فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٥
ايعاق
ايضاخا : نصفه كرد دلو را از آب . و اوضخ له : آب اندك داد او را . و اوضخت البئر : كم آب گرديد آن چاه .
ائضاض
ائضاض
(
e'z z
) م . ع . آضت النعامة الى ارحيها : ميل كرد آن شترمرغ ماده بسوى جاى تخم نهادن خود .
ايضاع
ايضاع
(
iz '
) م . ع . اوضعت الابل ايضاعا : گياه ترش چريدند آن شتران در كرانهء آب . و پيوسته بودند در آن . و اوضعت الناقة : تيز رفت آن ماده شتر و اوضعها راكبها : تيز راند آن را سوار آن ( لازم و متعدى ) . و اوضع فى تجارته : ( مجهولا ) زيان زده گرديد در تجارت خود . و لا وضعوا خلالكم :
برداشتند مركبهاى خودشان برشتاب .
ايضاف
ايضاف
(
iz f
) م . ع . اوضف البعير ايضافا : شتاب رفت آن شتر . و اوضفته :
راندم آن را برفتار و جف .
ايضام
ايضام
(
iz m
) م . ع . اوضم اللحم و له : وضم ساخت براى گوشت . و نهاد گوشت را به روى وضم .
ايطاء
ايطاء
(
it '
) م . ع . اوطئه فرسه ايطاء : بسپردن داد بوى اسب خود را . و اوطئه الشيئى : بسپردن داد بوى آن چيز را .
و اوطئه العشوة و عشوة : بر كار نادانسته و ناپيدا فرمود ويرا . و اوطاء الشعر و فيه : تكرار كرد قوافى شعر را در لفظ و معنى . و كذلك اطا الشعر و اطافيه . و اوطاوهم ايطاء : بقهر و غلبه پايمال ساخت ايشان را .
ايطاليا
ايطاليا
(
it li
) ا خ . پ . يكى از ممالك جنوبى فرنگستان را گويند كه شكل آن را بچكمه‌اى تشبيه كرده‌اند كه نوكش بجانب تنگهء مسين منحرف شده و عبارت از شبه جزيرهء بزرگى است كه محدود شده است در طرف شمال بواسطهء جبال آلپ و اين جبال اين مملكت را از فرانسه و سويس و آلمان جدا مىسازد و از طرف مغرب بواسطهء بحر الروم و از طرف جنوب بواسطهء درياى لونين و از طرف مشرق بواسطهء درياى آدرياتيك و اين مملكت از چندين رودخانه كه عمدهء آنها رود پو و رود آويج و رود آرنو و رود تيبر باشد مشروب مىگردد . و درياچه‌هاى معتبر آن عبارتند از درياچهء ماژور و درياچهء كوم و درياچهء گارد و درياچهء ترازيمن كه درياچهء پروز نيز ناميده مىشود و درياچهء بلسنا و حدود اين مملكت را دماغه‌هاى چند فرا گرفته و در امتداد اين دماغه‌ها جزاير چند واقع شده و سلسلهء جبالى كه برجستگيهاى اين شبه جزيره را حاصل مىنمايند در طرف شمال عبارتند از كوههاى آلپ و كوههاى آپنن از شمال بجنوب اين شبه جزيره امتداد مىيابند . و اين جبال منقسم مىنمايند اين شبه جزيره را بسه مصب عمده كه بحر الروم و درياى آدرياتيك و درياى لونين بود . و مساحت سطح اين مملكت 000 ر 312 كيلومطر مربع و جمعيت آن 000 ر 000 ر 44 نفر است . و محصولات عمدهء آن آهن و گوگرد و مرمر و برنج و شراب و ادهان نباتى مىباشد . و مملكت ايطاليا دولت مشروطه‌ايست در تحت سلطنت پادشاه و وزراى آن . و منقسم به 72 ايالت . و كرسى آن شهر روم .
ائطام
ائطام
(
e't m
) م . ع . آطم الباب ائطاما : بند كرد آن در را .
ايطان
ايطان
(
it n
) م . ع . اقامت نمودن به جائى و جاىباش ساختن .
ايطب
ايطب
(
aytab
) ص . ع . مقلوب اطيب .
يق ما ايطبه : چه پاكيزه و خوش است آن .
ايطبة
ايطبة
(
aytabbat
) و (
aytabat
) ا . ع .
خواهانى نر ماده را . و ايطبة العنز :
خواهانى نر ماده بز را .
ايطل
ايطل
(
aytal
) ا . ع . تهيگاه . ج اياطل .
ايعاء
ايعاء
(
i ' '
) م . ع . در خنور نهادن چيزى .
و ياد گرفتن . و نگاهداشتن و فراهم آوردن قوله تعالى : وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُوعُونَ اى يضمرون فى قلوبهم من التكذيب . و از بن بركندن درخت را و تنگ كردن نفقه را يق لا توعى فيوعى عليك .
ايعاب
ايعاب
(
i ' b
) م . ع . جمله شدن قوم .
و اوعب بنو فلان جلاء : يعنى همهء فرزندان فلان جلاى وطن كردند و كسى از ايشان در آن شهر باقى نماند . و همگى چيزى را گرفتن . و فراهم آوردن . و از بيخ بركندن يق جدعه فاوعب انفه اى استاصله .
ايعاث
ايعاث
(
i ' s
) م . ع . اوعث فى ماله ايعاثا : بيهوده خرج كرد مال خود را . و نيز ايعاث : در زمين و عث افتادن كسى .
ايعاد
ايعاد
(
i ' d
) م . ع . اوعد ايعادا :
ترسانيد ببدى . و اوعده خيرا و شرا :
نويد خير و شر بوى داد .
ايعار
ايعار
(
i ' r
) م . ع . اوعر به الطريق ايعارا : دشوار گشت بر وى راه . و اوعر فلان به : رسانيد فلان او را بجاى سخت و دشوار . و اوعر فلان : كم شد مال فلان . و اوعر الشيئ : كم كرد آن چيز را .
و اوعر الطريق : دشوار و سخت يافت آن راه را .
ايعاز
ايعاز
(
i 'z
) م . ع . اوعز اليه كذا ايعازا : چنين پيش آمد او را . و فرمان داد او را بر چنين كارى .
ايعاس
ايعاس
(
i ' s
) م . ع . در ريگ نرم كه رفتن در آن دشوار باشد درآمدن .
ايعاط
ايعاط
(
i ' t
) م . ع . اوعط ايعاطا :
كلمهء يعاط گفت . و ايعط بالذئب : بانگ برزد بر گرگ .
ايعاق
ايعاق
(
i ' q
) م . ع . شتابانيدن . و ما