فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٨
اياد
آن زمين را .
اهيانه
اهيانه
(
ahy ne
) ا . پ . آهيانه و جمجمه و كاسهء سر و حلقوم و كام و حنك و شقيقه .
اهيب
اهيب
(
ahyab
) ص . ع . مهيب‌تر .
اهيجنة
اهيجنة
(
ohayjenat
) ص . ع . غلمة اهيجنة ( مصغرا ) : كودكان نابالغ كه ايشان را دختران نارسيده دهند .
اهيس
اهيس
(
ahyas
) ا . ع . مرد دلير و شتر دلير كه از چيزى نترسد و منقبض نگردد .
اهيغ
اهيغ
(
ahyaq
) ا . ع . نيك فراخ عيش و نيكو حال . و آب بسيار و سال فراخ از علوفه .
اهيغان
اهيغان
(
ahyaq ne
) ع . تثنيهء اهيغ . ارزانى و خوبى حال و يا اكل و نكاح و يا اكل و شرب يق انهم لفى الاهيغين اى فى الخصب و حسن الحال .
اهيف
اهيف
(
ahyaf
) ص . ع . رجل اهيف :
مرد لاغر ميان . هيف (
hif
) ج .
اهيق
اهيق
(
ahyaq
) ا . ع . دراز گردن .
اهيل
اهيل
(
ahyal
) ص . ع . رمل اهيل :
ريگ فروريخته .
اهيل
اهيل
(
ahyal
) ا . ع . نام موضعى .
اهيل
اهيل
(
ohayl
) ع . مصغر اهل (
ahl
) .
اهيم
اهيم
(
ahyam
) ص . ع . ليل اهيم :
شب بىستاره .
اهيمان
اهيمان
(
ahyam ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه .
توجبه . و شتر سركش .
اى
اى
(
ey
) پ . كلمهء ندا مانند اى خدا . اى آقا . اى برادر .
اى
اى
(
ay
) ع . حرف ندا مانند اى ربى يعنى اى خداى من . و گاه براى تفسير آيد مانند عندى عسجد اى ذهب . و گاه مخفف اى (
ayyo
) باشد مانند
تنظرت نسرا و السماكين ايهما * على من الغيث استهلت مواطره .
اى
اى
(
ayy
) ا . ع . اسم معرب و بعضى آن را مبنى دانسته‌اند و براى استفهام آيد در عاقل و غير عاقل و بمعنى كدام مىباشد مانند ايهم اخوك . و فباى حديث بعده يؤمنون . و به اين معنى گاه مخفف آيد چنان كه در اى ذكر كرديم . و براى شرط و جز آن نحو اياما تدعو فله الاسماء الحسنى و بمعنى الذى مانند ايهم فى الدار اخوك . و گاه دال بر معنى كمال باشد و در اين صورت صفت نكره واقع مىشود نحو مررت برجل اى رجل اى كامل فى الصفات الرجال . و اگر در معرفه باشد هميشه منصوب آيد بنا بر حاليت مانند مررت بعبد الله اى رجل اى كامل . و بطريق حكايت و سؤال از نكره آيد و در اين صورت در اعراب و تذكير و تأنيث و افراد و تثنيه و جمع تابع محلى عنه خود خواهد بود نحو اذا قيل لك مربى رجل قلت اى يافتى و هم‌چنين در حالت نصب ايا و در حالت جر اى و در تأنيث اية و در تثنيه ايان و ايتان و ايين و در جمع ايون و ايين و ايات و ايات . و هرگاه اسمى را ندا كنند كه در آن الف و لام باشد در ميان آن اسم و حرف كلمهء ايها در مذكر و ايتها در مؤنث درمىآورند مانند يا ايها الرجل و يا ايتها المراة و گاه براى كاف داخل كنند و در اين صورت بمعنى بسا باشد و تنوين آن را به شكل نون مىنويسند و كاين مىخوانند و در آن چند لغت است كيين بابدال همزه و كاين و كاى و كاء و كأين .
اى
اى
(
ey
) ع . حرف ايجاب بمعنى نعم و با سوگند آيد مانند اى و الله . اى نعم و اللّه .
ايا
ايا
(
ay
) پ . كلمهء ندا بمعنى اى مانند ايا شكسته سر زلف ترك كاشغرى .
ايا
ايا
(
ay
) ع . حرف نداى بعيد و گاه جهت قريب .
ايا
ايا
(
ey
) ا . ع . روشنى آفتاب و حسن آن .
و رونق نبات و حسن آن .
ايا
ايا
(
iyy
) ع . اسم مهم است و همهء ضمائر منصوب به دو متصل گردد مانند اياك و اياك و اياكما و اياكم و اياكن و اياه و اياها و اياهما و اياهم و اياهن و اياى و ايانا و همهء اين كلمات داراى همان معناى ضمير مىباشند .
اياء
اياء
(
ay '
) ا . ع . ايا كه روشنى آفتاب و حسن آن و رونق نبات و حسن آن باشد .
اياء
اياء
(
ay '
) ع . ج آية (
yat
) .
ايآب
ايآب
(
iy b
) م . ع . اوابه ايابا :
كارى كرد با او كه از آن كار شرم داشت .
و يا خشمناك گردانيد وى را و يا برسوائى او را از حاجتى كه داشت برگردانيد .
اياب
اياب
(
iy b
) ا . ع . بازگشت .
اياب
اياب
(
iy b
) م . ع . آب اوبا و ايابا و ايابا و اوبة و ايبة و مآبا ( از باب نصر ) : بازگشت . و آيت الشمس ايابا و ايوبا : فروشد آفتاب .
اياب
اياب
(
iy b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازگشت و رجوع .
اياب
اياب
(
ayy b
) ا . ع . سقا .
اياب
اياب
(
iyy b
) م . ع . آب ايابا و ايابا . مر . اياب .
اياب
اياب
(
oyy b
) ع . ج آئب (
eb
) .
ايابس
ايابس
(
ayabes
) ع . ج ايبس (
aybas
) و نيز چيزى درشت و سخت كه شمشير بدان آزمايند .
اياة
اياة
(
ay t
) و (
ey t
) ا . روشنى آفتاب و حسن آن . و رونق نبات و حسن آن و اياة از براى خورشيد مثل هاله است از براى ماه .
اياة
اياة
(
ay'at
) ا . ع . شكل و هيئت .
ايآت
ايآت
(
ay ' t
) ع . لغة فى هيهات .
اياد
اياد
(
ey d
) ا . ع . پشتيبان و آنچه بدان