فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٧
باخريق
باجدار
باجدار
(
b j - d r
) ا . پ . كسى كه ماليات و باج مىگيرد . و يا كسى كه ماليات در نزد او جمع مىشود .
باجر
باجر
(
b jer
) ص . ع . كلان شكم و آماسيده و دميده جوف . ج : بجرة (
bajarat
) .
باجر
باجر
(
b jer
) و (
b jar
) ا خ . ع . بتى كه قبيلهء ازد آن را پرستش مىكردند .
باجرا
باجرا
(
b jr
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - قسمى از ذرة .
باجگزار
باجگزار
(
b j - goz r
) ص . پ . چيزى كه قابل باج دادن باشد . و آنكه به كسى باج مىدهد .
باجگير
باجگير
(
b j - gir
) ا . پ . كسى كه باج و خراج و ماليات مىگيرد .
باجل
باجل
(
b jel
) ا . ع . مرد زشت نيكوحال با پيه و شادمان .
باجنامه
باجنامه
(
b j - n me
) ا . پ . اسباب خانه و خدمت و خدمتگزارى و نوكرى . و جاه و جلال . و نخوت و غرور .
باجنگ
باجنگ
(
b jang
) ا . پ . روزنه و دريچهء كوچك .
باجه
باجه
(
bajeh
) ا . پ . دريچه و روزنهء بزرگ .
باجى
باجى
(
b ji
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - شوره . و - مأخوذ از تركى خواهر و همشيره و نيز در هندى حصه‌اى از طعام را گويند كه در ماتم و يا شادى بخانهء كسى فرستند .
باجى
باجى
(
b ji
) ا . پ . باج و خراج نامعين .
باجيان
باجيان
(
b ji n
) ا . پ . كسى كه باج و خراج مىگيرد .
باچو
باچو
(
b cu
) ا خ . پ . لقب شاهزادگان تاتار .
باح
باح
(
b h
) ا خ . ع . نام صاحب رسالهء ياحية .
باحة
باحة
(
b hat
) ا . ع . ميانهء دريا . و معظم آن . و صحن خانه . ج : بوح . و نخلستان و باحة الطريق : وسط راه .
باحث
باحث
(
b hes
) ص . ع . كاونده . المثل :
كالباحث عن الشفرة .
باحثاء
باحثاء
(
b hes '
) ا . ع . خاكى كه به خاك سوراخ موش دشتى ماند .
باحر
باحر
(
b har
) ا خ . ع . نام بتى .
باحر
باحر
(
b her
) ص . ع . مرد گول . و مرد بسيار دروغ‌گوى . و فضول . و حيرت‌زده .
و ا . خون سرخ خالص . و خون زهدان .
باحرة
باحرة
(
b herat
) ا . ع . درختى خاردار .
و ناقهء بسيار شير .
باحرى
باحرى
(
b heriy
) ا . ع . خون سرخ خالص .
باحفصان
باحفصان
(
b hafs n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - معلم اطفال چه ام حفصة ماكيانى را نامند كه جوجه‌هاى خود را در زير بال آورده و دانه خوراند و بو حفصان نيز گويند .
باحفصانه
باحفصانه
(
b hafs ne
) م ف . پ . سخن كردن مبتديانه و طفلانه .
باحور
باحور
(
b hur
) ا . ع . گرماى سخت تموز و قمر . و ايام باحور : ايام بحران .
باحور
باحور
(
b hur
) ا . پ . بخارى كه در هواى گرم از زمين برخيزد .
باحوراء
باحوراء
(
b hur '
) ا . ع . گرماى سخت تموز .
باحورا
باحورا
(
b hur
) ا . پ . ايام آغاز شكستن گرما كه شروع آن از نوزدهم تموز است تا هفت و يا هشت روز و روز اول آن دليل تشرين اول و روز دويم دليل تشرين دويم تا به آخر هرچه در آن روزها واقع شود از گرما و سرما و باران و ميغ در آن ماهها نيز چنان خواهد بود و بعضى گفته‌اند روز اول دليل ماهى خواهد بود كه آفتاب در برج اسد باشد و روز دويم دليل بر ماهى كه آفتاب در سنبله بود تا بحوت كه هشتم است .
باحورى
باحورى
(
b huriy
) ا . ع . يوم باحورى ( باضافه ) : روزى كه بيمار را تغييرى پديد آيد .
باخ
باخ
(
b x
) ا . پ . راه و طريق .
باخبر
باخبر
(
b - xabar
) ص . پ . مطلع و ملتفت و هوشيار و آگاه .
باختر
باختر
(
b xtar
) ا . پ . مغرب . و مشرق ( از اضداد ) . و ا خ . پايتخت مملكت قديم باختريان كه قبل از بابل از همهء شهرهاى مشرق آبادتر و حصانتش بيشتر بوده و نسبت بهمهء طوايف شمال شرقى و جنوب غربى آسيا اين شهر ام القرى بوده است .
باختريان
باختريان
(
b xtary n
) ا خ . پ . در قديم به اين اسم مملكت وسيعى را مىناميدند كه شامل بود همه جزء شرقى ايران را و محدود بود در شمال بواسطهء سغديان و رود آمو و در مشرق بواسطهء سيتى و در جنوب بواسطهء هندوستان و جبال هند و كوه . و پايتخت آن شهر باختر بوده كه اكنون بلخ مىگويند .
باختن
باختن
(
b xtan
) ف ل . پ . بازى كردن .
و كم شدن رنگ و پريدن آن . و بازيدن در قمار و چرخ دادن . و بخشيدن و بذل كردن .
باخته
باخته
(
b xte
) ا م . پ . باختن . وا .
اندوه . و آنچه در قمار باخته شود . ج .
باخته‌ها .
باخر
باخر
(
b xer
) ا . ع . آب‌دهندهء زراعت .
باخرز
باخرز
(
b xarz
) ا خ . پ . قصبه‌اى در خراسان نزديك هرات . و گوشه‌اى از چهل و هشت گوشهء موسيقى .
باخريق
باخريق
(
b xariq
) ا خ . ع . دهى كه مولد فقيه متورع عبد الرحيم بن عمر بن عثمان است . و اين فقيه باخريقى فتوى بر قتل پسر خويش كه مرتكب قبايح شده