فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٣
اعسم
اعرنفاز
اعرنفاز
(
e'renf z
) م . ع . از سردى قريب بهلاك شدن يق اعرنفز الرجل .
اعرنفاط
اعرنفاط
(
e'renf t
) م . ع . گرفته و ترنجيده گرديدن .
اعرنكاس
اعرنكاس
(
e'renk s
) م . ع . گرد آمدن و برهم نشستن چيزى . و سخت و سياه گرديدن موى .
اعرواش
اعرواش
(
e'revv c
) م . ع . سوار گرديدن بر ستور يق اعروش الدابة .
اعرى
اعرى
(
a'r
) ص . ع . برهنه‌تر .
اعرية
اعرية
(
a'riat
) ع . ج عراء .
اعريراء
اعريراء
(
e'rir '
) م . ع . تنها رفتن . و بر اسب برهنه سوار شدن . و بر امر زشت مرتكب گرديدن يق اعروريت منه امرا قبيحا .
اعريراف
اعريراف
(
e'rir f
) م . ع . آماده گرديدن بدى را يق اعرورف اعريرافا . و اعرورف البحر : موج برآورد دريا . و اعرورف النخل : ستبر و درهم گرديد خرمابن مانند فش كفتار . و اعرورف الدم :
كف برآورد خون . و اعرورف الفرس :
باليد و بلند گرديد يال آن اسب . و اعرورف الرجل : برآمد آن مرد بر خرمابن .
اعز
اعز
(
aazz
) ص . ع . گرامى . و ارجمند .
و كم‌ياب . و طويل . و گرامىتر و ارجمندتر . و عزيزتر . و ا خ . نام چند .
اعز
اعز
(
aazz
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - عزيزتر و ارجمندتر .
اعزاء
اعزاء
(
aezz '
) ع . ج عزيز .
اعزاب
اعزاب
(
a'z b
) ع . ج عزب و عزيب .
اعزاب
اعزاب
(
e'z b
) م . ع . دور شدن . و دور كردن . و اعز به الله اى اذهبه ( لازم و متعدى ) .
و خداوند شتران دور رفته شدن . و بگياه دور رسيدن .
اعزاز
اعزاز
(
e'z z
) م . ع . ارجمند كردن .
و قوى گردانيدن . و تنگ گرديدن پستان ناقه .
و بر زمين درشت رسيدن . و دوست داشتن كسى را . و نمايان شدن آبستنى گوسپند . و گران گرديدن پستان آن . و دشوار برداشتن گاو بار را . و گرامى داشتن . و بزرگ آمدن غم بر كسى يق اعز على بما اصبت به و اعززت ( مجهولا ) بما اصابك .
اعزاز
اعزاز
(
e'z z
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعظيم و تكريم . و اعزاز و احترام :
ارجمندى و گرامى و بزرگى . و اعزاز كردن ف م . : تعظيم كردن و محترم داشتن .
اعزاف
اعزاف
(
e'z f
) م . ع . اعزف اعزافا :
شنيد عزيف ريگها را . مر . عزيف .
اعزال
اعزال
(
a'z l
) ع . ج عزل و اعزل .
اعزان
اعزان
(
e'z n
) م . ع . اعرن فلانا اعزانا : شريك نمود فلان را در نصيب و بهره و سپس هركس بهرهء خود را برد .
اعزب
اعزب
(
a'zab
) ص . ع . مرد بىزن .
الحديث : ان النبى صلى الله عليه و آله كان يعطى الاهل حظين و الاعزب حظا .
اعزة
اعزة
(
aezzat
) ع . ج عزيز .
اعزل
اعزل
(
a'zal
) ا . ع . ريگ تودهء جداگانه .
و ستور كج دنب كه از روى عادت باشد نه خلقة - و آن عيب است . و ابر بىباران . و كسى كه يكى از استخوانهاى سرينش ناقص باشد .
و مرد بىسلاح . ج : عزل و اعزل و عزّل و عزلان و معازل . و ا خ . يكى از دو سماك كه دو ستاره است بدان‌جهت كه سلاح ندارد چنان كه بارامح مىباشد يا آنكه در ايام طلوع آن باد و سردى نباشد .
اعزلة
اعزلة
(
a'zalat
) ا خ . ع . موضعى .
اعزه
اعزه
(
aezze
) ج ا . ع . - مأخوذ از تازى - مردمان با عزت و داراى شرف و اعتبار .
اعساب
اعساب
(
e's b
) م . ع . دويدن گرگ و گريختن آن .
اعسار
اعسار
(
e's r
) م . ع . نيازمند شدن . و تنگ‌دست گرديدن . و خواستن وام از غريم بوقت تنگ‌دستى او . و دشوار گرديدن زادن بچه بر زن . و بار ناگرفتن شتر ماده در سال نخست .
اعساف
اعساف
(
e's f
) م . ع . دم مرگ گرفتن شتر كسى را . و صاحب شتر قريب بموت شدن .
و بنده را به كار سخت داشتن . و بىدليل و بىراه در شب سير نمودن . و در قدح بزرگ نوشيدن لازم گرفتن .
اعسال
اعسال
(
a's l
) ا . ع . اطوار و روش و هو على اعسال من ابيه : او بر و تيره و روش پدر خود است . و نيز اعسال : ج عسل (
asal
) .
اعسال
اعسال
(
a's l
) ا . ع . اندام يق بعير حسن الاعسام : شتر نيكو اندام .
اعسام
اعسام
(
e's m
) م . ع . خشك گردانيدن دست و پا را . و اشك ريختن . و چشم فرو خوابانيدن . و دادن آنچه مطبوع باشد .
اعسان
اعسان
(
a's n
) ا . ع . نشان و آثار و جاى چيزى . و الواح شتر . و اعسان الارض :
هيزم باقىمانده و بيخ و تنهء بيشاخ و كندهء درخت . و نيز اعسان : ج عسن (
asn
) و (
esn
) و (
osn
) .
اعسان
اعسان
(
e's n
) م . ع . اندك از گياه رويانيدن زمين .
اعسجاج
اعسجاج
(
e'sej j
) م . ع . خميدن در رفتار از پيرى يق اعسج الشيخ اعسجاجا .
اعسر
اعسر
(
a'sar
) ص . ع . چپه‌دست . و دشوارتر .
و يوم اعسر : روز سخت يا روز بد . و اعسر يسر : آنكه بر دو دست برابر كار كند و اگر با دست چپ تنها كار كند او را اعسر گويند . و حمام اعسر : كبوتر كه در بال چپ آن سپيدى باشد .
اعسم
اعسم
(
a'sam
) ص . ع . مرد كج‌دست و پا از خشكى .