فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٤

ايذادهندى

الشيى : آميخت آن چيز را . و اوخش القوم : بازگردانيدند آن قوم چندين بار تير قمار را به تيردان .

ايخاص

(

ix s

) م . ع . اوخص الراكب فى السراب ايخاصا :

گاه بلند و گاه پست آمد سراب در نظر راكب .

و اوخص فلان لفلان بعطية : كم كرد فلان دهش فلان را .

ايخاف

(

ix f

) م . ع . اوخف ايخافا : شتافت . و اوخف الخطمى :

زد خطمى را چندان كه لعاب كرد .

ايخان

(

ix n

) ا خ . پ . نام ولايتى در تركستان .

ايخشت

(

ayoxcot

) ا . پ . ريزه‌هاى چندين قسم فلز مانند طلا و نقره .

ايد

(

ayd

) ا . ع . قوت و نيرو . و ا خ .

نام موضعى نزديك مدينهء منوره .

ايد

(

ayd

) م . ع . آدايدا ( از باب ضرب ) : قوى و توانا گرديد .

ايد

(

ayyed

) ص . ع . رجل ايد :

مرد قوى و توانا .

ائداء

(

e'd '

) م . ع . آداه على فلان ائداء : يارى داد او را بر فلان .

و آدى الرجل : قوت گرفت آن مرد بسلاح .

و قوت داد ( لازم و متعدى ) . و آدى للسفر : آماده شد براى سفر . و آدى القوم : بسيار شدند قوم در جائى از جهت فراخى و ارزانى . و آدى المال صاحبه :

بسيار شدند شتران و مالهاى ديگر و عاجز گردانيدند صاحب خود را از محافظت و تيمار .

ايداء

(

id '

) م . ع . چون واوى بود يق اودى ايداء : هلاك گرديد . و اودى بفلان الموت : فرارسيد فلان را مرگ .

و اودى الرجل : پوشيده شد آن مرد از سلاح . و نيز ايداء : ودى انداختن ( لغة قليلة ) . و چون يائى باشد يق ايديت عند فلان : احسان و نيكوئى ديدم در نزد فلان .

ائداب

(

e'd b

) م . ع . آدبه ائدابا :

بمهمانى خواند او را . و آدب البلاد :

پر كرد شهرها را بعدل .

ايداح

(

id h

) م . ع . اودحت الابل ايداحا : فربه شدند شتران و نيكوحال گرديدند . و اودح الكبش : بازايستاد قچقار از گشنى . و اودح الرجل :

اقرار كرد آن مرد يا بناچيز و باطل و يا بخوارى و مذلت به نحوى كه بكشند و ببرند او را . و اودح له : گردن داد بفرمان او و فروتنى نمود . و اودح الحوض : اصلاح كرد آن حوض را .

ايداع

(

id '

) م . ع . چون واوى بود يق اودعته مالا ايداعا : بوديعت گذاشتم مال در نزد او . و نيز پذيرفتم از وى وديعت را . و نيز ايداع : صلح كردن ميان قوم . و چون يائى بود يق ايدع الحج على نفسه ايداعا : واجب گردانيد حج را بر خود .

ايداق

(

id q

) م . ع . اودقت السماء ايداقا : باريد آسمان . و اودقت ذوات الحافر : آزمند گشن گرديدند حيوانات مادهء سم‌دار .

ائدام

(

e'd m

) م . ع . آدم بينهم ائداما : اصلاح كرد ميان آنها را و الفت داد . و آدم الخبز : آميخت نان را با نانخورش . و آدم فلان الاديم : ظاهر ساخت فلان موافقت و دوستى خود را .

ائدامة

(

e'd mat

) ا . ع . زمين سخت بىسنگ .

ايدان

(

id n

) م . ع . كوتاه گردانيدن چيزى . و فرزند لاغر زادن .

ايداول

(

ayd vol

) ا خ . پ . نام كوهى .

ايداه

(

id h

) م . ع . اوده بالابل ايداها : بانگ زد بر شتران .

ايدر

(

idar

) م ف . پ . اكنون و حالا و در اين وقت و اينك . و اينجا . و در اينجا .

ايدرا

(

idar

) م ف . پ . اكنون و حالا .

و اينجا .

ايدرى

(

idari

) ص . پ . اين جائى .

ايدع

(

ayda '

) ا . ع . زعفران و چوب بقم . و خون سياوشان و شلمى سرخ كه از سقوطر آورند و در تداوى جراحات به كار برند .

و گياهى كه بدان جامه رنگ كنند . و نوعى از حنا . و نام مرغى .

ايدماميد

(

idam mid

) ا . پ . داروئى .

ايدند

(

idand

) ا . پ . عدد نامعينى از سه تا ده كه بتازى بضع گويند .

ايدون

(

aydun

) ا . پ . خدا و ايزد .

ايدون

(

aydun

) و (

idun

) م ف . پ .

اين چنين و بدين طريق . و حالا و اكنون و الان .

ايدى !

(

ayd

) ع . كلمهء تعجب يق ما ايدى فلانة : چه درستكار است او .

ايدى

(

aydi

) ع . ج يد .

ايدى

(

aydi

) پ . كلمهء رابطه يعنى نيز .

ايذا

(

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رنج و آزار . و عذاب و زحمت و جور و ستم . و جفا . و ضرر . و تصديع . و آزردگى .

و محنت .

ايذاء

(

iz '

) م . ع . آذاه ايذاء :

رنجانيد آن را .

ايذاده

(

iz - deh

) ص . پ . كسى كه مىآزارد . و رنج مىرساند .

ايذادهندى

(

iz - dehandi

) ا . پ .

باعث‌شدگى مر آزار را .