فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٨
باداش
بود داد .
باخس
باخس
(
b xes
) ص . ع . كم‌كنندهء حق كسى . المثل تحسبها حمقاء و هى باخس : در حق زيركى گويند كه خود را احمق وانمايد - و در تفصيل اين مثل گويند كه شخصى زنى را گول پنداشته از فرط طمع مال خود را بمال او آميخت تا در تقسيم مال جيد ستاند زن در وقت مقاسمه راضى نشد و شكايت نزد قاضى برد قاضى مال بزن دهانيد و بر آن مرد عتاب كرد و توان فرمود و گفت تو زن را فريب مىدهى آن مرد گفت : تحسبها حمقاء و هى باخس .
باخسة
باخسة
(
b xesat
) ص . ع . مونث باخث - و در مثل مذكور تحسبها حمقاء و هى باخسة نيز گويند .
باخسه
باخسه
(
b xse
) ا . پ . نيشتر حجام .
و راهى مر خانه را غير از راه متعارف كه از آن نيز آمد و رفت توان كرد . و يك ردهء از ديوار سنگى .
باخصوص
باخصوص
(
b - xosus
) م ف . پ .
- مأخوذ از تازى - مخصوصا و على الخصوص و ويژه .
باخع
باخع
(
b xe '
) ص . ع . مبالغه‌كنندهء در هلاك قوله تعالى : فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ اى مهلكها مبالغا فيها حرصا على اسلامهم .
ج باخعون و بخعة (
baxa'at
) .
باخعون
باخعون
(
b xeuna
) ع . ج باخع .
باخق
باخق
(
b xeq
) ص . ع . رجل باخق العين : مرد يك چشم .
باخقة
باخقة
(
b xeqat
) ص . ع . عين باخقة : چشم كور .
باخل
باخل
(
b xel
) ص . ع . زفت و بخيل و لئيم . ج : بخل (
boxxal
) .
باخنامه
باخنامه
(
b x - n me
) ا . پ . لقب و پاچنامه .
با خود
با خود
(
b - xod
) پ . كلمهء ضمير كه هم به شخص متكلم و هم به شخص حاضر و هم غايب برميگردد .
باخور
باخور
(
b xur
) ا خ . پ . جد ابراهيم پيغمبر كه پدر تارخ باشد .
باخوس
باخوس
(
b xus
) ا خ . پ . - مأخوذ از يونانى - رب النوع خمر .
باخويش
باخويش
(
b - xic
) م ف . پ . تنها و منفرد . وا . تنهائى . و ص . غوطه‌ور و سر در آب فروبرده .
باخه
باخه
(
b xe
) ا . پ . لاك‌پشت و كاسه پشت . و باخهء دريائى : لاك‌پشت دريائى .
باخه‌زن
باخه‌زن (
b xe - zan
) و باخيزان
(
b xiz n
) ا . پ . گچ‌كار . و گچ‌پز . و گچ‌فروش .
باد !
باد !
(
b d
) پ . كلمهء دعا از فعل بودن چنان كه گويند بر روان نيكوكاران رحمت باد .
باد
باد
(
b d
) ا . پ . هوا . و هواى متحرك و جنبان و نسيم . و آماس و نفخ . و نفس و دم . و سخن و لفظ . و آه و ناله . و ستايش .
و تند و تيز . و اسب . و معدوم و ناپديد . و مى و باده . و باد آهنگ : صدا . و باد بروت : خودپسندى و نخوت و تكبر .
و بادبرين : بادى كه از شمال شرقى و يا از جنوب غربى وزد . و باد بهار : نسيم بهار .
و باد پس‌پشت : بادى كه از جانب مغرب وزد . و باد پسين : اقبال و سعادت آينده .
و باد پيش : بادى كه از مشرق وزد . و باد تنگ بسته : اسب . و باد دبور :
بادى كه از جنوب غربى وزد . و باد سرد :
آه سرد . و نااميدى . و باد سليمان :
عظمت و بزرگوارى . و باد سموم :
باد گرم و ناموافق . و باد شرطه : باد موافق . و باد صبا : باد شمال شرقى . و نسيم بامداد . و باد عيسى و يا باد مسيح :
دم عيسى . و باد فرنگ : حمره . و باد فروردين : باد جنوب غربى . و باد كنجى : قولنج . و باد كژ : بادى كه بتازى نكبا خوانند . و بادگند : باد فتق .
و باد گيسو : نخوت و تكبر . و عظمت . و باد نوروز ا خ . نام نوائى از موسيقى .
و باد پيمودن ف م . : اقدام كردن بكارى از روى ديوانگى . و ف ل . مى خوردن و باد در دست داشتن : تهىدست بودن .
و ف م . گرفتن عنان اسب . و باد سنجيدن :
بيهوده گفتن . و باد شدن : جزء هوا شدن . و ناپديد شدن . و پريدن . و باد كردن ف م . : دميدن .
باد
باد
(
b d
) ا خ . پ . فرشتهء موكل بر تزويج و نكاح . وا . روز بيست و دوم از هر ماه شمسى . و ا خ . فرشتهء موكل بر اين روز .
و گنج دويم از هشت گنج خسرو پرويز كه گنج بادآور نيز گويند .
باد
باد
(
b d
) ا . ع . دون ران .
بادا !
بادا !
(
b d
) پ . كلمهء دعا بمعنى باد .
بادا باد !
بادا باد !
(
b d - b d
) پ . كلمهء فعل يعنى شدنى مىشود . و هرچه بادا باد : هر چه بايد بشود مىشود .
باد ابرنگ
باد ابرنگ
(
b d b - rang
) ا . پ .
بادرنگ و باد رنج .
باد آبله
باد آبله
(
b d - bele
) ا . پ . آبلهء مهلك و جدرى .
باداة
باداة
(
b d t
) ا . ع . صحرا و دشت .
با داد
با داد
(
b - d d
) ص . پ . عادل و و دادگر .
بادارنگ
بادارنگ
(
b d - rang
) ا . پ . بادرنگ و بادرنج .
باداش
باداش
(
b d c
) ا . پ . پاداش و جزاى نيكى .