فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٨
ايلك
ايگر
ايگر
(
aygar
) ا . پ . اگر كه بتازى وج گويند .
ايگمادن
ايگمادن
(
igm dan
) ا خ . پ . مر .
ايگباون .
ايل
ايل
(
il
) ا ج . پ . - مأخوذ از تركى - طايفه و قبيله و گروه . و مخصوصا مردمان چادرنشين را گويند .
ايل
ايل
(
il
) ا خ . ع . نام كوهى . و - مأخوذ از عبرانى - نام بارى تعالى . و جبرئيل و ميكائيل ( مانند عبد اللّه و تيم اللّه است ) .
ايل
ايل
(
iyal
) و (
oyyal
) و (
ayyel
) ا . ع .
بز نر كوهى و گوزن ج : ايائل .
ايل
ايل
(
oyyal
) ا . ع . شير ستبر . و آب منى در زهدان . و آوند شير . و ج آئل .
ايل
ايل
(
ayyal
) ا خ . ع . نام شهرى .
ايل
ايل
(
ayyal
) ص . ع . رجل ايل :
مرد كوتاه دندان و كج دندان . وقف ايل : پشتهء درشت بلند . و حافر ايل : سم كوتاه اطراف .
ائلاء
ائلاء
(
el '
) م . ع . چون واوى باشد يق آلى ائلاء : سوگند خورد . و چون يائى بود يق آلى الكبش ائلاء : بزرگ شد دنبهء آن تكه .
ايلاء
ايلاء
(
il '
) م . ع . اوليته الشيئى ايلاء :
نزديك كردم او را به آن چيز . و اوليته ( معروفا ) : دادم مر او را بطور احسان . در تعجب گويند ما اولاه للمعروف . و اولى على اليتيم : وصى آن يتيم گرديد .
و اولى فلانا الامر : قرار داد فلان را والى بر آن كار كه در وى تصرف كند بهر نحو كه خواهد . و اولى ان يزيد على الثلث :
نزديك شد كه زياد از سه گردد . و قولهم اولى لك ! : كلمهء تهديد و عيد است يعنى هلاكى باد ترا .
ايلات
ايلات
(
il t
) پ . ج ايل - طوايف چادرنشين .
ايلات
ايلات
(
il t
) م . ع . اولته حقه ايلاتا : كم كرد حق او را .
ايلاج
ايلاج
(
il j
) م . ع . درآوردن . قوله تعالى يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ اى يزيد من هذا فى ذاك و من ذاك فى هذا .
ايلاد
ايلاد
(
il d
) م . ع . اولدت المراة ايلادا : زائيد آن زن . و نزديك شد وقت زائيدن آن زن .
ايلاس
ايلاس
(
il s
) م . ع . اولس بالحديث ايلاسا : بكنايه گفت سخن را .
ايلاع
ايلاع
(
il '
) م . ع . اولعته و به ايلاعا : آزمند كردم و برانگيختم او را . و اولع به ( مجهولا ) : برانگيخته شد .
ايلاغ
ايلاغ
(
il q
) م . ع . آب خورانيدن سگ را يق اولغت الكلب .
ائلاف
ائلاف
(
e'l f
) م . ع . آلفت فلانا و الموضع : خو گرفتم فلان را و آن موضع را . و آلفت القوم ائلافا :
هزار كامل گردانيدم آن قوم را . و آلفوهم بانفسهم : هزار كامل گرديدند ايشان . و آلفت الدراهم : هزار كامل گردانيدم درمها را فآلفت هى : پس هزار كامل گرديدند ( لازم و متعدى ) . و آلفت الابل شجرا و ماء : جمع كردند شتران ميان درخت و آب يعنى چون از يكى فارغ شدند به ديگرى پرداختند و آلف ائلافا و الافا و مؤآلفة . مر . مؤآلفة .
ايلاف
ايلاف
(
il f
) ا . ع . در قرآن مجيد بمعنى عهد و مانند اجارهء بامان است و اول كسى كه اين عهد را از ملك شام گرفت هاشم بود و چنين گويند چون در آن زمان راهها مخوف بود و قريش نمىتوانستند بامان تجارت كنند هر يك از هاشم و عبد شمس و مطلب و نوفل از پادشاه ناحيهء سفر خود امان گرفته بودند يعنى هاشم از پادشاه شام و عبد شمس از پادشاه حبشه و مطلب از والى يمن و نوفل از پادشاه ايران سپس تجار قريش بحمايت اين چهار برادر بسوى اين ممالك سفر كرده تجارت مىنمودند .
ايلاق
ايلاق
(
il q
) ا . پ . اقامتگاه تابستانى .
و نام درختى . و ا خ . نام شهر پايتخت خطا و ايغور .
ائلام
ائلام
(
e'l m
) م . ع . آلمته ائلاما :
درد رسانيدم او را .
ايلام
ايلام
(
il m
) م . ع . طعام عروسى ساختن . الحديث : اولم و لو بشاة . و مجتمع ساختن . و فراهم آمدن خوى و خرد .
ايلاول
ايلاول
(
il vel
) ا خ . پ . نام كوهى .
ايلاه
ايلاه
(
il h
) م . ع . اندوهگين گردانيدن و سرگشته كردن .
ايلة
ايلة
(
aylat
) ا خ . ع . نام شهرى در كنار درياى احمر . و نام كوهى در ما بين مكه و مدينه .
ايلچى
ايلچى
(
ilci
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - رسول و پيغامبر و فرستاده . و ايلچى كبير : وزير مختار و پريستار .
ايلخان
ايلخان
(
ilx n
) ا . پ . فرمانگزار و فرمانفرما . و ا خ . از القاب پادشاهان مغول .
ايلخانى
ايلخانى
(
ilx ni
) ص . پ . منسوب به ايلخان . وا . سردار لشكر . و رئيس ايل .
ايلخى
ايلخى
(
ilxi
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - رمهء اسبان .
ايلدانه
ايلدانه
(
eyl - d ne
) ا . پ . هيل كه بتازى قاتلهء صغار گويند .
ايلغار
ايلغار
(
ilq r
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - شبگير و شبيخون . و مسافرت در شب با تندى و چالاكى .
ايلقى
ايلقى
(
ilqi
) ا ج . پ . رمهء اسبان .
ايلك
ايلك
(
aylak
) و (
ilak
) ا خ . پ . نام