فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠١
اعراب
جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا اى منسوبا اليهم بلسانهم .
اعجمان
اعجمان
(
a'jamane
) ا . تثنيهء اعجم (
a'jam
) .
اعجمون
اعجمون
(
a'jamuna
) ع ج . اعجم (
a'jam
) .
اعجمى
اعجمى
(
a'jamiy
) ص . ع . ايرانى و فارسى . و هركس غير از عرب .
اعجنة
اعجنة
(
a'jenat
) ع . ج عجان .
اعجوبة
اعجوبة
(
o'jubat
) ص . ع . شگفت . و ا . كار شگفت . ج : اعاجيب .
اعجوبگى
اعجوبگى
(
o'jubegi
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - شگفتى .
اعجوبه
اعجوبه
(
o'jube
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - هر چيزى عجيب كه مردم را در شگفت اندازد .
اعد
اعد
(
aadd
) ص . ع . آماده‌تر و حاضرتر .
اعدا
اعدا
(
ad
) ا و ص . ع . - مأخوذ از تازى - دشمن . و اعداى دين و دولت : دشمن دين و دولت . و اعدا عدو بطور مبالغه يعنى سخت دشمن . و دشمن بزرگ .
اعداء
اعداء
(
a'd '
) ج ا . ع . دور شوندگان و مسافران . و ج عدى و عدى و عدوّ .
اعداء
اعداء
(
e'd '
) م . ع . يارى دادن و مدد كردن . و توانا گردانيدن بر چيزى . و در گذرانيدن غيرى را بسوى كارى . و دوانيدن اسب را . و ستم كردن . و نقل كردن چيزى را از صاحب خود به ديگرى . و دليرى كردن در سخن . و گذشتن چيزى از يكى به ديگرى .
اعداد
اعداد
(
a'd d
) ع . ج . عدة و عدد .
اعداد
اعداد
(
a'd d
) ج ا . ع - مأخوذ از تازى - عددها و شماره‌ها .
اعداد
اعداد
(
e'd d
) م . ع . آماده گردانيدن چيزى را . و ذخيره ساختن .
اعداد
اعداد
(
e'd d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آمادگى و تيارى و تهيه .
اعداق
اعداق
(
e'd q
) م . ع . به اندازه كردن كارى را . و دست انداختن در حوض مانند طالب چيزى .
اعدال
اعدال
(
a'd l
) ع . ج عدل و عدل .
اعدام
اعدام
(
e'd m
) م . ع . درويش گرديدن و نيازمند شدن يق اعدم اعداما و عدما . و اعدم فلانا : بازداشت فلان را . و اعدمه الله اعداما : نيست گرداند او را خداى . و اعدمنى الشيى :
ناياب شد بر من آن چيز و نيافتم آن را .
اعدام
اعدام
(
e'd m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نيست كردگى و نيست‌شدگى و نابودى و هلاك . و اعدام كردن ف م . : نيست و نابود كردن و هلاك نمودن .
اعدل
اعدل
(
a'dal
) ص . ع . عادل‌تر و با دادتر . و بيشتر تابع حكم خداى . و شايسته‌تر از براى حكم و از براى شهادت .
اعدى
اعدى
(
a'd
) ص . ع . بهتر دونده . و مخوف‌تر .
اعذاب
اعذاب
(
e'z b
) م . ع . دور نمودن چغرلاوه را از آب يق اعذب الماء . و اعذب القوم : شيرين و پاكيزه گرديد آب آن قوم . و نيز اعذاب : بازداشتن و گذاشتن چيزى را .
اعذار
اعذار
(
a'z r
) ع . ج عذر .
اعذار
اعذار
(
e'z r
) م . ع . بهانه كردن . و عذر آشكار نمودن . و پيدا كردن عذر را .
و ثابت گرديدن كسى را بهانه . و سستى كردن در كار . و مبالغه ناكردن با گمان مبالغه .
و مبالغه نمودن در كار - از لغات اضداد است - و بسيار گناه و بسيار عيب گرديدن يق لن يهلك الناس حتى يعذروا من انفسهم . و لگام دادن اسب را . و يا فسار ساختن براى اسب . و فسار نهادن . و ختنه كردن كودك را . و مهمانى ختنه كردن .
و داد دادن . و راستى كردن . و صاحب عذ شدن زن . و بهلاك نزديك گرديدن يق ضرب زيد فاعذر ( مجهولا ) يعنى زده شده زيد پس مشرف به هلاكت گرديد . و بر پشت زدن كسى را چندان كه اثر پيدا كند . و پليدناك شدن جاى .
اعذاق
اعذاق
(
a'z q
) ع . ج عذق .
اعذاق
اعذاق
(
e'z q
) م . ع . بخلاف رنگ گوسپند جهت علامت پشمى بر آن بستن . و بار آوردن كرم و جز آن .
اعذب
اعذب
(
a'zab
) ص . ع . گواراتر . و پاكيزه‌تر .
اعذبان
اعذبان
(
a'zab ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع .
آب و مى . و اكل و نكاح .
اعذبة
اعذبة
(
a'zebat
) ع . ج عذاب .
اعذق
اعذق
(
a'zoq
) ع . ج عذق .
اعر
اعر
(
aarr
) ص . ع . خرد كوهان يا بىكوهان . و رجل اعر : مرد خارش ناك . و حمار اعر : خر بزرگ سينه و ستبر گردن . و جمل اعر : شتر گرگين .
اعراء
اعراء
(
a'r '
) ع . ج عرو و عراء و عرى .
اعراء
اعراء
(
e'r '
) م . ع . چون واوى باشد گذاشتن و ترك كردن . و عريت دادن . و دور شدن از كسى . و عروة ساختن كوزه و جز آن را . و چون يائى باشد برهنه كردن و باز كردن از كسى جامه را يق اعراه الثوب و منه . و نيز يك سال بار دادن خرمابن كسى را . و در ميدان و گشادگى بىحجاب جاى گرفتن . و سير كردن .
اعراب
اعراب
(
a'r b
) ا ج . ع . تازيان بيابان باش . ج : اعاريب - اين كلمه جمع عرب نيست