فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩١
اطماع
اطلاع
اطلاع
(
ettel '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علم و وقوف و آگاهى و هشن و دانائى .
اطلاعا
اطلاعا
(
ettel an
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور آگاهى و بطور اطلاع . و از روى دانستگى و از روى فهميدگى .
اطلاعات
اطلاعات
(
ettel t
) پ . ج اطلاع .
اطلاعى
اطلاعى
(
ettel i
) ص . پ . منسوب به اطلاع .
اطلاف
اطلاف
(
etl f
) م . ع . بخشيدن . و رايگان و ناچيز گردانيدن . و باطل كردن خون دشمن .
اطلاق
اطلاق
(
atl q
) ع . ج طلق (
talq
) و (
tolq
) و (
toloq
) و (
talaq
) .
اطلاق
اطلاق
(
etl q
) م . ع . زهر خورانيدن دشمن را . و گشن دادن خرمابن . و رسيدن مردم . و بىمهار گرديدن شتران ايشان . و گشادن دست به نيكى . و رها كردن بندى از بند . و طلاق دادن زن را .
اطلاق
اطلاق
(
etl q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رهائى و آزادى . و خلاصى از قيد و بند .
و نجات . و آزادكردگى . و روانگى . و باز كردگى . و طلاق . و تخليهء شكم و اسهال . و على الاطلاق م ف . : بطور مطلق . و بطور شمول و شامل‌بودگى .
اطلاق
اطلاق
(
ettel q
) م . ع . منشرح شدن يق ما تطلق نفسه لهذا الامر اى لا تنشرح .
اطلال
اطلال
(
atl l
) ع . ج طلل (
talal
) . و ا خ . نام اسبى و يا ماده شترى .
اطلال
اطلال
(
etl l
) م . ع . اطل اطلالا ( مجهولا ) : رايگان رفت خون او . و اطله الله : ناچيز گرداناد خداى خون او را و رايگان . و اطل عليه : برآمد بر آن . و آگاه گرديد بر آن . و اططلت الارض ( مجهولا ) : باران رسيده شد زمين .
اطلام
اطلام
(
ettel m
) م . ع . اظلام و ستم كشيدن و احتمال كردن .
اطلاه
اطلاه
(
ettel h
) م . ع . بالا برآمدن . و آگاه شدن .
اطلب
اطلب
(
atlab
) ص . ع . جوينده‌تر و طالب‌تر .
و بازجسته‌تر .
اطلة
اطلة
(
atellat
) ع . ج طليل (
talil
) .
اطلخاح
اطلخاح
(
etlex x
) م . ع . جدا گرديدن .
و روان گرديدن اشك .
اطلخمام
اطلخمام
(
etlexm m
) م . ع . كند شدن بينائى . و تاريك شدن شب .
اطلس
اطلس
(
atlas
) ا . ع . جامهء كهنه . ج : طلس (
tols
) . و گرگ تيره رنگ سياهى آميخته . و هر چيز كه بر آن رنگ باشد . و مرد كه او را بزشتى متهم كرده باشند . و سياه مانند حبشى و مثل آن . و چرك و ريم . و نام سگى . و دزد . و درم بىنقش سكه . و سطح مقعر فلك نهم كه سطح محدب آن را عرش گويند .
اطلس
اطلس
(
atlas
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سر بىموى و لغسر و كل .
اطلس
اطلس
(
atlas
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - باصطلاح تشريح فقرهء اول از فقرهء گردن كه سر بر آن سوار است . و در اصطلاح جغرافى كتابى كه مركب است از صفحه‌هاى نقشهء جغرافى و نوعا هر كتاب نقشه‌اى را اطلس نامند مانند اطلس جغرافى و اطلس تشريح .
اطلس
اطلس
(
atlas
) ا . پ . جامهء ابريشمى پرز دارى كه روى آن پرزدار و پشتش بىپرز باشد و پرزش كمتر از مخمل بود .
اطلسى
اطلسى
(
atlasi
) ا . پ . يك قسم گلى الوان . و خصى سياه .
اطلط
اطلط
(
atlat
) ص . ع . هو اطلط منه : او زيركتر است از آن .
اطلنساء
اطلنساء
(
etlens '
) م . ع . روان گرديدن خوى در تمام بدن . و از جائى به جائى شدن .
اطلنفاء
اطلنفاء
(
etlenf '
) م . ع . دوسيدن به زمين .
اطله
اطله
(
atlah
) ص . ع . واد اطله :
وادى بىآب . ج : طله (
tolh
) .
اطلية
اطلية
(
atliat
) ع . ج طلاء .
اطم
اطم
(
atm
) م . ع . اطم البئر اطما ( از باب ضرب ) : تنگ ساخت دهانهء چاه را .
و اطم بيده : گزيد دست خود را . و اطم على البيت : فروهشت پرده‌هاى خانه را . و اطم ( مجهولا ) اطما : مبتلا شد به علت اطام .
اطم
اطم
(
atam
) م . ع . اطم اطما ( از باب سمع ) : خشم گرفت . و اطم اليه : منظم گرديد بسوى او . و اطم الرجل : به بيمارى اطام مبتلا گشت آن مرد . و كذلك اطم البعير .
اطم
اطم
(
otom
) ا . ع . كوشك و هر قلعهء سنگين . و هر خانهء چهارگوشهء مسطح . ج : آطام و اطوم . و اطم الاضبط ا خ . : قلعه‌ايست در يمن كه اضبط بن قريع بعد از تاراج صنعاء آن را بنا كرد .
اطم
اطم
(
otom
) و (
otm
) ج ا خ . ع . قلعه‌هاى چند مراهل مدينه را . ج : آطام . و واحد آنها را اطمة گويند .
اطماح
اطماح
(
etm h
) م . ع . برداشتن و بلند كردن نگاه را يق اطمح البصر اطماحا .
اطمار
اطمار
(
atm r
) ع . ج طمر (
temr
) .
اطمار
اطمار
(
etm r
) م . ع . اطمر الفرس قضيبه فى غلافه : داخل كرد آن اسب همهء نرهء خود را در غلافش . و نيز اطمار :
برجهانيدن .
اطمار
اطمار
(
ettem r
) م . ع . اطمر على فرسه اطمارا : از پس برجست بر اسب خود .
اطماط
اطماط
(
atm t
) ا . پ . قسمى از جوز هندى و بندق هندى .
اطماع
اطماع
(
atm '
) ع . ج طمع (
tama '
)