فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٥

افراط

افراختگى

(

afr xtegi

) ا . پ . بر داشتگى . و ارتفاع . و بلند ساختگى . و بلندى .

و سرفرازى .

افراختن

(

afr xtan

) ف م . پ .

برداشتن و بلند كردن . و مرتفع نمودن .

افراخته

(

afr xte

) ص . پ . برداشته و بلند گردانيده . و افراشته . و نصب شده .

و برپا شده .

افراخته‌پاى

(

afr xte - p y

) ص .

پ . مر . افراخت پاى .

افراد

(

afr d

) . ع . ج فرد .

افراد

(

afr d

) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اشخاص . و اعداد مفرد . و كسان و مردمان . و فردهاى دفتر .

افراد

(

efr d

) م . ع . تنها در كارى درآمدن . و تنها كردن چيزى را . و يكسو نمودن . و جدا كردن . و پيغامبر و رسول فرستادن يق افرد اليه رسولا اى جهزه . و يك بچه آوردن ماده . و در شتر افراد نمىگويند زيرا لا تلد الا واحدا . و حج مفرد گزاردن .

افرار

(

efr r

) م . ع . گريزانيدن . و دندان شير افگندن ستور . و برآوردن جز آن . و با كسى چيزى كردن كه از آن بگريزد .

و بشمشير شكافتن سر را .

افراز

(

afr z

) ا . پ . جمع - در مقابل مفرد - چنان كه گويند مردم بر مردمان افراز بسته مىشود . و منبر كه خطيب بر وى خطبه خواند . و نره كه آلت تناسل بود . و كفش . و پاپوش . و بلندى و قله . و ص . مرتفع و افراخته . و منصوب .

و بلند . و مسدود و محدود . و پهن و فراخ و گشاده و عريض . و سركش . و افراز پس گوش ا . : استخوان برآمدهء پشت گوش . و افراز رخ : برآمدگى گونه .

افراز

(

afr z

) م ف . پ . پيش ازين .

و در پيش . و پس از اين و بعد از اين . و زير و تحت و پائين .

افراز

(

afr z

) ص . پ . - مشتق از افراختن و يا افراشتن - بلندى . و بلند . و بلندكننده . و سرافراز و گردن افراز يعنى سربلند و گردن بلند .

افراز

(

efr z

) م . ع . دست دادن شكار بانداختن . و قادر گرديدن بسوى جهت نزديكى يق افرزه الصيد افرازا . و تميز دادن و جدا كردن چيزى را .

افرازستان

(

afr zest n

) ا . پ .

عالم بالا .

افرازانيدن

(

afr z nidan

) ف م .

پ . بلند گردانيدن . و سربلند گردانيدن . و داراى سربلندى كنانيدن .

افرازرخ

(

afr z - rox

) ا . پ . قسمت برآمده‌تر از گونه .

افرازى

(

afr zi

) ا . پ . بلندى و ارتفاع . و درازى . و فراخى .

افرازيدن

(

afr zidan

) ف م . پ . بلند ساختن و افراختن . و آراستن و زيب دادن .

و خوش كردن .

افراس

(

afr s

) ا . پ . چادر و خيمه و خرگاه و ديوارهء خيمه .

افراس

(

afr s

) ع . ج فرس .

افراس

(

afr s

) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اسبها . و افراس آب : حبابهاى آب . و نيز اسب آبى .

افراس

(

efr s

) م . ع . گرفتن مال و چيزى گذاشتن از آن . و غفلت كردن شبان تا گرگ گوسفندى از رمهء وى ببرد . و پيش گذاشتن ستور را تا شير آن را اشكار كند و شخص وارهد . و افرس الرجل الاسد حماره اذا تركه له ليفرسه و ينجوهو .

افراسياب

(

afr si b

) ا خ . پ . پادشاه مشهور تركستان كه با پادشاهان كيان معاصر بوده . و بلغت زند فرانوهاراسيا ناميده مىشود .

افراش

(

efr c

) م . ع . باز ايستادن از چيزى يق ما افرش عنه اى ما اقلع . و سخن بد گفتن . و غيبت كردن . و شتر خردسال دادن .

و تنگ و باريك گردانيدن شمشير را . و تيز كردن آن را . و فرش گستردن جهت كسى . و فراشناك گرديدن جاى . و قفل كردن در را .

افراشانيدن

(

afr c nidan

) ف م . پ .

افراشت كنانيدن .

افراشتگى

(

afr ctegi

) ا . پ . مر . افراختگى .

افراشتن

(

afr ctan

) ف م . پ افراختن .

و برداشتن . و بلند ساختن .

افراشته

(

afr cte

) ص . پ . برداشته . و بلند گردانيده . و افراخته . و افراشته قد ص . : بلند قد . و موزون قد .

افراص

(

efr s

) م . ع . فرصت دست دادن .

افراض

(

efr z

) م . ع . عطا دادن كسى را .

و فريفته گردانيدن جهت كسى . و به حد نصاب رسيدن ستور در عدد يق افرضت الماشية .

افراط

(

af t

) ع . ج فرط .

افراط

(

efr t

) م . ع . فرمودن كسى را كار ما لا يطاق يق افرط عليه افراطا .

و افرط بيده الى سيفه : سبقت و مبادرت نمود در برآوردن شمشير از نيام . و نيز افراط :

پر و لبريز گردانيدن توشه‌دان را و حوض را از آب . و در پيش فرستادن . و فراموش نمودن كارى را . و بر تأخير داشتن . و از حد در گذشتن .

و عجله نمودن ابر بهار و شتاب باريدن .

و شتابى نمودن در كارى . و شتابانيدن . و فرستادن رسول را مخصوص حوايج خويش .

افراط

(

efr t

) ا . پ . - مأخوذ از تازى -