فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٠
اصمقرار
رأس اصلع .
اصلف
اصلف
(
aslaf
) ص . ع . مكان اصلف :
جاى درشت و خشن . ج : اصالف .
اصلم
اصلم
(
aslam
) ص . ع . گوش بريده .
ج : صلم (
solm
) يق رجل اصلم .
اصلم
اصلم
(
aslam
) ا . ع . باصطلاح عروض بودن آخر جزء و تد مفروق . و نيز اصلم :
كيك .
اصلنطاح
اصلنطاح
(
eslent h
) م . ع . فراخ شدن يق اصلنطح البطحاء : فراخ شد جوى سنگلاخ .
اصلهباب
اصلهباب
(
eslehb b
) م . ع . دراز و ممتد گرديدن چيزى بر جهت خود .
اصلهمام
اصلهمام
(
eslehm m
) م . ع . سخت و استوار گرديدن يق اصلهم الشيى اصلهماما .
اصلى
اصلى
(
asli
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به اصل و بنلادى و ذاتى و فطرى . و حقيقى . و جبلى و طبيعى . و معنوى .
و درست . و خالص و بىغش .
اصليان
اصليان
(
asli n
) پ . ج اصلى . و مردمان شريف پاك‌نژاد .
اصليت
اصليت
(
eslit
) ا . پ . شمشير زدودهء بران و آهيخته .
اصليه
اصليه
(
asliye
) ص ج . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهاى اصلى .
اصم
اصم
(
asamm
) ص ع . كر و سخن ناشنو و كلياوه . ج : صمّ و صمان (
somm n
) . و وافق دعاءه قوما صما يعنى نمىشنوند ملامت او را . و مرد سفله و فرومايه و بىعقل . ج : صمّ . و حجر اصم : سنگ سخت رست . و شهر الله الاصم : ماه رجب كه از ماه‌هاى حرام است و فرياد مستغيث و جنبش جنگ و بانگ سلاح در اين ماه شنيده نمىشود . و دلاور كه كسى در وى طمع نكند و از عزيمتش برگردانيدن نتواند . و ا . مار كه فسون نپذيرد . و حاتم الاصم ا خ . : مردى است از اولياى كبار .
اصماء
اصماء
(
esm '
) م . ع . رسانيدن تير را بصيد و آن را معاينه كشتن يق رمى الصيد فاصماه . و گرفتن اسب لگام را بطور استوار به دهان خود . و گزيدن بر وى . و رفتن و برگشتن . و برجستن . و شتابى كردن .
اصمات
اصمات
(
esm t
) م . ع . رسيدن مر زمين را آخر دو سال در كشته نشدن آن يق اصمتت الارض اصماتا . و بند گرديدن زبان مريض . و خاموش بودن .
و خاموش كردن ( لازم و متعدى است ) . و مصمت و رست كردن چيزى را .
اصمار
اصمار
(
asm r
) ع . ج صمر (
somr
) .
اصمار
اصمار
(
esm r
) م . ع . بخل كردن . و منع نمودن . و سخت ترش گرديدن شير . و درآمدن مردم در وقت غروب آفتاب .
اصماغ
اصماغ
(
esm q
) م . ع . بسيار شدن آب دهان . و صمغ برآمدن از درخت . و صاحب صمغ گرديدن . و شير تازه و خوب دادن گوسفند .
اصماق
اصماق
(
esm q
) م . ع . فراز كردن درد يا باز گردانيدن آن . و محكم كردن آن .
و برگرديده شدن مزهء شير و يا آب و تباه گرديدن آنها .
اصمام
اصمام
(
esm m
) م . ع . كر شدن . و اصمه الله : كر گرداند او را خداى ( لازم و متعدى ) يق اصمه الله فصم و اصم .
و سربند ساختن از براى شيشه . و كر يافتن كسى را .
اصمان
اصمان
(
asamm ne
) ا خ . بصيغهء تثنيه . ع . اصم الجلجاء و اصم السمرة :
نام دو موضع است .
اصمة
اصمة
(
osommat
) ا . ع . قسمت وسطى از هر چيز .
اصمت
اصمت
(
asmat
) ص . ع . خاموش .
اصمت
اصمت
(
esmet
) ا . ع . خالى و نامعلوم . و تركته ببلدة اصمت او بصحراء اصمت او بوحش اصمت ( در هر سه بطور اضافه ) : گذاشتم او را در بيابانى خالى از مونس و يار يا به جائى كه معلوم نمىشود كجاست .
اصمح
اصمح
(
asmah
) ا . ع . مرد مردانه كه بشكند سرهاى پهلوانان را بضرب شمشير و نيزه .
اصمخة
اصمخة
(
asmexat
) ع . ج صماخ .
اصمخداد
اصمخداد
(
esmexd d
) م . ع . برآماسيدن از خشم يق اصمخد اصمخدادا .
اصمع
اصمع
(
asma '
) ص . ع . خرد گوش .
ج : صمع (
som '
) .
اصمع
اصمع
(
asma '
) ا . ع . شمشير بران .
و آنكه بر اشرف برميايد . و مرد سراسيمه و شوخ و بىباك . و شتا لنگ خرد و لطيف .
و گياهى كه هنوز بار آن از غلاف بر نيامده باشد . و پر دراز لطيف . و يا بهترين پر . ج :
صمعان (
som ' n
) . و ا خ . نام شخصى . و بنو اصمع ج ا خ . : گروهى از تازيان .
اصمعان
اصمعان
(
asma ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع .
دل هوشيار و راى پركار و با خرم .
اصمعداد
اصمعداد
(
esme'd d
) م . ع . بشتاب رفتن .
اصمعى
اصمعى
(
asma'iy
) ا خ . ع . نام يكى از ائمهء لغت كه منسوب است به اصمع جد خود .
اصمقرار
اصمقرار
(
esmeqr r
) م . ع . نيك ترش گرديدن شير . و سخت گرم شدن آفتاب و روز .