فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٢

ائساء

قسمى از حنا .

ايرگ

(

irg

) ا . پ . به لغت زند و پازند مردم . ج : ايرگان .

ايرگان

(

irg n

) پ . ج . ايرك .

ايرمان

(

irm n

) ا . پ . ندامت و پشيمانى و تأسف و حسرت و آرزو . و مهمان ناخوانده و طفيلى . و پيك . و عاريت .

ايرمان خانه

(

irm n - x ne

) ا . پ .

مر . ايرمان‌سراى .

ايرمان‌خور

(

irm n - xor

) ص . پ .

راغب و شايق و آرزومند .

ايرمانسراى

(

irm n - sar y

) ا . پ .

خانهء كرايه‌اى و عاريتى . و مأواى معشوق و سركوى محبوب . و حسرت خانه . و دنيا .

ايرمى

(

a rami

) ا . ع . سنگى كه در بيابان جهت نشان راه و هدايت مسافر بر پا كنند .

ايرمى

(

a rami

) و (

irami

) ا . ع .

ما به ايرمى : نيست در آن كسى و نه اثرى و نشانى .

ايرون

(

irun

) ا . پ . گوگرد .

ايرون

(

irun

) م ف . پ . ايدون و اكنون و حالا . و اينجا .

ايرى

(

iri

) ا . پ . به لغت زند و پازند مردم . و مردمى . و شجاعت و دلاورى .

ايريداد

(

irid d

) م . ع . گلگون گرديدن اسب يعنى ما بين كميت و اشقر بودن .

ايريقان

(

iriq n

) م . ع . رنگ گرفتن انگور .

اثراء

(

e'z '

) م . ع . آزى الرجل ائزاء : در مشقت انداخت آن مرد را . و آزى على ضيعة فلان : افزونى آورد برضيعت فلان . و آزى عن فلان :

ترسيد از فلان . و آزى الحوض ائزاء :

ساخت براى آن حوض . و آزيته ائزاء :

مقابل و برابر شدم او را .

ايزاء

(

iz '

) م . ع . اوزى ظهره ايزاء : تكيه كرد بر پشت خود . و اوزى لداره : گل اندود كرد گرداگرد خانهء خود را .

ايزاب

(

iz b

) م . ع . اوزب فى الارض ايزابا : رفت در زمين و سفر كرد .

ايزار

(

i zr

) م . ع . در پناه آوردن . و استوار كردن . و بردن . و پشتواره گردانيدن جهت كسى . و گران كردن پشتواره را . و نهفتن .

ايزاره

(

iz re

) ا . پ . هزارهء ديوار و جزء تحتانى ديوار . و هر پشتى كه در نشستن بدان پشت دهند .

ايزارى

(

iz ri

) ا . پ . دستمال و رومال .

ايزاع

(

iz '

) م . ع . برآغالانيدن به چيزى يق اوزعته بالشيئى فاوزع به ( مجهولا ) .

و اوزعه ايزاعا : تقسيم كرد آن را . و نيز ايزاع : الهام كردن قوله تعالى : رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ .

ايزاغ

(

iz q

) م . ع . اوزغت الناقة ببولها ايزاغا : كم‌كم انداخت كميز را آن ماده شتر - و اين را در صورتى گويند كه آبستن باشد يق الحوامل من الابل توزع بابوالها .

ائزاف

(

e'z f

) م . ع . آزفنى ائزافا :

شتابانيد من را .

ايزاف

(

iz f

) م . ع . اوزف ايزافا : شتافت .

ايزان

(

iz n

) م . ع . دل نهادن بر چيزى .

ايزان

(

iz n

) ا . پ . نام روز سىام از هر ماه كه روز آخر ماه باشد و انيزان نيز گويند .

ايزد

(

ized

) و (

eyzed

) ا . پ . فرشته و ملك . ج : ايزدان . و نيز ايزد . ا خ . از نامهاى خداى تعالى جل شأنه .

ايزدان

(

ized n

) پ . ج ايزد .

ايزدپناه

(

ized - pan h

) ص . پ .

آنكه برخوردار از حمايت الهى است . و آنكه پناه به خدا مىجويد .

ايزدتراش

(

ized - tar c

) ص . پ .

آنكه به خيال خود خدا مىتراشد و خداى وى هواى نفسش مىباشد .

ايزد تعالى

(

ized - ta l

) ا خ . پ .

خداى تعالى .

ايزد خواست

(

ized - x st

) ا خ . پ .

نام شهر كوچكى در ميان اصفهان و فارس .

ايزدگشسب

(

ized - gocasb

) ص . پ .

خداپرست . و ا خ . نام يكى از امراى بهرام چوبين .

ايزدى

(

izedi

) ص . پ . منسوب به ايزد . و انعام و بخششى كه در راه خدا داده مىشود .

ايزغنج

(

izqonj

) ا . پ . جوال .

ايژك

(

eyjak

) ا . پ . شرارهء آتش .

ايس

(

a s

) ا . ع . قهر و غلبه .

ايس

(

a s

) م . ع . ايس منه ايسا ( از باب سمع ) : مايوس و نااميد شد از او - لغة فى يئس او مقلوب و مصدر هما واحد .

و ايس ايسا : از باب حسب نيز آمده . و آسه ايسا ( از باب ضرب ) : مقهور كرد او را و غالب شد بر او . و آس فلان :

نرم گرديد فلان .

ايس

(

a os

) ص . ع . نااميد و مأيوس .

ايسا

(

) م ف . پ . اكنون و الحال و اين دم و اين ساعت .

ايسا

(

) ا . پ . از اعلام است . و ا خ . نام صحف ابراهيم .

ائساء

(

e's '

) م . ع . آسى لفلان ائساء : محزون شد از براى فلان . و تسلى داد فلان را .