فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥
اعطر
اعصل
اعصل
(
sal
) ص . ع . كج باصلابت و سختى ج : عصال . و كج ساق . و دندان كج . و ملازم چيزى . و مايل و خميده بر چيزى . ج : عصل .
(
osl
) . و سهام عصل : تيرهاى كج .
اعصم
اعصم
(
a'sam
) ص . ع . آهو و بز كوهى كه يك دست يا هر دو دستش سپيد باشد و تمام ندام سياه يا سرخ . ج : عصم (
osm
) . و الغراب الاعصم : زاغ سرخ پا و سرخ منقار . و زاغى كه در بال آن پر سپيد بود . و يا پرهاى نوك هر دو بال وى سپيد باشد .
اعصم
اعصم
(
a'som
) ع . ج عصم (
esam
) و ج ج عصمة (
esmat
) .
اعصمة
اعصمة
(
a'semat
) ع . ج عصام .
اعصى
اعصى
(
a'si
) ع . ج عصا .
اعصيصاب
اعصيصاب
(
esis b
) م . ع . كوشش نمودن شتران در سير . و فراهم آمدن قوم .
و عصائب و جماعت شدن . و سخت گرديدن بدى . و سخت گرديدن روز .
اعصيلال
اعصيلال
(
e'sil l
) م . ع . عصا بدست گرفتن .
اعضا
اعضا
(
a'z
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندام و آلات . و باصطلاح طب اعضاى رئيسه : آلاتى از بدن را گويند كه داراى عمل عمده‌اى باشند مانند دماغ و قلب و ريه و كبد و كليه و جز آنها . و اعضاى تناسل :
فرج و رحم و متعلقات رحم و ذكر و بيضه و وعاى منى .
اعضاء
اعضاء
(
a'z '
) ع . ج عضو (
ozv
) و (
ezv
) .
اعضاب
اعضاب
(
e'z b
) م . ع . شاخ شكستن گوسپند و گوش شكافتن ناقه را .
اعضاد
اعضاد
(
a'z d
) ع . ج (
azd
) و (
azod
) و اعضاد الحوض : سنگها و بنا كه گرداگرد حوض را بدان برمىآورند . و همچنين است اعضاد الطريق و غيره .
اعضاد
اعضاد
(
ez d
) م . ع . به چپ و راست رفتن تير . يق رمى فاعضد .
اعضاض
اعضاض
(
a'z z
) ع . ج عضّ و عضّ .
اعضاض
اعضاض
(
ez z
) م . ع . گزانيدن . و بشمشير زدن . و خداوند شتران خوار گرديدن .
و دور تك و بسيار آب گشتن چاه . و خارناك و بسيار عفن شدن زمين . الحديث : من تعزى بعزاء الجاهلية فاعضوه بهن ابيه اى قولوا له اعضض اير ابيك و لا تكتوا عنه بالهن تنكيلاله و تأديبا .
اعضال
اعضال
(
e'z l
) م . ع . سخت گرديدن بر شخص كارى . و دشوار شدن زادن زن بچه را . و درمانده كردن . و مانده و عاجز نمودن بيمارى طبيب را . و ناخشنود شدن از كسى .
و ناخشنود داشتن . و تنگ آمدن . و حديث عمر رضى اللّه عنه : قد اعضل بى اهل الكوفة اى ضاقت على الحيل فى امرهم فانهم ما يرضون بامير و لا يرضى بهم امير .
اعضاه
اعضاه
(
e'z h
) م . ع . درخت عضاه رويانيدن زمين . و صاحب شتران عضاه خوار گرديدن . و دروغ بربافتن . و بهتان آوردن .
اعضب
اعضب
(
a'zab
) ص . ع . مرد بىيارىگر و كوتاه دست و برادر مرده . و مرد بىبرادر و تنها كه هيچ‌كس نداشته باشد . و ا . باصطلاح اهل عروض نوعى از تصرفات در مفاعلتن كه آن را خرم كنند و آن اسقاط ميم است پس فاعلتن شود و نقل كنند بسوى مفتعلن .
و كبش اعضب : تكهء گوش شكافته .
اعضد
اعضد
(
a'zad
) ص . ع . باريك بازو . و آنكه يك بازوى وى كوتاه باشد .
اعضمة
اعضمة
(
a'zemat
) ع . ج عضم (
azm
) .
اعضئلال
اعضئلال
(
e'ze'l l
) م . ع . بسيار درهم پيچيده و شاخ و برگ گرديدن درخت يق اعضالت الشجرة اعضئلالا .
اعط
اعط
(
aatt
) ص . ع . مرد دراز .
اعطا
اعطا
(
e't
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عطا و دهش و بخشش و اعطا كردن ف م . : دادن .
اعطاء
اعطاء
(
e't '
) م . ع . از همديگر گرفتن و دادن و عطا نمودن . يق اعطاه درهما اعطاء . و گردن نهادن يق اعطى البعير اى انقاد و لم يستعصب . و قبول كردن دعا را . و ما اعطاه للمال : چه نيكو دهش است .
اعطاب
اعطاب
(
e't b
) م . ع . هلاك كردن كسى را يق اعطبه اعطابا . و اعطب عليه : سخت خشم گرفت بر آن .
اعطاس
اعطاس
(
a't s
) ا . پ . شب‌گرد و پاسبان شب و تنقطار - و اين لفظ گويا مأخوذ از اعتساس تازى و يا احداث باشد .
مر . احداث .
اعطاش
اعطاش
(
e't c
) م . ع . تشنه يافتن شخص ستور را . و صاحب ستور تشنه شدن . و تشنه نمودن كسى را . و افزودن بر تشنگى شتران . و بند كردن از ورود .
اعطاف
اعطاف
(
a't f
) ع . ج عطف (
atf
) .
اعطال
اعطال
(
a't l
) ع . ج عطل (
atal
) و (
otol
) .
اعطال
اعطال
(
e't l
) م . ع . خالى كردن . و واگذاشتن چيزى را .
اعطان
اعطان
(
a't n
) ع . ج عطن (
atan
) .
اعطان
اعطان
(
e't n
) م . ع . بند كردن شتران نزديك آب . و فروخوابانيدن شتران پس از ورود . يا بازگردانيدن شتران بسوى خوابگاه بىآنكه آب خورده باشند . و انتظار آن كردن .
و گذاشتن شتران در عطن . و خداوند شتران عاطنة گرديدن .
اعطر
اعطر
(
a'tar
) ص . ع . خوشبوىتر .
الحديث : و عندى اعطر العرب اى اطيبها عطرا .