فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤

آخريا

آجنگان

(

jang n

) ا خ . پ . قريه‌اى از توابع سرخس .

آجودان

(

jud n

) ا . پ . مر . آجدان .

آجى

(

) ا خ . پ . رودخانه‌اى در كنار شهر تبريز كه بدرياى شاهى مىريزد و آب آن تلخ و شور است و قابل شرب نمىباشد .

آجيدن

(

jidan

) ف م . پ . مر . آجدن .

آجيده

(

jide

) ا ص . پ . مر . آجده .

آجيش

(

jic

) م ح . پ . - از فعل آجيدن - قشعريره و دان دان شدن بدن .

آجيل

(

jil

) ا . پ . تنقلات مانند تخمه و بادام و پسته و نخودچه و امثال آنها .

آجين‌داجين

(

jin - d jin

) ا خ . پ .

دهى از توابع طالقان قزوين .

آچار

(

c r

) ص . پ . آميخته و درهم كرده . وا . انواع ترشى آلات . و زمين پست و بلند . و نمك‌زار .

آچار

(

c r

) ا . پ . كليد و هر آلتى كه بدان چيز بسته را باز كنند .

آچاك

(

c k

) ا . پ . تراب و خاك و زمين .

و گرد و خاك .

آحاد

(

h d

) ع . ج احد و . احد .

آحاد

(

h d

) ا . پ . مأخوذ از تازى مرتبهء اول و مراتب سگانهء اعداد چه اعداد داراى سه مرتبه‌اند : اول آحاد از يك تا نه ، دوم عشرات از ده تا نود ، سوم مآت از يك‌صد تا نهصد . و اين اعداد را كه طبقهء اول باشند طبقهء آحاد نيز گويند . و طبقهء دوم كه طبقة الوف بود نيز داراى سه مرتبه است : آحاد الوف از يكهزار تا نه هزار . عشرات الوف از ده هزار تا نود هزار و مآت الوف از يك‌صد هزار تا نهصد هزار . و همچنين طبقهء سوم كه طبقهء مليون بود نيز سه مرتبه دارد : آحاد مليون ، عشرات مليون . مآت مليون . و طبقهء چهارم كه بليون باشد و طبقهء پنجم كه ترليون بود نيز هر يك سه مرتبه دارد . و آحاد بمعنى عوام نيز استعمال مىشود . و آحاد الناس : عوام الناس .

آخ

(

) پ . كلمهء غير موصول كه هم در تحسين استعمال مىشود يعنى آفرين و بارك اللّه و هم در اظهار درد و غصه .

آخ

(

) ا . پ . نقش پا و نشان و علامت .

آخاء

(

x '

) ع . ج . اخ .

آخار

(

x r

) ا . پ . هر چيز نامعلوم و مجهول كه دور انداختنى باشد .

آخاز

(

x z

) ا . پ . هر چيز پست و كم قيمت .

آخال

(

x l

) ا . پ . چيزى افكندنى و بيكار مانند خس و خاشاك و خاكروبه و تراشه و چوب و پوست ميوه‌جات . و حشو .

آخال

(

x l

) ا خ . پ . نام قسمتى از اراضى تركمان‌نشين كه از 1881 ميلادى به اين طرف به تصرف روسها درآمده و از حكومت ايران خارج گشته است . و نام شهرى .

آخانيدن

(

x nidan

) ف م . پ . سبب شدن براى كشيدن شمشير و مانند آن . و سبب شدن براى پيش آمدن . و پيش آمدن فرمودن .

و شمشير كشيدن فرمودن .

آختن

(

xtan

) ف م . پ . كشيدن . و كشيدن تيغ و شمشير . و اخته كردن و خصى كردن . و آويزان كردن . و راهنمائى كردن . و آوردن . و فراگرفتن .

و ف ل . جلو رفتن . و رسيدن . و باختن و بازى كردن .

و عادت كردن . و ترسيدن .

آخته

(

xte

) ص . پ . كشيده شده . و اخته و خصى شده .

آخذ

(

xez

) ص . ع . گيرنده . و گاه بمعنى اسم فاعل استعمال مىشود .

آخر

(

xar

) ا . پ . طاس و طشت .

و طشتى كه آرن آب گرم كرده بدن را مىشويند و ص . - مأخوذ از تازى - ديگر .

آخر

(

xar

) ص . ع . ديگر .

آخر

(

xor

) ا . پ . مر . آخور .

آخر

(

xer

) ص . ع . پسين - ضد نخستين - و سپس يق جاء آخرا يعنى آمد سپس همه . و بمعنى غائب و باقى ماندهء بعد از فناى هر چيزى و اين از صفات بارى تعالى است . و آخر الرحل .

دنبالهء پالان كه سوار بدان تكيه كند . و اتيتك آخر مرتين : آمدم ترا بار دوم . ج :

اواخر .

آخر

(

xer

) م ف . پ . - كلمهء موصول مأخوذ از تازى - بمعنى پس ، مانند آخر بشما گفتم : پس بشما گفتم - و آخر كار :

پسين كار . آخر شدن ف ل . تمام شدن .

آخربين

(

xer - bin

) ص . پ . دوربين و مآل‌انديش و محتاط .

آخرة

(

xerat

) ص . پ . - مؤنث آخر - پسين و سپس و ا خ . آن جهان و آخرة الرحل ا .

دنبالهء پالان كه سوار بدان تكيه كند . و آخرة العين : دنبالهء چشم . و جمادى الاخرة :

جمادى دوم .

آخرت

(

xerat

) ا خ . - ماخوذ از تازى - عالم ديگر - مقابل دنيا .

آخر دست

(

xer - dast

) ا . پ . صف نعال و كفش كن . و اواخر قمار . و عاقبت كار .

آخر سالار

(

xor - s l r

) ا . پ . ميرآخور و امير اصطبل .

آخرش

(

xerac

) م ف . پ . بالاخره و پس از همه .

آخرك

(

xorak

) ا . پ . مصغر آخر و استخوان ترقوه .

آخروط

(

xrut

) ا . پ . - مأخوذ از هندى - گردكان .

آخرون

(

xerun

) ع . ج آخر

آخريا

(

xeriyan

) م ف . ع . سپس يق