فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٨

اقليمياء

اقلات

(

eql t

) م . ع . فرزند مردن عادت شدن زن را . و هلاك كردن . و در جاى هلاك انداختن .

اقلاد

(

aql d

) ع . ج اقليد (

eqlid

) .

اقلاد

(

eql d

) م . ع . غرق نمودن دريا كسى را يق اقلد البحر عليهم .

افلاز

(

eql z

) م . ع . سپوختن ملخ دم را به زمين تا تخم نهد .

اقلاص

(

eql s

) م . ع . اندك پيدا شدن كوهان شتر و برآمدن گرفتن . و فربه شدن شتر ماده در تابستان . و يا در فراخ سال رسيدن و افزون شدن شير وى .

اقلاع

(

eql '

) م . ع . بازايستادن از كار يق اقلعه عن الامر اقلاعا و مقلعا و منه قوله تعالى : يا سَماءُ أَقْلِعِي . و اقلعت الابل : از شش سالگى بهفت سالگى درآمدند شتران . و اقلعت عنه الحمى : گذاشت او را تب و بازايستاد . و اقلع السفينة برداشت و بلند كرد بادبان كشتى را . و اقلع فلان : بنا كرد فلان قلعه را .

اقلاق

(

eql q

) م . ع . بىآرام ساختن و جنبانيدن . و اقلقت الناقة اى قلق جهازها .

اقلال

(

eql l

) ا . ع كمى دولت .

اقلال

(

eql l

) م . ع . كم كردن . و اندك يافتن چيزى را . و اندك آوردن . و بلند كردن و برداشتن .

و برداشتن توانستن . و بىچيز و درويش شدن و فسره و لرزه گرفتن كسى را . و اقل رجل يقول ذلك الازيد : سواى زيد كسى چنين گفتن نتواند .

اقلام

(

aql m

) ع . ج قلم (

qalam

) .

اقلام

(

aql m

) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - قلمهاى تحرير و كاسكها .

اقلب

(

aqlab

) ص . ع . مرد برگشته لب

اقلبة

(

aqebat

) ع . ج قليب (

qalib

) .

اقلح

(

aqlah

) ا . ع . جعل . و از اعلام است .

اقلح

(

aqlah

) ص . ع . رجل اقلح مرد زرد دندان . ج : قلح (

qolh

) .

اقلحمام

(

eqlehm m

) م . ع . كلانسال گرديدن .

اقلط

(

aqlat

) ص . ع . نوميدتر يق هذا اقلط منه : نااميدتر است از آن .

اقلع

(

aqlo

) ع . ج قلع (

qal '

) .

اقلعتات

(

eqle't t

) م . ع . سخت در پيمان و مرغول شدن موى .

اقلعداد

(

eqle'd d

) م . ع . سخت مرغول شدن موى . و بر سر خود در جهان رفتن يق اقلعد فلان .

اقلعطاط

(

eqle't t

) م . ع . پيمان گشتن موى و سخت گرديدن .

اقلعفاف

(

eqle'f f

) م . ع . دركشيده شدن پوست يق اقلعف الجلد . و اقلعفت انامله : ترنجيده و دركشيده شد انگشتهاى او از سردى و يا از پيرى . و اقلعف البعير :

پيوست و منضم گرديد آن شتر بسوى ناقه هنگام گشنى و تكيه بر ناقه زد و بر هر دو پاشنهء خود ايستاد در آن حال .

اقلف

(

aqlaf

) ص . ع . كودك ختنه ناكرده .

و زندگانى فراخ و خوش . و شمشير يكدمد كه در يك طرف آن تنگى و تيزى باشد . ج . قلف (

qolf

) . و عام اقلف : سال ارزان و فراخ .

اقلنساس

(

eqlens s

) م . ع . قلنسوه پوشانيدن .

اقلواد

(

eqlevv d

) م . ع . اقلوده النعاس اقلوادا : پوشيد آن را خواب و غالب شد بر آن .

اقليد

(

eqlid

) ا . ع . حلقهء بينى شتر ماده .

و رسن از برگ خرما كه سرخنور را بدان بندند . و رشته‌اى مانند تار از روى كه بر حلقهء بينى شتر و بر حلقهء گوشواره پيچند . و گردن .

و معرب كليد و بمعنى آن . ج : اقلاد (

aql d

) .

اقليد

(

eqlid

) ا خ . پ . بلوكى از فارس .

اقليدس

(

oqlides

) ا خ . پ . مهندس معروف يونانى كه در شهر اسكندريه زندگانى مىنمود و در 323 قبل از ميلاد متولد شده و در 283 وفات نمود . و تحرير اقليدس :

ترجمهء كتاب همين مهندس است كه از زبان يونانى به عربى ترجمه شده .

اقليلاء

(

eqlil '

) م . ع . كوچ كردن . و بىآرام گشتن . و قرار نگرفتن به جائى . و شتاب كردن . و برآمدن بر كوه . و بر سر درخت نشستن مرغ . و بلند بر هوا آمدن آن .

اقليلى

(

eqlil

) ا . ع . همگى و بالتمام و جمهور .

اقليم

(

eqlim

) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - كشور و مملكت و ولايت . و هفت يك بهرهء ربع مسكون چه به اعتقاد متقدمين يك ربع از چهار ربع كرهء ارض مسكون است و سه ربع ديگر را آب گرفته . و اين ربع را كه ربع مسكون نامند از شمال تا خط استوا بر هفت قسمت كرده و هر قسمتى را اقليم ناميده‌اند .

اقليم

(

eqlim

) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - هفت يك بهرهء ربع مسكون كه كشخر و كشور نيز گويند . و ا . خ . نام موضعى در مصر .

اقليما

(

eqlim

) و (

eqlim

) ا خ . پ .

نام دختر آدم .

اقليميا

(

eqlimi

) ا . پ . سربى كه پس از خلاص گذاشتن طلا و نقره باقى ماند و به شكل خلطى باشد . و اقليماى ذهبى و فضى به همين مناسبت گويند . و ا . خ نام دختر آدم ابو البشر .

اقليمياء

(

eqlimi '

) ا . ع . دود سيم و زر كه در وقت گداختن بالا برآيد . و يا دودى است . و ا . خ . نام دختر آدم عليه السلام .