فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٤
اصحمة
كه واحد ندارد .
اصبع
اصبع
(
asba '
) و (
asbe '
) و (
asbo '
) و (
esba '
) و (
esbe '
) و (
esbo '
) و (
osba '
) و (
osbe '
) و (
osbo '
) ا . ع . انگشت - مذكر و مؤنث هر دو آيد ولى بيشتر مؤنث آيد - ج :
اصابع . و على ماشيته اصبع يعنى بر ستور آن اثرى نيكو است . و كذا فى هذا الامر اصبع اى امر حسن . و هو مغل الاصبع يعنى او خائن است .
و نيز اصبع ا خ . : كوهى در نجد . و ذو الاصابع : لقب چند نفر شاعر . و اصبع خفان : بنائى بس عالى و بزرگ نزديك كوفه . و ذات الاصبع : لقب شخصى . و ابو الاصبع : كنيهء شخصى .
اصبغ
اصبغ
(
asbaq
) ص . ع . سيل بزرگ .
و كسى كه در هنگام كتك خوردن در جامه‌اش ريده باشد . و گل و لاى تنك سياه . و مرغ سپيد دم . و اسب سپيد پيشانى يا سپيد اطراف گوش و يا سپيد فش و دم . و ا خ . : نام واديى به بحرين . و نام چند نفر .
اصبوحة
اصبوحة
(
osbuhat
) ا . ع . صباح . و اتيته اصبوحة كل يوم : آمدم او را صباح هر روز .
اصبوع
اصبوع
(
asbu '
) ا . ع . اصبع و انگشت .
ج : اصابيع .
اصبهان
اصبهان
(
esbah n
) ا خ . ع . مر .
اصفهان .
اصبهبذية
اصبهبذية
(
esbahbaziyat
) ا خ . ع .
نوعى از درهمهاى عراق . و مدرسه‌اى در بغداد ميان دو كوچه .
اصبى
اصبى (
asbi
) و اصبيه
(
asbiat
) ع . ج صبى (
sabiy
) .
اصبيحاح
اصبيحاح
(
esbih h
) م . ع . فورموى شدن كه سرخ نيم سير باشد .
اصت
اصت
(
ast
) م . ع . بىروئيدگى شدن زمين - و اين را در وقتى گويند كه در زمين تره و گياهى نباشد .
اصتقار
اصتقار
(
esteq r
) م . ع . افروخته شدن آتش .
اصتلاح
اصتلاح
(
estel h
) م . ع . باهم ديگر نيكى كردن . و آشتى نمودن . و فراهم آمدن قومى بر امرى .
اصح
اصح
(
asahh
) ص . ع . صحيح‌تر و درست‌تر .
و تندرست‌تر .
اصحا
اصحا
(
asehh
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان صحيح و سالم و تندرست .
اصحاء
اصحاء
(
esh '
) م . ع . اصحى السكران اصحاء : هشيار شد آن مست .
و اصحت السماء : گشاده و بىابر شد آسمان و ابرهاى آن متفرق و پريشان گرديد .
و اصحى فلان : در روز گشاده رفت فلاى به جائى .
اصحاء
اصحاء
(
asehh '
) ع . ج صحيح (
sahih
) .
اصحاب
اصحاب
(
ash b
) ع . ج صحب (
sahb
) و ج ج صاحب .
اصحاب
اصحاب
(
ash b
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - ياران . و اصحاب پيغمبر و ائمه عليهم السلام ج ا خ . : كسانى را گويند كه درك فيض و خدمت آن بزرگواران را كرده باشند . و اصحاب جنت :
اهل جنت . و اصحاب نار : اهل نار و دوزخ . و اصحاب دولت : كسانى كه داراى دولت و مكنت باشند . و اصحاب كهف ج ا خ . : چند نفر بودند كه مدت سيصد سال در غار خوابيده بودند .
اصحاب
اصحاب
(
esh b
) م . ع . اصحب الرجل اصحابا : صاحب پسر بالغ شد آن مرد . و صاحب يار و مصاحب گرديد . و كسى را مصاحب چيزى گردانيدن . و يا آن چيز را صاحب آن ساختن يق اصحبته الشيى . و اصحب فلانا : نگاهانى كرد فلان را . و بازداشت آن را . و منه اللهم اصحبنا فى سفرنا اى احفظنا و ارجعنا بانامك و عهدك . و رام گرديدن شتر بعد سختى و رميدگى يق اصحب البعير و كذا اصحبت الناقة . و موى و پشم مشك را باقى گذاشتن يق اصحب الزق .
و اصحب الماء : چغرلاوه آورد آب .
و اصحب الاديم : موى گذاشت بر پوست .
اصحاح
اصحاح
(
esh h
) م . ع . صاحب اهل و مواشى تندرست شدن . و اصح الله فلانا : دور گرداند خداى از فلان بيمارى را و تندرست گرداند او را .
اصحار
اصحار
(
esh r
) م . ع . به صحرا بيرون شدن . و فراخ گرديدن جاى . و يك چشم گرديدن مرد .
اصحاف
اصحاف
(
esh f
) م . ع . فراهم آمدن نامه‌ها . و فراهم آوردن يق اصحف الشيى ( مجهولا ) اذا جمعت فيه الصحف .
و منه المصحف للقرآن .
اصحب
اصحب
(
ashab
) ص . ع . حمار اصحب : خر كه رنگش مايل بسرخى باشد .
اصحر
اصحر
(
ashar
) ص . ع . سرخ سپيدى آميخته . و حمار اصحر : خر سرخ سپيدى آميخته . وا . شير بيشه .
اصحل
اصحل
(
ashal
) ص . ع . رجل اصحل :
مرد گلو گرفته آواز .
اصحم
اصحم
(
asham
) ص . ع . سياه بزردى مايل . ج : صحم (
sohm
) يق حمار اصحم .
اصحمة
اصحمة
(
ashamat
) ا خ . ع . نام نجاشى پادشاه حبشه كه در عهد حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله بود و به آن حضرت ايمان