فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٣
اصبرة
اصاد
اصاد
(
es d
) ا . ع . مغاكى ميان كوهها كه در آن آب جمع شود . و چيزى مانند طبق .
و ذات الاصاد ا خ . : موضعى .
اصادة
اصادة
(
es dat
) م . ع . رنجانيدن شتر .
و درمان كردن آن از علت صاد - از لغات اضداد است .
اصادق
اصادق
(
as deq
) ع . ج ج صديق .
اصار
اصار
(
es r
) ا . ع . ميخ طناب خيمه . و زنبيل . و گياه . و گليمى كه در آن گياه پر كرده آرند . ج : اصر و آصرة .
اصار
اصار (
es r
) و اصارة
(
es rat
) ا . ع . رسن كوتاه كه دامن خيمه را بدان بميخ بربندند .
اصارة
اصارة
(
es rat
) م . ع . چون واوى باشد كج كردن و بشكستن چيزى . و چون يائى بود بازگردانيدن چيزى را . و ميل دادن كسى را بسوى چيزى .
اصارم
اصارم (
as rem
) و اصاريم
(
as rim
) ع . ج اصرام و ج ج صرم .
اصاص
اصاص
(
as s
) ع . ج اصّ و اصّ و اصّ .
اصاصة
اصاصة
(
es sat
) م . ع . خرماى بلايه آوردن خرما بن .
اصاطل
اصاطل
(
as tel
) ع . ج اصطبل (
establ
) .
اصاعد
اصاعد
(
ess od
) م . ع . بالا برآمدن .
اصاغر
اصاغر (
as qar
) و اصاغرة
(
as qerat
) ع . ج اصغر (
asqar
) .
اصافة
اصافة
(
es fat
) م . ع . چون واوى بود يق اصاف الدهر عنى شره : بازدارد و يك‌سو كند خداى از من شر او را . و چون يائى بود كسى را در پيرى بچه شدن . و در تابستان درآمدن . و دور كردن بدى را از كسى .
اصالة
اصالة
(
es lat
) م . ع . با اصل گرديدن درخت و ثابت و راسخ شدن بيخ آن . و با اصل شدن مرد . و خليفهء ثابت رأى گرديدن . و نيكو شدن رأى كسى .
اصالة
اصالة
(
es latan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از طرف خود و از جانب خود - مقابل وكالة .
اصالت
اصالت
(
es lat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نجابت و اصيلى و صاحب نژاد . و ضد وكالت .
و اصالت داشتن ف ل . : نجابت داشتن و اصيل بودن و داراى نژاد بودن .
اصالح
اصالح
(
ess loh
) م . ع . با هم آشتى كردن .
و نيكوئى نمودن .
اصالف
اصالف
(
as lef
) ع . ج اصلف (
aslaf
) .
اصالق
اصالق
(
as leq
) ع . ج اصلاق و ج ج صلق (
salaq
) .
اصاءيد
اصاءيد
(
as 'id
) ع . ج اصياد و ج ج صاد .
اصاءيل
اصاءيل
(
as 'il
) ع . ج اصيل (
asil
) .
اصباء
اصباء
(
asb '
) ع . ج صبا .
اصباء
اصباء
(
esb '
) م . ع . چون مهموز باشد برآمدن ثريا . و انگشت نهادن در طعام و ناگاه هجوم آوردن بر مردم . و چون واوى بود مشتاق كردن زن بسوى كودكى كسى را . و خواندن كسى را بسوى آن . و درآمدن در باد صبا . و دل بردن از كسى . و بچه‌ناك شدن زن . و باد صبا آوردن روز .
اصباب
اصباب
(
asb b
) ع . ج صبب (
sabab
) .
اصباب
اصباب
(
esb b
) م . ع . در نشيب درآمدن .
اصباح
اصباح
(
asb h
) ع . ج صبح (
sobh
) .
اصباح
اصباح
(
esb h
) م . ع . درآمدن در بامداد .
و به جائى شدن در آن . و بامداد كردن . و گرديدن .
و خبردار شدن . و انجام كار نگريستن يق اصبح ( بصيغة الامر ) اى انتبه و ابصر رشدك .
اصباح
اصباح
(
esb h
) ا . ع . بامداد .
اصبار
اصبار
(
asb r
) ع . ج صبر (
sobr
) و (
sebr
) يعنى كرانه و ستبرى هر چيزى و طرف آن . و ابر سپيد . و ملا الكأس الى اصبارها اى رأسها و اطرافها . و اخذه باصباره اى بجميعه . و اذا القى الرجل الشدة يق لقيها باصبارها : سختى ديد تا بلبهاى آن .
اصبار
اصبار
(
esb r
) م . ع . شكيبائى فرمودن كسى را و صابر گردانيدن . و بازداشتن كسى را .
و خوردن صبيرة را . و افتادن در بلا . و نشستن بر صبيرة .
و بند كردن سر شيشه را . و سخت ترش گرديدن شير . و ما اصبرهم على النار : چه چيز دلير گردانيده است اينها را بر آتش .
و چه چيز عمل كنانيده است از اينها عمل اهل نار .
اصباغ
اصباغ
(
asb q
) ع . ج صبغ (
sebq
) و (
sebaq
) .
اصباغ
اصباغ
(
esb q
) م . ع . تمام كردن . و كامل گردانيدن نعمت را . و غورهء خرما بن به پختن درآمدن . و بچهء موى برآورده افگندن شتر . و اصبغ يده فى لحم خنزير و دمه يعنى خورد آن را .
اصباهان
اصباهان
(
esb h n
) ا خ . ع .
اصفهان .
اصبح
اصبح
(
asbah
) ص . ع . مرد فورموى .
و شير بيشه بدان جهت كه فورمو است . و شعر اصبح : موى سپيد مايل بسرخى . و ذو اصبح ا خ . : لقب يكى از ملوك يمن از اجداد امام مالك بن انس .
اصبحى
اصبحى
(
asbahiy
) ا . ع . تازيانه - نسبة على ذى اصبح .
اصبر
اصبر
(
asbar
) ص . ع . صابرتر . و دليرتر . و شكيباتر . و ما اصبرهم على النار : چه چيز دلير گردانيده است آنها را بر آتش .
اصبرار
اصبرار
(
esber r
) م . ع . شكيبائى كردن .
اصبرة
اصبرة
(
asberat
) ا ج . ع . گوسپندان و شترانى كه بامداد بچرا روند و شبانگاه باز آيند و به سفر روند - و اين كلمه اسم جمعى است