فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٢
اصاخة
اشهباب
اشهباب
(
echeb b
) م . ع . سپيد موى شدن اسب .
اشهبان
اشهبان
(
achab ne
) ا . بصيغهء تثنيه ع .
دو سال بىباران كه در ميان آن دو سال با باران و سبزه باشد .
اشهر
اشهر
(
achar
) ص . ع . آشكارتر . و مشهورتر .
اشهر
اشهر
(
achor
) ع . ج شهر (
cahr
) . و اشهر الحرم : ماه ذىقعده و ذىحجه و محرم و رجب . و اشهر معلومات : ماه شوال و ذىقعده و ذىحجه و محرم .
اشهل
اشهل
(
achal
) ص . ع . رجل اشهل :
مرد ميش چشم .
اشهل
اشهل
(
achal
) ا خ . ع . نام بتى و بنو عبد الاشهل كه بطنى از عرب مىباشند منسوب به اين بت‌اند . و نيز اشهل : نام مردى .
اشهلال
اشهلال
(
echel l
) م . ع . ميش چشم شدن .
اشهى
اشهى
(
ach
) ص . ع . دوست داشته‌تر .
و آرزومندتر و خواهنده‌تر .
اشهياب
اشهياب
(
echib b
) م . ع . سبز خنك شدن اسب . و خشك شدن كشت و جاى جاى سبز ماندن .
اشى
اشى
(
acy
) م . ع . اشى الكلام اشيا ( از باب ضرب ) : بر بافت سخن را و بياراست آن را بدروغ . و اشى اليه اشيا ( از باب سمع ) : مضطر گرديد بسوى آن .
اشى
اشى
(
aciy
) و (
ociy
) ا . غره و سپيدى پيشانى اسب .
اشى
اشى
(
ociy
) ا . ع . سپيدى ساق اسب .
اشى
اشى
(
ocayy
) ا . ع . خرما بن خرد و كوچك .
و ا خ . نام واديى .
اشيا
اشيا
(
acy
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزها .
اشياء
اشياء
(
acy '
) ع . ج شىء (
cay '
) .
اشياء
اشياء
(
ecy '
) م . ع . مضطر گردانيدن كسى را به پناه گرفتن .
اشياخ
اشياخ
(
acy x
) ع . ج شيخ (
cayx
) .
و اشياخ النجوم ج ا خ . : اصول ستارگان كه هفت ستاره باشند .
اشياع
اشياع
(
acy '
) ع . ج شيع (
cay '
) و شيعة (
ci'at
) .
اشياف
اشياف
(
acy f
) ج ا . پ . شيافها و اشياف ماميثا : شيافهائى كه از ماميثا سازند و در داروى چشم به كار برند .
اشياوات
اشياوات
(
acy v t
) ع . ج شىء (
cay '
) .
اشيايا
اشيايا
(
acy y
) ع . ج شىء (
cay '
) .
اشيب
اشيب
(
acyab
) ص . ع . سپيد مو . و پير .
ج : شيب (
coyob
) و (
cib
) و يوم اشيب :
روز سرد با ابر تنك بىباران .
اشير
اشير
(
acyor
) ع . ج شيار يعنى روزهاى شنبه .
اشيم
اشيم
(
acyam
) ص . ع . خالدار . ج : شيم (
cim
) .
اشيم
اشيم
(
acyam
) ا خ . ع . نام شخصى . و بنو اشيم : نام قبيله‌اى از تازيان .
اشيه
اشيه
(
acyah
) ص . ع . عيب‌گوتر .
اشيهه
اشيهه
(
acihe
) ا . پ . آشيهه و آواز و شيههء اسب .
اص
اص
(
ass
) و (
ess
) و (
oss
) ا . ع . ج اصل :
اصاص و اصاص .
اص
اص
(
ass
) م . ع . اصه اصا ( از باب نصر ) شكست و نرم گردانيد آن را . و اص بعضهم بعضا : انبوهى نمودند بعضى بر بعضى . و اص الشيى اصا : ( از باب ضرب ) : درخشيد آن چيز و اصت الناقة اصا ( از باب نصر و ضرب ) :
سخت گرديد گوشت آن ماده شتر . و محكم گرديد پيوستگى الواج آن . و بسيار شير شد . - عجب در اين است كه ائمهء لغت عرب هرجا لفظ و كلمهء بيگانه‌اى ديده‌اند كه معنيش را نفهميده آن را از زبان عرب دانسته و اشتقاقى از اين زبان براى آن فرض كرده و زبان عرب را ام الالسنه تصور كرده‌اند . مثل آنكه صاحب قابوس مىگويد اصبهان كه نام شهر مشهوريست اصل آن اصت‌بهان بوده يعنى فربه شد زن صاحب ملاحت و اين شهر را براى حسن هوا و شيرينى آب و بسيارى فواكه بدين نام ناميده‌اند و غافل بوده‌اند از اينكه بناى شهر اصفهان در وقتى شده كه تازيان جز معدودى مردمان وحشى چادرنشين بيش نبوده‌اند و از تمدن و مدينه به كلى بىخبر . و از اين قبيل تصورات بسيار دارند و از اين جهت است كه ما از ذكر آنها در همه جا اعراض كرده و مىكنيم .
اصاء
اصاء
(
es '
) م . ع . بانگ آوردن كسى را .
اصآب
اصآب
(
es ' b
) م . ع . رشك‌ناك گرديدن سر .
اصابة
اصابة
(
es bat
) م . ع . آهنگ كردن . و برآمدن . و راست آوردن . و آهنگ راست كردن . و يافتن . و رسيدن چيزى را . و حاجت مند شدن . و دردمند و مصيبت‌زده كردن . و رسيدن تير نشانه را .
اصابع
اصابع
(
as be '
) ع . ج اصبع (
esba '
) .
و اصابع الفتيات . فرنگمشك . و اصابع هرمس : سورنجان . و اصابع العذارى :
نوعى از انگور دراز . و اصابع صفر : گياهى . و اصابع فرعون : چيزى مشابه بمرو و بدرازى انگشتى از درياى حجاز آيد . و اصابع زينب :
نوعى از حلوا . و ذو الاصابع ا خ . : نام شخصى .
و از القاب . و ذات الاصابع : موضعى .
اصابل
اصابل
(
as bel
) ع . ج اصطبل (
establ
) .
اصابيع
اصابيع
(
as bi '
) ع . ج اصبوع .
اصاتة
اصاتة
(
es tat
) م . ع . آواز كردن و بانگ برآوردن .
اصاحيب
اصاحيب
(
as hib
) ع . ج اصحاب و ج ج صحب (
sahb
) .
اصاخة
اصاخة
(
es xat
) م . ع . گوش داشتن .