فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٦
افرنج
مبالغه و زياده از اندازه . و افزونى و زيادتى .
و فراوانى و كثرت و بسيارى . و شتاب و عجله .
و حركت بسرعت .
افراع
افراع
(
efr '
) م . ع . خون ولادت و يا نخستين خون حيض ديدن زن يق افرعت المرأة . و افرع به سيد بنى فلان .
( مجهولا ) : گرفتند مهتر خود را . و نيز افراع :
از بالاى كوه فرود آمدن . و به كسى و به جائى فرود آمدن . و ذبح كردن فرع كه نخستين شتر و گوسپند باشد . و فرع آوردن ماده شتر .
و خداوند شتران فرع‌آور شدن . و بطلب آب و علف رفتن پيش از قوم . و تيمار و كفالت اهل خود كردن . و گرد گرديدن بهر جاى و دانستن خبر آن يق افرع الارض اذا حول فيها فعرف خبرها . و خون‌آلود كردن لگام دهن اسب را . و آغاز كردن كارى و سخنى را يق بئسما افرعت به اى ابتدأت به . و دوشيزگى بردن عروس را يق افرع فلان العروس اذا فرع من غشيانها . و تباهى انداختن كفتار در گوسپندان و خون آلوده گردانيدن آنها را .
افراغ
افراغ
(
afr q
) ج ا خ . ع . چند موضع در حوالى مكه .
افراغة
افراغة
(
efr qat
) ا خ . ع . شهرى در اندلس .
افراق
افراق
(
afr q
) ا خ . ع . موضعى از توابع مدينه . و ج . فرق و فرق و فرق .
افراق
افراق
(
efr q
) م . ع . رو به صحت آوردن بيمار و افاقه يافتن و به شدن از بيمارى . و به شد آن بيمارى كه جز يك مرتبه نرسد مانند آبله . و سرگين كنانيدن . و فريقه خورانيدن زن . و باز فرود آمدن بعض از شير ناقه .
و بچراگاه گذاشتن قوم شتران بىبار و بچه را .
افراك
افراك
(
efr k
) م . ع . وقت ماليدن رسيدن خوشه را . و يق للنبت اول ما يطلع نجم ثم فرخ و قصب ثم اعصب ثم سنبل ثم احب و الب ثم اسفى ثم افرك ثم احصد .
افرام
افرام
(
efr m
) م . ع . پر كردن حوض و خنور را .
افران
افران
(
afr n
) ا خ . ع . نام دهى .
افران
افران
(
afr n
) ص . ع . رجل افران اشران : مرد فيرنده و بزرگ‌منش .
افراه
افراه
(
afr h
) ا . پ . طعامى كه در ميان محبوسان و زندانيان توزيع كنند .
افراه
افراه
(
efr h
) م . ع . بچهء زيرك آوردن شتر ماده . و بندهء زيرك بدست آوردن .
افراهام
افراهام
(
afr h m
) ا خ . پ . ابراهيم .
افراى
افراى
(
afr y
) ص . پ . خلق‌كننده - و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود
افربيون
افربيون
(
afrbiun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - صمغ سقزى دوائى كه از سه قسم گياه طايفهء افوربياسه اخذ مىشود و از عوامل محركه و مخرسه محسوب مىگردد . و يك جزء از اجزاء مشمعهاى منفط مىباشد .
افرة
افرة
(
afrat
) و (
oforrat
) و (
afarr t
) ا . ع . جماعت . و بلا . و شدت و سختى .
و وقعوا فى افرة اى فى اختلاط . و افرة الصيف : اول گرما .
افرتك
افرتك
(
afartak
) ص . پ . تازه رسيده و پر آب از ميوه .
افرج
افرج
(
afraj
) ص . ع . آنكه هر دو سزين وى جهت بزرگى باهم نه پيوندد . و آنكه شرم جاى او پيوسته منكشف باشد . و رجل افرج الثنايا : مرد گشاده دندان پيشين .
افرخ
افرخ
(
afrox
) و افرخة (
afrexat
) ع . ج فرخ (
farx
) .
افردستا
افردستا
(
afardast
) ا . پ . نوك نيزه .
و قلهء كوه .
افرس
افرس
(
afras
) ص . ع . بافراست‌تر و زيرك‌تر . و ماهرتر در سوارى و شناخت اسب .
افرسب
افرسب
(
efrasb
) ا . پ . تير . و تير سقف
افرصة
افرصة
(
afresat
) ا . ع . باصطلاح اطبا ج فرصة (
farsat
) بر غير قياس .
افرض
افرض
(
afraz
) ص . ع . ماهرتر در فرايض الحديث : افرضكم زيد .
افرط
افرط
(
afrot
) ع . ج فرط (
fart
) .
افرع
افرع
(
afra '
) ص . ع . مرد تمام موى .
و كان ابو بكر افرع و عمر اصلع رضى الله عنهما . و نيز افرع : وسوسه انداز . الحديث : لا يؤمننكم الافرع اى الموسوس .
افرغ
افرغ
(
afraq
) ص . ع . پردازنده . و فارغ از كار .
افرغة
افرغة
(
afreqat
) ع . ج فراغ (
fer q
) .
افرق
افرق
(
afraq
) ص . ع . فرس افرق :
اسبى كه يك ران آن از ديگرى بلند برآمده باشد . و ديك افرق : خروسى كه تاج وى شاخ شاخ شده باشد . و رجل افرق :
مرد كه موى پيشانى يا ريش او از هم جدا و متفرق باشد .
افرق
افرق
(
afraq
) ص . ع . تكه‌اى كه ميان خايه‌هاى آن دورى بود . و خروس سپيد .
ج : فرق . و اسب يك خايه . و مرد كفته لب .
افرقاء
افرقاء
(
afreq '
) و افرقة (
afreqat
) ع . ج فريق (
fariq
) .
افرم
افرم
(
afram
) ا . ع . مرد شكسته دندان .
و ا خ . شخصى كه مسجد جامعى در مصر بنا كرده .
افرنباج
افرنباج
(
efrenb j
) م . ع . بريان شدن پوست بره و خشك گرديدن بالاى آن .
افرنج
افرنج
(
efranj
) و (
afranj
) ا . ع . معرب افرنگ و به معناى آن .