فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٦

ايقاد

اوعقك : چه چيز شتابانيد ترا .

ايعاك

(

i ' k

) م . ع . در خاك ماليدن چيزى و غلطانيدن سگ شكار را در خاك . و انبوهى كردن شتران بر آبخور . و سخت افتادن در دويدن و رفتن . و كارزار كردن دليران چنان كه درهم آويزند .

ايغار

(

iq r

) م . ع . اوغر القوم ايغارا :

در سختى گرما درآمدند آن قوم . و اوغر اللبن و غيره ايغارا : سنگ تافته انداخت در شير و جز آن تا بجوشد . و اوغر الماء :

گرم كرد آب را و جوشانيد آن را و انداخت در آن آب گرم خوك زنده را جهت اورود كردن و سپس آن را ذبح كرد . و اوغر اليه :

پناه گرفت بسوى آن . و اوغر العامل الخراج : تمام رسيد خراج به عامل آن .

و نيز ايغار : دادن خراج را بپادشاه در پنهانى و فرار از عمال آن . و بخشيدن پادشاده زمينى را بشخصى بدون خراج . و اوغر و ابينهم ميغرة : ميقات و وعده‌گاه قرار دادند در ميان خود . و ايغار بمعنى ضمان خراج را از لغات مولده دانند .

ايغاف

(

iq f

) م . ع . اوغف ايغافا :

شتافت . و اوغفت المراة : جنبانيد آن زن خود را از نشاط در زير مرد هنگام جماع .

و اوغف الرجل : سخت رفت آن مرد چنان كه بىتاب گرديد . و نيز آن‌قدر خورد از طعام كه بسنده باشد . و اوغف الخطمى :

زد خطمى را تا لعاب بيرون آورد . و اوغف الكلب : زبان بيرون انداخت آن سگ از تشنگى . و نيز ايغاف : سست بينائى گرديدن .

ايغال

(

iq l

) م . ع . اوغل فى السير ايغالا : تيز و تند رفت . و اوغل فى البلاد : سفر كرد در شهرها . و جاى دور رفت . و اوغل فى العلم و غيره :

مشغول گرديد بعلم و جز آن و مبالغه نمود در آن . و اوغل فى الارض : دور شد از آن زمين . و اوغلته الحاجة : از جائى به جائى برد آن را حاجت و شتابانيد آن را .

ايغده

(

iqode

) و (

ayqode

) ص . پ .

سبكسار و بيهوده‌گوى .

ايغر

(

ayqer

) ص . پ . - مأخوذ از تركى - فحل و نر و گشن .

ايغرى

(

ayqeri

) ا . پ . - مأخوذ از تركى - گشنى . و به ايغرى درآمدن ف م . :

گشنى كردن .

ايغور

ايغور (

iqur

) و ايغورا

(

iqur

) ا خ . پ .

ملك معمورى از تركستان شرقى كه در انتهاى شرقى چين ممتد شده .

ايفا

(

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اداى حق . و پرداخت عهد و پيمان . و ايفاى مراسم صداقت : اداى مراسم صداقت .

ايفاء

(

if '

) م . ع . اوفيت بالعهد ايفاء :

ادا كردم آن عهد و پيمان را . و اوفى فلان نذره : پرداخت فلان نذر خود را .

و اوفيته حقه : پرداختم حق او را . و اوفى على الشيئ : برآمد و مشرف شد بر آن چيز . و اوفى القوم : آمد آن قوم را .

ايفاد

(

if d

) م . ع . اوفده عليه و اليه ايفادا : برسولى فرستاد او را نزد وى .

و اوفد عليه : مشرف شد و برآمد بر آن .

و اوفد فلانا اليه : فرستاد فلان را بسوى آن . و اوفد الظبى : بلند كرد آن آهو سر خود را و آستيخ كرد گوشهاى خود را .

و اوفد فلان : شتافت فلان . و اوفد الشيئى : بلند شد آن چيز .

ايفاز

(

if z

) م . ع . اوفزه ايفازا :

شتابانيد آن را .

ايفاض

(

if z

) م . ع . اوفض ايفاضا :

شتافت . قوله تعالى : كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ . و اوفض الابل : پراكنده كرد شتران را . و اوفض لفلان : گسترد از براى فلان بساطى تا بر روى زمين نه نشيند

ايفاع

(

ayf '

) ع . ج يفع (

yafa '

) .

ايفاع

(

if '

) م . ع . ايفع الغلام ايفاعا : گواليد آن كودك و نزديك بلوغ رسيد .

ايفاغ و ايفاق

(

if q

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غمازى . و خوشامدگوئى .

ايفاق

(

if q

) م . ع . اوفقت السهم و به ايفاقا : سوفار تير را در زه كمان نهادم تا بيندازم . و اوفق القوم لفلان :

نزديك شدند آن قوم بفلان و سخنشان با هم موافق آمد . و اوفقت الابل : صف بستند آن شتران و برابر هم گرديدند . و اوفق لفلان لقاؤنا ( مجهولا ) : بناگاه ملاقات فلان دست داد ما را .

ايفده

(

ifode

) ص . پ . سبكسار و بيهوده گوى . و لاف‌زن .

ايق

(

ayq

) ا . ع . استخوان باريك ساق و يا ذراع ستور و آنجائىكه ريسمان بدان مىبندند .

ايقاب

(

iq b

) م . ع . اوقب الرجل ايقابا : گرسنه گرديد آن مرد . و اوقب الشيئى : در وقبه داخل كرد آن چيز را . مر .

وقبة (

vaqbat

) .

ايقاح

(

iq h

) م . ع . اوقح الحافر ايقاحا : سخت شد آن سم . و نيز ايقاح :

كم شرم و يا بىشرم شدن .

ايقاد

(

iq d

) م . ع . اوقد النار ايقادا :

برافروخت آتش را . قوله تعالى : كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ اى كلما دبروا مكيدة و خديعة ابطلها . و اوقد للصبى نارا : واگذار كرد آن كودك را و ترك نمود آن را . و ابعد الله داره و اوقد نارا اثره يعنى بازنگرداند