فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٩
ام خفاش
مملكت مصر . و پس از فتح مسلمانان فسطاط ناميده شد .
اليهة
اليهة
(
alihat
) ا خ . ع . آفتاب .
ام
ام
(
am
) پ . اول شخص ضمير متصل و ضمير متصل فعلى كه در مفرد متكلم استعمال مىشود و چون متصل باسم يا فعل شود يعنى به آخر آنها ملحق گردد الف آن را حذف كرده و بجايش فتحه ايراد مىكنند مانند كتابم . و تحصيل مىكنم . ولى چون به اسمى ملحق شود كه آخرش الف ساكن بود آن الف را بياى ما قبل مفتوح بدل مىكنند چون خدايم و صفايم يعنى خداى من و صفاى من . و بمعنى اول شخص زمان حال فعل بودن نيز مىباشد چون منم يعنى من هستم .
ام
ام
(
em
) پ . يكى از حروف اسمى مىباشد بمعنى اينكه بر سر اسم درمىآيد چون امروز و امشب يعنى اين روز و اين شب .
ام
ام
(
am
) ع . حروف عطف يعنى يا و بمعنى اى (
ayya
) و هل نيز مىآيد و معنى آن استفهام و استعمالش بر دو وجه است يكى آنكه با الف استفهام باشد بمعنى اى نحو ازيد عندك ام عمرو يعنى كداميك از اين دو نزد تواند و اين را متصله گويند . دويم آنكه بمعنى هل باشد و اين را منقطعه نامند زيرا كه منقطع است از ما قبل خود خواه خبر باشد نحو انها لا بل ام شاء زيرا اول متكلم حكم كرد باينكه آنچه مىبينم شتران است بعد او را شك واقع شد و از اين حكم اعراض كرد و گفت آنچه مىبينم بلكه رمهء گوسپند است . و فرق ميان بل و ام آن است كه ما بعد بل متيقن و ما بعد ام مظنون است . و خواه ما قبل ام استفهام باشد نحو هل زيد منطلق ام عمرو .
فاضربت عن سؤالك من اطلاق زيد و جعلته عن عمرو . و ام بر هل داخل شود ولى بر همزهء استفهام داخل نشود نحو هل يستوى الاعمى و البصير ام هل تستوى الظلمات و النور . و گاه ام بطور زائد واقع مىشود كقوله
و ليت شعرى و لا منجا من الهرم * ام هل على العيش بعد الشيب من ندم .
و گاه بجاى ال تعريف استعمال مىشود كقوله :
ذاك خليلى و ذو يواصلنى . * يرمى و رائى بامسهم .
الحديث : ليس من امبر امصيام فى امسفر .
ام
ام
(
amm
) ا ج . ع . گروه از هر صنف مردم و از هر جنس حيوانات .
ام
ام
(
amm
) م . ع . ام اما و اماما و امامة . مر . امامة . و امه اما ( از باب نصر ) : قصد كرد آن را . و امه اما : زدام الراس او را .
ام
ام
(
omm
) و (
emm
) ا . ع . مادر . و زوجهء كهن سال مرد . و جاى سكونت . و خادم قوم . ج : امات (
omm t
) . و اصل هر چيز و عماد آن . و هر چه منضم اليه چيزها باشد . و عمر گذشته و قولهم لا ام لك كلمهء ذم است و به كسى گويند كه لقيط باشد يعنى در طفوليت ويرا از سر راه برداشته و مادرش مشهور و معلوم نبود .
و گاه در مدح اين كلمه را گويند .
ام الاجساد
ام الاجساد
(
ommol'ajs de
) ا . ع . جيوه .
ام ادراص
ام ادراص
(
ommo - adr sen
) ا . ع .
سختى . و موش دشتى .
ام اربعة و اربعين
ام اربعة و اربعين
(
ommo - arbaata -
) (
va - arbaina
) ا . ع . قسمى از حشرات كه هزارپا مىنامند .
ام الارضين
ام الارضين
(
ommol'arzina
) ا خ . ع .
مكهء مكرمه .
ام الاموال
ام الاموال
(
ommol'amv le
) ا . ع .
گوسپند .
ام البيض
ام البيض
(
ommol - bayze
) ا . ع .
شتر مرغ
ام التنائف
ام التنائف
(
ommottan efa
) ا . ع .
بيابان دوردست .
ام جابر
ام جابر
(
ommo - j beren
) ا . ع . هريسه .
ام الجراف
ام الجراف
(
ommol - jar fe
) ا . ع .
سپر . و صطل . و مرتبان .
ام جرذان
ام جرذان
(
ommo - jerz n
) ا . ع .
قسمى از خرما .
ام جندب
ام جندب
(
ommo - jondaben
) ا . ع .
ظلم و بيدادى .
ام الجيش
ام الجيش
(
ommol - jayce
) ا . ع .
علم لشكر .
ام حباب
ام حباب
(
ommo - hob ben
) ا . ع .
عالم و جهان .
ام حبابب
ام حبابب
(
ommo - hob - beben
) ا .
ع . قسمى از ملخ .
ام حبوكرى
ام حبوكرى
(
ommo - habukar
) ا . ع . موت و مرگ . و غم و اندوه .
ام حبين
ام حبين
(
ommo - hobaynen
) ا . ع .
قسمى از چلپاسه . ج : امات حبين .
ام حثور
ام حثور
(
ommo - hosuren
) ا . ع .
كفتار .
ام خفصة
ام خفصة
(
ommo - xafsaten
) ا . ع .
ماكيان .
ام حلس
ام حلس
(
ommo - helsen
) ا . ع .
ماده خر .
ام حلقوم
ام حلقوم
(
ommo - holqumen
) ا خ .
ع . بطور افسانه جنى كه دفع كند امراض حلقوم را و يا موجب آنها گردد .
ام الحوادث
ام الحوادث
(
ommol - hav dese
) ج ا . ع . اخبارى كه كه اهميت دارند .
ام حوار
ام حوار
(
ommo - hav ren
) ا . ع .
عقاب .
ام الخبائث
ام الخبائث
(
ommol - xab ese
) م . ع .
مى و شراب .
ام خفاش
ام خفاش
(
ommo - xaff cen
) ا . ع .