فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥١
اسماعيل
اسلنقاع
اسلنقاع
(
eslenq '
) م . ع . اسلنقع البرق اسلنقاعا : منتشر و پراكنده گرديد برق . و اسلنقع الحصى : گرم شد سنگ ريزه‌ها از تابش آفتاب .
اسلوب
اسلوب
(
oslub
) ا . پ . نوعى از طعام و خوردنى . و ا خ . نام حكيم . و نام پادشاهى .
اسلوب
اسلوب
(
oslud
) ا . ع . راه و روش و طريقه . و گونه و شكل . و گردن شير بيشه . و بلندى بينى . ج : اساليب .
اسلوبا
اسلوبا
(
osluban
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور انتظام و با ترتيب .
اسلوبدار
اسلوبدار
(
oslub - d r
) ص . پ .
مرتب و نيك منظم . و نيك مناسب . و خوش اندام . و هم‌اندازه . و خوشنما . و ظريف .
اسلوفة
اسلوفة
(
oslufat
) ا . ع . خويشاوندى دو خواهر با هم از طرف شوى يق بينهما اسلوفة : اى صهر .
اسلهباب
اسلهباب
(
eslehb b
) م . ع . بازيدن اسب . و دراز شدن آن و منه قول اعرابى يصف فرسه : اذا عدا اسلهب و اذا قيد اجلعب و اذا انتصب اتلاب .
اسلهمام
اسلهمام
(
eslehm m
) م . ع . اسلهم لونه اسلهماما : برگشت گونهء آن و تغيير كرد .
اسلى
اسلى
(
asliy
) ص . ع . كسى كه بنوك زبان تكلم مىكند .
اسلئة
اسلئة
(
asleat
) ع . ج سلاء .
اسليح
اسليح
(
eslih
) ا . ع . گياهى كه ستور از خوردن آن شيرناك گردد .
اسليخ
اسليخ
(
eslix
) ا . ع . يك نوع گياهى .
اسليقون
اسليقون
(
esliqun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - سرنج .
اسليمى
اسليمى
(
eslimi
) ا . پ . نوعى از نقش و نگار .
اسم
اسم
(
esm
) و (
osm
) ا . ع . نام . و اسم الشيى : علامت و نشان آن چيز . ج . اسماء و اسماوات و اسامى و اسامىّ و آسام .
اسم
اسم
(
esm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام و آن لفظى كه چيزى و يا كسى را بدان مىنامند .
و باصطلاح زبان آموز هر كلمه‌اى را گوئيم كه دلالت بر مسمى كند خواه آن مسمى وجود خارجى داشته باشد مانند رستم و اسب و درخت و سنگ و آب و باد و يا آنكه وجودش ذهنى بود مانند عقل و شعور و جز آن . و اسم با مسمى : نامى كه سزاوار و شايستهء آن كس و يا آن چيز بود و كردار و يا صفات وى دلالت بر آن نام كند . و اسم فعل : باصطلاح زبان‌آموز آن كلمه‌اى را گوئيم كه داراى خواص مميزهء اسم و فعل هر دو بود يعنى مانند اسم مضاف واقع شده و كسره در آخر آن درآيد و ياى نسبت به آن ملحق شود و اسناد فعل بر آن تعلق گيرد و موصوف واقع شود و مانند فعل بيان اسناد كند و داراى متممى باشد كه آن را مفعول ناميده‌ايم و اين قسم از كلمات زبان فارسى بر چهار گونه است : مصدر مانند رفتن و اسم مصدر مانند رفتار و اسم فاعل مانند رونده و اسم مفعول مانند رفته .
و اسم اعظم ا خ . : بزرگترين نام از نامهاى خداوند عالم - و در تعيين آن اختلاف بسيار كرده‌اند بعضى الله گفته‌اند و بعضى صمد و بعضى الحىّ القيوم و بعضى الرحمن الرحيم و بعضى مهيمن و بعضى جز آنها گفته‌اند .
اسم
اسم
(
asamm
) ا . پ . بينى تنگ سوراخ .
اسما
اسما
(
asm
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - نامها .
اسماء
اسماء
(
asm '
) ا خ . ع . نام دختر ابو بكر رضى اللّه عنهما .
اسماء
اسماء
(
asm '
) ع . ج اسم . و اسماء الله تعالى : صفات خداوند تبارك و تعالى .
اسماء
اسماء
(
esm '
) م . ع . اسماه اسماء :
بلند كرد آن را . و اسماه اياه و به : نام نهاد وى را به آن . و نيز اسماء : بجانب سماوة رفتن يق اسمى فلان يعنى رفت فلان بجانب سماوة .
اسماح
اسماح
(
esm h
) م . ع . اسمح اسماحا : جوانمرد شد . و جوانمردى نمود . و اسمحت الدابة : رام شد آن ستور پس از سركشى . و نيز اسماح : نرم و رام شدن يق اسمحت قرونته : ذليل شد نفس او و مطيع گشت .
اسمار
اسمار
(
asm r
) ع . ج سمر (
samar
) .
اسمار
اسمار
(
esm r
) ا . پ . آسمار و درخت مورد .
اسمار
اسمار
(
esm r
) م . ع . ميخ زدن و ميخ كردن .
اسماط
اسماط
(
asm t
) ص . ع . ناقة اسماط : ماده شتر بىداغ . و نعل اسماط : نعل يك لخت . و سراويل اسماط : ازار يك پارچه . و ج سميط (
samit
) .
اسماط
اسماط
(
esm t
) م . ع . اسمط الرجل اسماطا : خاموش شد آن مرد .
اسماع
اسماع
(
asm '
) ع . ج سمع (
sam '
) .
اسماع
اسماع
(
esm '
) م . ع . شنوانيدن سخن .
و اجابت نمودن . و دشنام دادن .
و گوشه ساختن براى دول . و مسمع نهادن در زنبيل يعنى دو چوب در زنبيل نهادن وقتى كه خار و خاشاك با آن كشند . و سرود گفتن . و در تعجب گويند ابصر به و اسمع اى ما ابصره و ما اسمعه .
اسماع
اسماع
(
esm '
) م . ع . استماع و گوش دادن .
اسماعيل
اسماعيل
(
esm il
) ا خ . ع . پور ابراهيم پيغمبر و بزرگترين اولاد او و چهارده سال