فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٨

ان

عصاكش كور . و همسايه . و ص . كنكاش كننده . و امير المراة ا . : شوهر زن .

و امير الجيوش : سردار لشكر . و امير المؤمنين ا خ . : از القاب خلفا .

امير

(

amir

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سردار . و سپهسالار و فرمانفرماى لشكر .

و حاكم . و مردم بزرگ و متشخص . و امير الامراء : از همهء مردمان بزرگ متشخص‌تر و بزرگتر . و امير آخور :

رئيس اصطبل . و امير البحر : دريابيگى .

و امير توپخانه : رئيس توپخانه . و امير آب حيوان ا خ . : حضرت خضر پيغمبر . و امير صاحب دلق : حضرت ابو الحسن على بن ابي طالب عليه السلام . و امير مؤمنان و امير المؤمنين و امير نحل نيز آن حضرت . و امير كردن ف م . : امارت دادن .

اميرال

(

amir l

) ا . پ . - مأخوذ از لفظ فرانسه - امير الماء مىباشد كه باصطلاح كنونى سردار لشكر بحرى را گويند .

اميرانه

(

amir ne

) ص . پ . شاهانه .

و م ف . بطور اميرى و بطور سردارى و بزرگى .

اميرة

(

amirat

) ا . ع . ملكه . و زنى كه پادشاهى كند .

اميرزاده

(

amir - z de

) ا . پ . زادهء امير المؤمنين على بن ابي طالب كه از بطن صديقهء طاهره باشد . و باصطلاح كنونى زادهء شاهزادگان .

اميروار

(

amir - v r

) ص . و م ف .

مانند امير و اميرانه .

اميرى

(

amiri

) ا . پ . حكومت و حكمرانى . و اميرى كردن ف ل .

حكومت كردن و فرمانروائى نمودن .

اميرى

(

amiri

) ص . پ . منسوب به امير .

اميز

(

amyaz

) ص . ع . مشخص‌تر و تميز داده‌تر .

اميل

(

amyal

) ص . ع . خميدهء در خلقت و آنكه بر زين راست نتواند نشست . و مرد بىشمشير . و مرد بىسپر و بىنيزه . و مرد بد دل . ج ميل .

اميل

(

amil

) ا . ع . كوه ريگ كه درازى آن به قدر يك روز راه و عرض آن يك گرده باشد . و يا پشتهء ريگ . ج : امل . و ا خ : نام موضعى .

اميلح

(

omayleh

) ا خ . ع . مصغرا - نام آبى مر بنى ربيعة الجوع را . و نام موضعى .

و ما اميلحه : چه شور گردانيده است آن را - و فعل مصغر منحصر است به ما اميلحه و ما احيسنه و در ساير افعال نيامده است .

اميله

(

amile

) ا . پ . آمله .

اميم

(

amim

) ص . ع . نيكو قد . و آنكه در دماغش ضربتى وارد آمده باشد .

امائم (

am em

) ج : و قصد كرده شده .

اميم

اميم (

amim

) و اميمة

(

aimamt

) ا . ع .

سنگى كه بدان سر شكنند . ج : امائم .

اميمة

(

omaymat

) ا . ع . تصغير ام يعنى مادر كوچك . و از اعلام زنان است . و نيز سنگى كه بدان سر شكنند . ج : امائم و پتك آهنگرى .

امين

(

amin

) ص . ع . امانت‌دار . و قوى و استوار . و كسى كه بر وى اعتماد كنند و از او ايمن باشند . و بىبيم دارنده . ج : امنا .

و بىبيم . و قوله تعالى هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ ا خ . يعنى مكهء معظمه . و صفتى از صفات بارىتعالى . و لقب پيغمبر صلوات اللّه و سلامه عليه كه پيش از بعثت بدان مشهور بود .

امين

(

amin

) ا خ . ع . لقب محمد بن هارون الرشيد خليفهء ششم از خلفاى آل عباس كه از سال 193 تا 198 خلافت نمود .

امين

(

amin

) ص . پ . - مأخوذ از تازى - استوار . و امانت‌دار . و درست قول . و باوفا . و ديندار . و ا . وكيل و مباشر . و آنكه بر وى اعتماد كنند . و امين كردن ف م :

اعتبار دادن . و معتبر نمودن . و اعتماد داشتن .

امينى

(

amini

) ص . پ . منسوب به امين و ا خ . : طايفه‌اى از اهالى قزوين .

اميون

(

ommiyun

) ع . ج امى (

ommi

) .

اميه

(

amyah

) ص . ع . آب‌دارتر يق البئر اميه مما كانت .

اميهة

(

amihat

) م . ع . امه امها و اميهة مر . امه .

اميهة

(

amihat

) ا . ع . جوششى كه در گوسپند درآيد مانند آبله . و يق فى الدعاء على الانسان آهة و اميهة .

اميهة

(

amihat

) ص . ع . غنم اميهة :

گوسپند آبله برآورده .

اميى

(

omayyiy

) ص . ع . منسوب به امية كه طايفه‌اى از قريش باشد .

ان

(

) ا . پ . بلغت زن و پازند مادر .

ان

(

) ا . پ . كلمهء اشاه بمعنى آن - مقابل اين .

ان

(

) ا . پ . به زبان بچگى براز .

ان

(

) ع . بر دو قسم است اسم و حرف و اسم بر دو گونه مىباشد : ضمير متكلم بمعنى من نحو ان فعلت ( به سكون نون و يا بفتح آن در حالت وصل و الحاق الف در حالت وقف ) نحو فعلت انا . و قد يجرى الوقف مجرى الوصل نحو انا سيف العشيرة فاعرفونى و ضمير مخاطب مثل انت انتما انتم و انتن نزد جمهور ضمير ان است و تا حرف خطاب و حرف بر چهار قسم است : مصدريه كه بر فعل درآيد و مضارع را بنصب كند . و موقع استعمال آن دو است : ابتدا و در اين صورت در محل رفع باشد نحو و ان تقوموا خير