فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣
آجن
آتشين لباس
آتشين لباس
(
tecin - leb s
) ا . پ .
لباس سرخ . و ص . كسى كه آن را پوشد .
آتشين مار
آتشين مار
(
tecin - m r
) ا . پ . آه گرم . و زبانهء آتش و تير آتش كه تير هوا گويند .
آتل
آتل
(
tel
) ا خ . پ . رودخانهء بزرگى كه از طرف روسيه برميخيزد و به درياى مازندران مىريزد و باصطلاح جغرافى ولگا نامند و طول آن زياده از 360 كيلومتر است .
آتموسفر
آتموسفر
(
tmosfer
) پ . مأخوذ از يونانى و مركب از دو كلمه يكى آتموس (
atmos
) يعنى بخار و ديگرى اسفرا (
sphafra
) يعنى كره .
و عبارت است از طبقهء بخارى شكلى محيط بر كرهء زمين و مركب از دو سيالهء مرتجعه يكى هواى خالص كه بخار اكسيژن بود و ديگرى بخار ازوت . و هر قدر از سطح زمين بالا رويم و دور شويم وزن مخصوص آتمسفر كمتر مىگردد زيرا طبقات پست از طبقات فوق خود منضغط گشته و متراكم مىشوند پس هر طبقه از هوا كه بالاتر بود كمتر فشرده شده و متراكم گشته و بالملازمه سبكتر خواهد بود و وزن مخصوصش كمتر . و در باب ارتفاع آتموسفر عقايد حكما مختلف است . لاهير (
La hire
) از روى انكسار اشعهء آفتاب ارتفاع اتموسفر را 60000 مطر مىداند و لاپلاس (
Laplace
) دانشمند معروف فرانسوى اتموسفر را شبيه بكره‌اى تصور كرده كه نسبت به شبه كرهء زمين تسطيحش بيشتر است و نسبت دو محورش مثل نسبت 2 به 3 مىباشد و اتموسفر را كه بتازى لوح (
lawh
) و لوح (
luh
) و مهوا . (
mahva '
) نيز گويند و به فارسى نوده (
nawdeh
) و ينوار (
yenv r
) نامند و زين و قابل سنجيدن است زيرا كه هم هوا و هم ساير مواد هوائى شكلى كه به آن مختلطاند تماما صاحب وزن مىباشند و وزن آن را به اين نسبت مىتوان بيان كرد :
وزن يك ستون از اين سياله برابر است با وزن يك ستون 76 سانتيمترى از زييق و يا يك ستون 10 مطر و 97 سانتيمترى از آب درصورتىكه درجهء حرارت را 12 و قطر هر سه ستون را متساوى قرار دهيم .
آتن
آتن
(
ten
) ا خ . پ . مر . آطن .
آتوربان
آتوربان
(
tur - b n
) ا . پ . عابد از دنيا گذشته و زاهد .
آتون
آتون
(
tun
) ا . پ . زنى كه دختران را تعليم دهد و خواندن و نوشتن و دوختن آموزد .
و زهدان و مشيمه .
آتى
آتى
(
ti
) ص . ع . آينده
آتيش
آتيش
(
tic
) ا . پ . مر . آتش .
آتين
آتين
(
tin
) ا . پ . موجود شده و پيدا گشته و بهم رسيده . و خلق شده .
آتينان
آتينان
(
tin n
) پ . ج آتين يعنى مخلوقات .
آتيه
آتيه
(
tie
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آينده .
آثار
آثار
(
s r
) ع . ج اثر و ثار (
sa'r
) .
آثار
آثار
(
s r
) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - اثرها و علامتها و نشانه‌ها و نقش‌ها . و يادگار و آنچه از كسى يا از چيزى باقى ماند .
آثام
آثام
(
s m
) ع . ج . اثم
آثم
آثم
(
sem
) ص . ع . گناهكار ج . : آثمون
آثمات
آثمات
(
asem t
) ص . ع . ج . نوق آثمات : ماده شتران مانده و آهسته‌رو .
آثمون
آثمون
(
semun
) ع . ج آثم .
آجاك
آجاك
(
j k
) ا . پ . زمين و گرد و خاك .
آجال
آجال
(
j l
) ع . ج . اجل و اجل .
آجام
آجام
(
j m
) ع . ج . اجم و اجمة (
ajmat
) و اجم .
آجام
آجام
(
j m
) ا ج . ع . غوكها . واحد ندارد .
آجدن
آجدن
(
jadan
) ف م . پ . آجده كردن .
آجدان
آجدان
(
jod n
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - آجودان .
آجده
آجده
(
jede
) ا . پ . درشتيهاى سوهان .
و ناهمواريهاى چيزى . و نوعى از دوختن جامه كه فاصلهء فروبردن سوزنها از بخيه قدرى بيشتر بود . و ص . خلانيده شده از سوزن و غير آن . و هر چيزدان دانى را آجده و آجيده گويند .
آجده
آجده
(
jide
) ص . پ . رنگ كرده شده .
آجر
آجر
(
jar
) ا خ . ع . هاجر مادر اسمعيل پيغمبر .
آجر
آجر (
jar
) و (
jor
) و (
jer
) و (
jorr
) و آجرون
(
jorun
) و (
jorrun
) ا . ع .
- مأخوذ از آگور فارسى - خشت پخته كه بدان عمارت بنا مىكنند و به فارسى ساغ نيز گويند .
آجرى
آجرى
(
j
) ص . پ . منسوب به اجر . و بناى آجرى : بنائى كه از آجر ساخته باشند .
آجستن
آجستن
(
jastan
) ف م . پ . كاشتن درخت .
و برقرار كردن سنگ .
آجستن
آجستن
(
jestan
) ف م . پ . مر . آجستن .
آجسته
آجسته
(
jeste
) ص . پ . كاسته شده .
و نوآجسته . تازه كاسته شده .
آجش
آجش
(
jec
) م ح . پ . از فعل آجدن .
مر . آجيش .
آجل
آجل
(
jel
) و
آجلة
آجلة
(
jelat
) ا . ع .
روز قيامت . و ص . هر چيز كه داراى مدت بود .
آجل
آجل
(
jel
) ص . ع . پس‌مانده و درنگ كرده . و جنايت‌كننده .
آجل
آجل
(
jol
) و
آجل
آجل
(
jal
) ا . پ .
آروغ و نفخ شكم .
آجلا
آجلا
(
jelan
) م ف . - مأخوذ از تازى - با مدت . - ضد عاجلا .
آجم
آجم
(
jem
) ص . ع . ناخوش دارندهء طعام و دلگير و ملول شدهء از آن .
آجن
آجن
(
jen
) ص . ع . آبى كه مزه و رنگش برگشته باشد .