و بدين جهت آن را بادآور گويند كه چون خسرو عزيمت روم كرد قيصر گنجها و جواهر خود را در كشتى بجزيره‌اى خواست بفرستد باد آن كشتى را بلشكرگاه پرويز آورد پرويز حكم به تصرف آنها كرده و آن را گنج بادآور ناميد . و گياه باد آور را نيز گويند .
بادآورد
بادآورد
(
b d - vard
) ا . پ . گياهى داروئى از طايفهء سينانتره و از جنس كنگر و خاردار و قمه‌هاى آن سفيد و بتازى شوكة البيضاء و بادآور نيز گويند . و ا خ . نوائى از موسيقى .
بادآوله
بادآوله
(
b d - vele
) ا . پ . باد آبله .
بادآهنج
بادآهنج
(
b d - hanj
) ا . پ . دريچه و روزنه .
بادآهنگ
بادآهنگ
(
b d - hang
) ا . پ . صدا و صوت . و بادنوا . و انعكاس صدا . و صداى عكس . و باد بيش‌وز يعنى باد سخت و تند و زنده مقابل باد كم‌وز يعنى سست و زنده .
بادبار
بادبار
(
b d - b r
) ا . پ . بادزن و مروحه .
بادباز
بادباز
(
b d - b z
) ا . پ . بادزن . و ص .
آسان . و مقبل و بختيار .
بادبان
بادبان
(
b d - b n
) ا . پ . پرده‌اى كه بر تير كشتى بندند تا باد در آن افتاده كشتى را ببرد و بتازى شراع گويند . و تير كشتى . و بادزن . و آستين . و گريبان قبا . و دو رويهء قبا كه در زير بغل چپ و راست بسته مىشود .
و پياله و ساغر و جام . ص . شخص سبكروحى كه با مردم مؤانست كند بر خلاف لنگر كه شخص ناگوار باشد . و بادبان اخضر ا خ . : آسمان و عرش . و بادبان چرخ ا . : مهتاب و روشنى ماه . و بادبان كشيدن ف م . :
شراع افراشتن . و كشتى راندن .
بادبانه
بادبانه
(
b d - b ne
) ا . پ . گياهى .
بادبانى
بادبانى
(
b d - b ni
) ا . پ . كشتى رانى و بادبانى كردن ف م . : شراع كشيدن .
و كشتى راندن .
بادبدست
بادبدست
(
b d - bedast
) ص . پ . مردم تهىدست و مفلس . و بدبخت و بىطالع .
بادبر
بادبر
(
b d - bar
) ا . پ . كاغذ باد . و ص . فياش يعنى كسى كه همه روزه بر خود فخر كند و شؤنات خود را بمردم عرضه نمايد و كارى از او برنيايد .
بادبر
بادبر
(
b d - bor
) ا . پ . بازيچه‌اى كه از چوب كره مانندى تراشند و ريسمانى بر آن پيچيده از دست رها كنند تا بر زمين گردان شود .
بادبر
بادبر
(
b d - bor
) ص . پ . كاسر الرياح يعنى هر چيز كه باد و نفخ شكم آدمى را بر طرف نمايد .
بادبرك
بادبرك
(
b d - barak
) ا . پ . كاغذ باد .