فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٤
المام
طه و غير ذلك من الحروف المقطعه فى اوائل سور القرآن فقال عليه السلام : اما الم فى اول سورة البقرة فمعناه انا الله الملك . و اما الم فى اول سورة العمران فمعناه انا الله المجيد . و المص معناه انا الله المقتدر الصادق و المر : انا الله الرؤف . و المر معناه انا الله المحيى المميت الرازق .
و كهيعص معناه انا الهادى الولى العالم الصادق الوعد . فاما طه :
فاسم من اسماء النبى صلى اللّه عليه و آله و معناه ما طالب الحق الهادى اليه . و اما طس فمعناه انا الطالب السميع المبدئ المعيد . و اما يس : فاسم من اسماء النبى صلى اللّه عليه و آله و معناه يا ايها السامع لوحيى . و اما ص : فعين تنبع من تحت العرش و هى التى توضا منها النبى صلى اللّه عليه و آله لما عرج به و يدخلها جبرئيل كل يوم دخلة فيغتمس فيها ثم يخرج منها فينقض اجنحته فليس من قطرة تقطر من اجنحته الا خلق اللّه منها ملكا يسبح اللّه و يقدسه و يكبره و بحمده الى يوم القيمة . و اما حم : فمعناه حميد مجيد .
و اما حمعسق : فمعناه الحميد المنيب العالم السميع القادر القوى . و اما ق و هو الجبل المحيط بالارض و خضرة السماء منه و به يمسك اللّه الارض ان تميد باهلها و اما ن فهو نهر فى الجنة قال اللّه تعالى له اجمد فجمد فصار مدادا ثم قال تعالى للقلم اكتب فسطر القلم فى اللوح المحفوظ ما كان و ما هو كائن الى يوم القيمة . فالمداد مداد من نور و القلم قلم من نور و اللوح لوح من نور و القلم قلم من نور و اللوح لوح من نور فن ملك يودى الى اللوح و هو ملك و اللوح يودى الى اسرافيل و اسرافيل يودى الى ميكائيل و ميكائيل يودى الى جبرائيل و جبرائيل يؤدى الى انبيا عليهم السلام .
الم
الم
(
alam
) درد ع . ج : آلام (
l m
) .
الم
الم
(
alam
) م . ع . الم الما ( از باب سمع ) :
درد گرفت . و المت بطنك يعنى درد شكم شدى .
الم
الم
(
alem
) ص . ع . دردناك .
الم
الم
(
alom
) ا . پ . گاورس و ارزن .
الم
الم
(
olom
) ا ج . پ . گروه و جماعت و مجمع .
الم الم
الم الم
(
olom - olom
) م ف . پ . گروه .
الم
الم
(
olomma
) ع . از اسماء مشبههء بالفعل يعنى بيا .
الماء
الماء
(
elm '
) م . ع . چون مهموز باشد پنهان بردن . و منكر شدن حق كسى را . و خالى گذاشتن ستور جاى را . و فرو گرفتن چيزى را .
و بردن چيزى را . و الماء فى الجفنة :
جهت خود گزيد آنچه در كاسه بود . و چون يائى بود بتاريكى شب آمدن دزد .
الماح
الماح
(
elm h
) م . ع . نگريستن . و دزديده نگاه كردن و بر دزديده نگاه كردن .
و برانگيختن كسى را . و قادر گردانيدن زن بر دزديده نگاه كردن يق المحت المراة من وجهها اى امكنت من ان تلمح . تفعل ذلك الحسناء ترى محاسنها ثم تخفيها .
الماس
الماس
(
alm s
) ا . پ . گوهرى است پر بها و باقدرتر از بيشتر گوهرها . و بتازى آن را شمور (
commur
) گويند و عبارت است از كربن ( زغال ) خالص متبلور شده كه درخشندگى و صافى و براقى آن از همهء مواد معدنى بيشتر است . و غير محلول است در همهء عوامل كيميائى . و مىبرد و مىتراشد همهء اجسام را . و هيچ جسمى آن را نمىبرد و نمىتراشد . و اگر خواسته باشند آن را ببرند بايد با سودهء خودش تراشيده شود . و از جهة درخشندگى و تشعشع و كميابى كه دارد آن را در زينت استعمال مىكنند . و شيشه‌برها در بريدن شيشه به كار مىبرند . و ساعت‌سازان در كار گذاشتن عقربك ساعت . و جواهريها در تراشيدن و صاف كردن گوهرهاى گرانبها .
و معدن عمدهء آن در هند و در برزيل است .
و خالص‌تر و بهترين الماسهاى فرنگ الماسى است در فرانسه موسوم به رژانت كه 27 گرم و يا 136 قيراط وزن دارد و چهار ميليون فرانگ قيمت . و نيز الماس : تيغ و شمشير و و كارد و تير و آبگينه و قلم تراش و دندان را گويند . و ( ص ) مردم جلد و چابك .
الماس تراش
الماس تراش
(
alm s - tar c
) ا . پ .
آنكه الماس و ديگر گوهرها را تراش مىدهد .
الماسى
الماسى
(
alm si
) ص . پ . تراشيده شدهء مانند الماس . و الماسى رنگ : درخشنده و براق .
الماص
الماص
(
elm s
) م . ع . قابل بسر انگشت گرفتن شدن يق المص الشجر .
الماظ
الماظ
(
elm z
) م . ع . آب بر لب كسى كردن . و پر خشم نمودن يق المظ عليه اى ملاه غيظا . و پرورش نمودن . و يق المظى نسجك اى صفقى .
الماع
الماع
(
elm '
) م . ع . ربودن چيزى را .
و گونه برگشتن يق المع ( مجهولا ) . و آبستنى آشكار كردن . و پستان كردن ماديان و ماده خر و ماده شتر . و سرهاى پستان آبستن سياه شدن . و دنب برداشتن گوسپند تا آبستنى و باردارى آن دريافته شود . و جنبيدن بچه در شكم ماده يق المعت الانثى . و لمعه برآوردن زمن .
المالق
المالق
(
alm laq
) ا خ . پ . ولايتى از تركستان .
المام
المام
(
elm m
) م . ع . مباشر و مرتكب صغائر شدن قوله :
ان تغفر اللهم فاغفر جما * و اى عبد لك لا الما