فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٢

اييب

ايواى !

(

ay - v y

) پ . كلمهء تأسف .

ايوب

(

oyub

) م . ع . آب ايابا و ايوبا . مر . اياب .

ايوب

(

ayyub

) ا خ . ع . نام پيغمبرى .

و ابو ايوب ا . : شتر .

ايور

(

oyur

) ع . ج اير .

ايوره

(

eyvare

) ص . پ . آراسته و پيراسته .

ايوز

ايوز (

eyvaz

) و ايوزه

(

eyvaze

) ص .

پ . آراسته و پيراسته .

ايوم

(

ayvam

) ص . ع . يوم ايوم :

روز بسيار روشن . و روز سخت .

ايوم

(

oyum

) ع . ج ايم و ايم (

ayyem

) .

ايوم

(

oyum

) م . ع . آم ايما و ايوما مر . ايم (

aym

) .

ايومن

(

ayuman

) ا . پ . بلغت زند و پازند چشم و عين .

ايون

(

ayyuna

) ع . ج اى (

ayyo

) .

ايه !

(

) پ . كلمه‌ايست كه در بيزارى از چيزى استعمال مىكنند .

ايه

(

) ع . كلمهء زجر است يعنى بس است .

ايه !

(

iha

) و (

ihe

) و (

ihen

) ع . كلمهء فعل بمعنى امر يعنى ديگرگوى و بيار يق ايه يا رجل .

و چون آن را متصل بكلمهء ديگر كنند گويند

ايه

(

ihen

) يق ايه حديثا .

ايه !

(

iha

) و ايها ! (

ihan

) ع . كلمهء امر يعنى خاموش باش .

ايها !

(

ayh

) ع . يعنى هيهات .

ايها

(

ayyoh

) ع . يعنى اى يق يا ايها الرجل يعنى اى مرد . و اين كلمه را در فصل ميان حرف ندا و منادى آورند و در اين صورت منادى را هم مرفوع و هم منصوب خوانند .

ايهاء

(

Ih '

) م . ع . اوهى يده ايهاء : شكست دست او را . و اوهيت السقاء : دريده گردانيدم مشك را . و نيز ايهاء : كفيده گردانيدن . و سست و فروهشته كردن . و گول گردانيدن .

ايهاب

(

ih b

) م . ع . اوهبه لك ايهابا : آماده نمود آن را از براى تو . و اوهب له الشيئى : هميشه بود از براى وى آن چيز . و نيز ايهاب : دست دادن چيزى .

ايهات !

(

ayh ta

) ع . لغة فى هيهات .

ايهات

(

ih t

) م . ع . اوهت اللحم ايهاتا : بوى گرفت آن گوشت . و كذلك ايهت اللحم .

ايهاج

(

ih j

) م . ع . آتش افروختن .

ايهاط

(

ih t

) م . ع . سست و گران گردانيدن . و مقلوب ساختن . و در مكروه و ناپسند انداختن . و بر زمين زدن چندانكه نتواند برخيزد . و كشتن .

ايهاف

(

ih f

) م . ع . نزديك رسيدن چيزى . و آسان گشتن يق ما يوهف له شيئى الا اخذه .

ائهال

(

e'h l

) م . ع . آهله لذلك ائهالا : او را شايسته و سزاوار اين كرد .

و آهلك الله فى الجنة : داخل كند خدا تو را در بهشت . و زن دهد تو را در آن .

ايهام

(

ih m

) م . ع . غلط كردن در حساب يق اوهم كذا من الحساب .

و گذاشتن يق اوهم من صلاته ركعة .

و به گمانى افگندن . و رفتن دل بسوى چيزى بدون قصد آن . و تهمت نهادن . و اوهم الشيئى : ترك كرد همهء آن چيز را .

ايهام

(

ih m

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غفلت و سهو و خطا . و اهمال . و كنايه و رمز . و سخن مبهم و مشكوك . و در اصطلاح عروض آوردن شاعر لفظى را كه داراى دو معنى باشد و مراد معنى بعيد آن بود .

ايهان !

(

ayh na

) و (

ayh ne

) ع . بمعنى هيهات .

ايهان

(

ih n

) م . ع . سست كردن . و در نيمهء شب درآمدن .

ايتها

(

ayyatoh

) ع . مؤنث ايها .

ايهقان

(

ayhoq n

) ا . پ . خردل صحرائى .

ايهقان

(

ayhoq n

) ا . ع . گياهى مأكول و دراز و گل آن سرخ و برگش پهن و گويند جرجير دشتى است كه به فارسى انداو گويند و ثمر آن بر شكل اسفناج رومى باشد .

ايهك !

(

ayhaka

) ع . كلمهء اعزا . و تحريص بمعنى و يحك .

ايهم

(

ayham

) ا . ع . مرد بىخرد و بىعقل و نافهم . ج : يهم (

yohm

) . و سنگ تابان . و كوه دشوار گذار . و مرد كر و مرد شجاع و دلير . و دشت بىپايان . و جبلة بن ايهم آخر ملوك غسان است .

ايهم

(

ayyahom

) ع . يعنى كداميك از ايشان .

ايهما

(

ayyohom

) ع . يعنى كداميك از آن دو .

ايهمان

(

ayham ne

) ا . ع . بصيغهء تثنيه . به لغت اهل باديه توجبه و شتر مست ديوانه . و بلغت مردم شهرى سيل و حريق .

ائياس

(

e'y s

) م . ع . آيسته ائياسا :

نااميد گردانيدم آن را .

ائيافة

(

e'y fat

) م . ع . آفت رسيده شدن .

ائيام

(

e'y m

) م . ع . آيمتها ائياما :

بيوه گردانيدم آن زن را .

ايئة

(

ay'at

) ا . ع . شكل و هيئت .

ايئة

(

oya'at

) ا . ع . الف همزه .

ايئمة

(

oyya'mat

) ج ا . ع . مصغر ائمة (

aemmat

) يعنى امامهاى كوچك .

ايينقات

(

oyayneq t

) ج ا . ع . ناقه‌هاى كوچك و خرد .

اييب

(

oyayyeb

) ا خ . ع . مصغر ايوب يعنى ايوب خرد و كوچك .