فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥

آدابگاه

جاء آخريا يعنى آمد سپس همه .

آخريان

(

xery n

) ا ج . پ . متروكات خانه و متاع و كالا و سلعه .

آخريان

(

xeri n

) ا ج . پ . چيزهاى تازه .

آخرين

(

xerin

) ع . ج آخر - مقابل اولين - يق من الاولين و الاخرين .

آخرين

(

xerin

) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب به آخر و آخرين تحويل ا خ . : قيامت .

آخسته

(

xaste

) ا . پ . مدخل دالان و آستانه .

آخسمه

(

xsame

) و (

xsome

) ا . پ .

بوزهء صاف كرده شده كه آن را اخسمه (

axsame

) نيز گويند .

آخسى

(

xsi

) ا خ . پ . شهرى در فرغانهء تركستان كه اثير الدين شاعر از اهل آنجاست .

آخسيكت

(

xsikat

) ا خ . پ . مر .

آخسى .

آخش

(

) ا خ . پ . يكى از موبدان قديم ايران كه مادهء آخشيجان را پروردگار تصور كرده بود .

آخش

(

xac

) ا . پ . قيمت و بها و ارزش .

و آخش دادن ف م . قيمت دادن .

آخشمه

(

xcome

) ا . پ . آخسمه .

آخشنج

(

xcanj

) ص . م ف . پ . مخالف و ضد .

آخشيان

(

xci n

) ج ا . پ . پيروان آخش موبد .

آخشيج

(

xceyj

) ص . پ . نقيض و مخالف و ضد .

آخشيج

(

xceyj

) ا . پ . هر يك از چهار عنصر .

آخشيجان

(

xceyj n

) ج ا . پ . عناصر چهارگانهء متقدمين .

آخشيجستان

(

xceyjest n

) ا خ . پ .

آنچه در تحت كرهء ماه واقع شده . و محل عناصر چهارگانه .

آخشيك

(

xceyk

) و

آخشيگ

(

xceyg

) ص . پ . آخشيج و ضد و مخالف .

آخشيگان

(

xceyg n

) ج ا . پ .

آخشيجان .

آخشيجىسرا

(

xceyji - sar

) ا خ . پ .

جهان چهار عنصر كه اين دنيا بود .

آخككمند

(

xkakmand

) ا . پ . اسبهاى جهت بازى بچه‌ها .

آخمسه

(

xmose

) ا . پ . شرابى كه از آرد جو و آرد ارزن سازند و بوزه و آخسمه نيز گويند .

آخنى

(

xeniy

) ع . ا . جامه‌اى كه داراى خطوط باشد . و كتان پست بىكاره .

آخنية

(

xeniyat

) ا ج . ع . كمانها و و قوسها .

آخور

(

xor

) ا . پ . اصطبل و جاى علوفه خوردن اسبان و ساير حيوانات سوارى و باركش و آخور چرب : عيش و شادى و عشرت و بسيارى اطعمه و فراخى روزى . و آخور خشك و يا آخور سنگين : آخورى كه در آن كاه و علف نباشد . و جاى و مقامى كه در آن نفع و حاصلى نبود .

آخور

(

xor

) ا . پ . استخوان بالاى سينه و زير گردن كه ترقوه نيز گويند .

آخور سالار

(

xor - s l r

) ا . پ .

ريش سفيد اصطبل و ميرآخور .

آخورك

(

xorak

) ا . پ . ترقوه .

آخون

آخون (

xon

) و آخوند

(

xond

) ا . پ . خطيب و واعظ . و لقب اشخاص عمامه‌دار كه از علوم ادبيه با اطلاع باشند مانند آخوند ملا محمد باقر . و استاد و معلم خواه زن باشد خواه مرد .

آخية

(

xiat

) و (

xiyat

) ا . ع .

چوبى كج و يا رسن و يا دوالى كه هر دو طرف آن را در ديوار يا كوه يا زمين نيك فروبرند و ميان آن حلقه مانندى بيرون باشد و چارپايان را بدان بندند . ج : اخايا (

ax y

) و اواخى (

av xiy

) و نيز آخية : طناب خيمه . و حرمت و عهد و لفلان اواخى و اسباب ترعى يعنى براى فلان وسائل و اسبابى است كه رعايت كرده مىشود . و له عندى آخية : او را نزد من وسيلهء قريبى است . و فلان آخية اباء زيد يعنى فلان بقيهء آباى زيد است كه از پدران زيد سواى او كسى زنده نمانده .

آخير

(

xir

) ا . پ . بنياد خانه . و گچ و ساروج و خشت .

آخيز

(

xiz

) ا . پ . ساروج و گچ .

آخيزگر

(

xiz - gar

) ا . پ . گچ‌پز .

آخيسه

(

xise

) ا . پ . مرالى كه رهنماى گله بود . و سنگ و علامتى كه در بيابان قرار مىدهند و مردم بهدايت آن حركت كرده به منزل مىرسند . و علامت فرسخ . و چيز ناقص و ناتمام .

آخيه

(

xie

) ا . پ . هادى و رهنماى گله .

و ستايش . و لعاب و آب دهن . و حد و سرحد .

و سرزمين و حصار .

آد

(

) كلمهء حرف كه چون در آخر فعل درآيد دلالت بر دعا كرده صيغهء دعا بنا مىگردد مانند كناد و شنواد .

آد

(

) ا . ع . غلبه و قوت .

آداب

(

d b

) ع . ج ادب .

آداب

(

d b

) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى سلوك و رسوم و اطوار . و عادات نيك . و طريقهء رفتار و گفتار . و تحيات و تكريمات . و آداب فاضله : نام كتابى در لغت فارسى و عربى و هندى تأليف قاضى محمود دهلوى .

آدابگاه

(

d b - g h

) ا . پ . آنجاى از قصر سلاطين كه در آنجا به پادشاه تعظيم مىكنند .